PL EN


2015 | LXI | 251-265
Article title

Przypisy rzeczowe a tekst główny w publikacjach naukowych

Content
Title variants
EN
Footnotes and the main body of text in scientific publications
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Obecność przypisów w publikacji naukowej powoduje rozbicie przekazu na tekst zasadniczy i jego odautorskie uzupełnienia, co w płaszczyźnie formalnej prowadzi do swoistego zakłócenia spójności i recepcji tekstu, ale w płaszczyźnie semantyczno-funkcjonalnej odwrotnie – zwiększa szansę na właściwe zrozumienie wypowiedzi naukowej. Celem artykułu jest ustalenie relacji spójnościowych (formalnych i pojęciowo-funkcjonalnych) między tekstem zasadniczym publikacji naukowych a stosowanymi w nich przypisami rzeczowymi. Materiał egzemplifikacyjny obejmuje wybrane prace naukowe z zakresu humanistyki wybitnych współczesnych polskich językoznawców. Przypisy rzeczowe, podobnie jak tekst zasadniczy publikacji naukowej, mają bardzo wyraziste, eksplicytne środki więzi, mimo to w warstwie strukturalnej dekomponują wypowiedź na tekst zasadniczy i tekst poboczny. Formalna więź między nimi wyraża się przede wszystkim za pomocą leksykalnych środków kohezji oraz środków metatekstowych, wzmacnianych bardzo często nawiązaniem zaimkowym. Przypis rzeczowy jest zawsze niesamodzielny pod względem poznawczo-pragmatycznym, łączy go z tekstem zasadniczym treściowy stosunek włączający, choć nie zawsze stosunek włączający ma charakter formalny, czego przykładem są przypisy dekomponujące wypowiedzenie. Tekstowe funkcje przypisów: definiowanie, wyjaśnianie, komentowanie, uzupełnianie, polemika, dygresja, są składowymi ich funkcji dyskursywnej: łączenia członków wspólnoty naukowej, oddziaływania na nią, ustanawiania hierarchii w jej obrębie i kompetencji badawczych autora publikacji.
EN
The presence of footnotes in a scientific publication divides the message into the main text and supplementations provided by the author, which, on the formal plane, leads to specific disruptions of the cohesion and reception of the text and has the opposite effect on the semantic and functional plane – it increases the chances on proper understanding of a scientific text. The aim of the article is to define cohesion relationships (formal as well as notional-functional) between the main text of a scientific publications and footnotes used in them. Examples include selected scientific works in humanities by eminent contemporary Polish linguists. Footnotes, just as the main text of a scientific publication, have very distinct, explicit relating means, but despite this, it still divides the message into the basic and additional texts at the structural level. The formal relation between them is mostly expressed lexical means of cohesion and by metatext means, which are very frequently enhanced by the use of pronouns. A footnote is never independent in cognitive and pragmatic terms, there exists an inclusive relation between it and the main text; however, this relation does not always have a formal character, which is exemplified by footnotes dividing the text. Text functions of footnotes: defining, explaining, commenting, supplementing, arguing, digressions are components of their discursive function: connecting members of the scientific community, influencing it, establishing a hierarchy within it and research competences of the author of the publication.
Year
Volume
LXI
Pages
251-265
Physical description
Dates
published
2015
Contributors
  • Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny Katedra Współczesnego Języka Polskiego, ewa_smiech@wp.pl
References
  • Bańko Mirosław, 2006, Polszczyzna na co dzień, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  • Bartmiński Jerzy, Niebrzegowska-Bartmińska Stanisława, 2009, Tekstologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  • Duszak Anna, 1998, Tekst, dyskurs, komunikacja międzykulturowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  • Gajda Stanisław, 1982, Podstawy badań stylistycznych nad językiem naukowym, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
  • Leontiewa Nina, 1971, O pewnych właściwościach spójnego tekstu, w: Maria Renata Mayenowa, red., O spójności tekstu, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk, s. 13–19.
  • Storrer Angelika, 2009, Koherencja w hipertekstach, w: Bilut-Homplewicz, Czachur, Smykała, red., Lingwistyka tekstu w Niemczech. Pojęcia, problemy, perspektywy, Oficyna Wydawnicza ATUT – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, Wrocław, s. 259–278.
  • Szkudlarek-Śmiechowicz Ewa, 2010a, Pojęcia: spójność, kohezja i koherencja w analizie tekstu i dyskursu (problemy terminologiczne), w: Bartwicka, red., Język, tekst, kultura, „Prace Komisji Językoznawczej Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego”, XX, s. 129–136.
  • Szkudlarek-Śmiechowicz Ewa, 2010b, Tekst w radiowej i telewizyjnej debacie politycznej. Struktura – spójność – funkcjonalność, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
  • Dijk Teun A. van, red., 2001, Dyskurs jako struktura i proces, tłum. G. Grochowski, red. nauk. wyd. polskiego T. Dobrzyńska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  • Wierzbicka Anna, 1971, Metatekst w tekście, w: Maria Renata Mayenowa, red., O spójności tekstu, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk, s. 105–121.
  • Wilkoń Aleksander, 2002, Spójność i struktura tekstu. Wstęp do lingwistyki tekstu, Universitas, Kraków.
  • Wyrwas Katarzyna, Sujkowska-Sobisz Katarzyna, 2005, Mały słownik terminów teorii tekstu, Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa–Kraków.
  • Żydek-Bednarczuk Urszula, 2005, Wprowadzenie do lingwistycznej analizy tekstu, Universitas, Kraków.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
0076-0390
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-7fa82249-1033-472f-ac9d-4b9bc26d9670
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.