PL EN


2014 | 57 | 49-85
Article title

Tradycje historyczne o tatarskim najeździe na Polskę i oblężeniu zamku lubelskiego zimą 1340/1341r. oraz ich miejsce w dawnej popularnej historii Lublina

Content
Title variants
EN
Historical traditions on the Tartar invasion of Poland and the siege of Lublin Castle in the winter of 1340/1341, and their place in the popular history of Lublin in former times
RU
Исторические традиции о татарском нашествии на Польшу и осаде люблинского дворца зимой 1340/1341 г. а также их место в старой популярной истории Польши
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Przedmiotem artykułu jest analiza tradycji historycznych o tatarskim najeździe na ziemie polskie zimą 1340/1341 r., a zwłaszcza o zwycięskiej obronie zamku lubelskiego podczas oblężenia, do którego wówczas doszło. Wydarzeniom tym towarzyszył rozgłos wykraczający daleko poza granice Polski, co zaowocowało obfitością wzmianek o mongolskiej inwazji w dziełach XIV-w. historyków z terenów szeroko pojętej Europy środkowej oraz północnej Italii. Informacje o tatarskim najeździe pojawiające się w pracach wspomnianych autorów są często zbieżne z wiadomościami znanymi z najstarszych polskich przekazów o walkach, które toczyły się zimą 1340/1341 r. Wśród tych ostatnich, najdokładniejsza relacja o mongolskim napadzie pojawia się we fragmencie De coronatione Kazimiri z kompilacji zwanej Wielką Kroniką (wydanym przez Augusta Bielowskiego w serii Monumenta Poloniae Historica błędnie jako część Kroniki Janka z Czarnkowa). W przekazie tym jednym z dwóch najważniejszych epizodów tatarskiego najazdu jest właśnie oblężenie zamku lubelskiego, zakończone odparciem napastników przez załogę grodu. Wyróżnienie tego epizodu nie jest przypadkowe – także w niektórych relacjach zagranicznych wspomina się o zwycięskiej obronie pewnego polskiego zamku. Na przełomie XV i XVI w. tradycja o oblężeniu lubelskiego grodu przez Tatarów funkcjonowała już jako samodzielna opowieść, znana przynajmniej w kręgach krakowskich intelektualistów. Począwszy od lat 70. XVI w. można dostrzec ślady jej popularności w samym Lublinie. W jednym z kościołów w tym mieście (najprawdopodobniej św. Stanisława) eksponowana była dekoracyjna tkanina z ikonograficznym przedstawieniem oblężenia. Fabuła o obronie lubelskiego zamku została też włączona do dziejów rodziny Firlejów, blisko związanej z miastem nad Bystrzycą. Z czasów późniejszych (XIX w.) pochodzą zaś wzmianki świadczące o zakorzenieniu się opowieści w przestrzeni lokalnej krajobrazu Lublina, w postaci legendy o powstaniu miejscowej Łysej Góry. Heroiczna tradycja o odparciu tatarskiego oblężenia była zatem ważną częścią popularnej historii lubelskiej wspólnoty począwszy przynajmniej od XVI w.
EN
The subject of the article is the analysis of historical traditions on the Tartar invasion of the Polish lands in the winter of 1340/1341, in particular the victorious defence of Lublin Castle during the siege that took place at that time. These events were accompanied by renown extending far beyond the borders of Poland, which resulted in a wealth of references to the Mongol invasion in the works of 14th century historians from the areas of the broadly recognised central Europe and northern Italy. Information on the Tartar invasion appearing in the works of these authors often coincide with information known from the oldest Polish accounts of the battles fought in the winter of 1340/1341. Among these accounts, the most detailed description of the Mongolian invasion appears in a fragment of De coronatione Kazimiri in the compilation called Chronica Magna (published incorrectly by August Bielowski in the series Monumenta Poloniae Historica as a part of Joannis de Czarnkow chronicon Polonorum). In this account one of the two most important episodes of the Tartar invasion was the actual siege of the castle in Lublin, which ended with the garrison of the castle repulsing the aggressors. The fact that this episode was singled out is not coincidental – some foreign accounts also mention the victorious defence of a certain Polish castle. At the turn of the 16th century the tradition on the siege of Lublin Castle by the Tartars already existed as an independent story, known at least in the circles of intellectuals in Kraków. Starting from the 1570s one can find traces of its prominence in Lublin itself. A decorative fabric with an iconographic depiction of the siege was displayed in one of the churches of the town (most probably St. Stanislaus'). The story of the defence of the castle of Lublin was also incorporated in the history of the Firlej family, closely connected with the town over the Bystrzyca. Later times (19th century) brought citations proving that the story took hold in the space of Lublin's landscape in the form of the legend on the creation of the local Łysa Góra. The heroic tradition on the repulsion of the Tartar siege was therefore an important part of popular history of Lublin's community from at least the 16th century.
RU
В статье анализируются исторические традиции о татарском нашествии на польскую территорию зимой 1340/1341 г., в первую очередь описание успешной защиты люблинского дворца во время осады. Эти события стали известными не только в Польше. Иформации о них появились в исторических записях XIV века средней Европы и северной Италии. Они часто сходны с информацией, которая помещалась в старейших польских источниках. Самая подробная информация об монгольском нашествии находится во фрагменте De coronatione Kazimiri из компиляции называемой Большая летопись (которую издал Аугуст Беловски в серии Monumenta Poloniae Historica по ошибке как часть Хроники Янека из Чарнкова). Одним из двух важных эпизодов упомянутых здесь является история осады Люблинского замка, которая кончилась отражением атаки. Этот факт подчеркивается неслучайно, так как во многих записях заграницей вспоминается победа защитников польского замка. На переломе XV и XVI веков традиционные предания о татарской осаде люблинской территории сложились в самостоятельный сюжет, который был особо популярным в среде интеллектуалистов из Кракова. В начале 70. годов XVI века он приобрел такую же известность в Люблине. В одном из костелов в этом городе (вероятно в костеле св. Станислава) была экспонирована декоративная ткань с иконографическим представлением осады. Сюжет о защите Люблинского замка был включен в историю, связанную с городом не реке Быстжице, семьи Фирлей. Позже (в XIX веке) появляются свидетельства о том, что эта история прочно вошла в люблинскую традицию – в городе появилась местная Лысая Гора. Героическая борьба против татарского нашествия стала важным компонентом истории люблинской общины начала XVI в.
Keywords
Year
Volume
57
Pages
49-85
Physical description
References
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-80a58197-bf36-4855-9cfe-b5cbaa228afe
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.