PL EN


2017 | 4(5) | 116-133
Article title

Odrzucona propozycja produkcji napoju Coca-Cola w Polsce. Przyczynek do badań

Content
Title variants
EN
Rhe rejected proposal to mass produce Coca-Cola in Poland
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
Władysław Augustyniak i Eryk Rengarten were repatriates from Czechoslovakia who in 1957 decided to return to Poland. Before, they tabled an offer to the Coca-Cola company to establish a public-private enterprise in Poland. The company showed interest in the idea and authorized the originators to negotiate with the Polish government. Taking the lack of foreign currency in Poland into account they proposed to finance the import of essential ingredients by export of bottles to the Coca-Cola to the US. The provincial authorities in Gdansk were delighted by the idea and judged it very positively. They then many times tried to support it and press central authorities to make an ultimate and positive decision. Also a local leading newspaper (“Dziennik Bałtycki”) and some anti-alcoholic organisations took interest and supported the proposal. Unfortunately, the central authorities at the end of 1958 rejected it. The whole episode fits into the atmosphere following the Polish October, when there were increased hopes for the possibility of conducting private business and for better access to the consumer goods. The reactions to this project also present a social rejection of the propaganda image of the Coca-Cola drink. Possible reasons were: a renewed pressure on industrialization of the country at the expense of consumer production development, propaganda from the Stalinist era, state-private character of the proposed enterprise, bad experience of state authorities with private initiatives following the Polish October.
PL
W 1957 r. dwóch repatriantów z Czechosłowacji Władysław Augustyniak i Eryk Rengarten skierowali do koncernu Coca-Cola propozycję zakładającą otworzenie państwowoprywatnego zakładu produkcyjnego Coca-Cola w Gdańsku. W odpowiedzi dostali wstępne zainteresowanie ofertą i zaproszenie na rozmowy. Rozpoczęli zatem starania o przekonanie władz wojewódzkich i centralnych do tego projektu. W swoich założeniach uwzględnili niedobory dewiz, dlatego zaproponowali, aby import niezbędnych składników był finansowany polskim eksportem butelek dla koncernu Coca-Cola. Członkowie Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego (WKPG) przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku byli entuzjastycznie nastawieni do tego pomysłu i pozytywnie zaopiniowali projekt do Warszawy. Później WKPG wielokrotnie próbowała ponaglać w Warszawie załatwienie sprawy oraz ułatwiać pokonywanie coraz to nowych przeszkód. Pozytywne zainteresowanie projektem okazała też lokalna prasa („Dziennik Bałtycki”), a także komitety przeciwalkoholowe. Cały przebieg sprawy wpisuje się w atmosferę po Październiku 1956, gdy w Polsce pojawiły się nadzieje na możliwość prowadzenia prywatnej działalności gospodarczej, jak i na lepszy dostęp oferty konsumpcyjnej. Reakcje na tę propozycję prezentują także społeczne odrzucenie propagandowego wizerunku napoju Coca-Cola. Władze centralne pod koniec 1958 r. nie wyraziły jednak zainteresowania tym projektem. Możliwymi przyczynami były: ponowny nacisk na industrializację kraju kosztem rozwoju produkcji konsumpcyjnej, propaganda z czasów stalinizmu, państwowo- -prywatny charakter proponowanego przedsiębiorstwa, złe doświadczenia władz państwowych z inicjatywą prywatną od Odwilży 1956 r.
Year
Issue
Pages
116-133
Physical description
Contributors
  • doktorant na wydziałowych studiach doktoranckich historii, historii sztuki i archeologii Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego, kamil.wrotkowski@gmail.com
References
  • APG, PWRN, 1280/1322, Archiwum Państwowe w Gdańsku, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku zespół nr 1280, sygn. 1322, Protokoły Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego, rok 1957.
  • APG, PWRN, 1280/1533, Archiwum Państwowe w Gdańsku, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku zespół nr 1280, sygn. 1533, Założenie na terenie Trójmiasta spółki państwowo-prywatnej przy firmie „Polskie Zakłady Coca-Cola” na licencji zagranicznej.
  • Balcerek J., 1994, Sytuacja gospodarcza Polski w okresie 1956–1993 [w:] Elity władzy w Polsce a struktura społeczna w latach 1956–1981, red. P. Wójcik, Warszawa.
  • Bałtowski M., 2009, Gospodarka socjalistyczna w Polsce. Geneza – rozwój – upadek, Warszawa.
  • Bożyk P., 2011, Cywilizacyjne skutki „otwarcia” Polski na Zachód [w:] Dekada Gierka. Wnioski dla obecnego okresu modernizacji Polski, red. K. Rybiński, Warszawa.
  • Broniarek Z., 1957, Koleją i na słoniu, „Przekrój“, nr 630 z 5.05.
  • Buhler P., 2014, Anatomia oszustwa. Polska w czasach komunizmu, tłum. J. Eisler et al., Warszawa.
  • Dziennik Bałtycki (1958a), Interesująca propozycja: „Coca-Cola” na Wybrzeżu!, „Dziennik Bałtycki“, R. XIV, nr 18 z 22.01.
  • Dziennik Bałtycki (1958b), W., Czy będziemy pili polską „coca-colę” na Wybrzeżu, „Dziennik Bałtycki“, R. XIV, nr 64 z 16–17.03.
  • Dziennik Bałtycki (1958c), Nareszcie i u nas, „Dziennik Bałtycki“, R. XIV, nr 77 z 1.04.
  • Dziennik Bałtycki (1958d), To były 1-kwietniowe kawały, „Dziennik Bałtycki“, R. XIV, nr 78 z 02.04.
  • Eisler J., 2014, Siedmiu wspaniałych. Poczet pierwszych sekretarzy KC PZPR, Warszawa.
  • Encyklopedia PWN, 1996, Nansenowski paszport [w:] Nowa encyklopedia powszechna PWN, t. 4, red. D. Kalisiewicz Warszawa; hasło dostępne także online: http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/nansenowski-paszport;3945666.html (dostęp: 5.12.2017).
  • Gajdziński P., 2014, Gierek. Człowiek z węgla, Poznań.
  • gazetapraca.pl, Z kroniki Coca-Coli w Polsce. Niełatwe początki, http://gazetapraca.pl/
  • gazetapraca/1,73343,718010.html (dostęp: 3.12.2017).
  • Gowin S., 2007, Stonka w płynie, „Newsweek Polska“, 29.07.2007, http://www.newsweek. pl/polska/stonka-w-plynie,10312,1,1.html (dostęp: 5.12.2017).
  • Historia Coca-Cola w Polsce, http://www.cocacola.com.pl/historie/historia-coca-cola-wpolsce (dostęp: 5.12.2017).
  • Jezierski A., 1988, System ekonomiczny i zmiany metod zarządzania gospodarką narodową [w:] Historia gospodarcza Polski Ludowej 1944–1985, red. A. Jezierski, B. Petz, Warszawa.
  • Kaliński J., 1993, Przemiany strukturalne w gospodarce polskiej w latach 1944–1970, Warszawa.
  • Kaliński J., 2007, Ekonomiczne aspekty kryzysów systemu komunistycznego w Polsce (1956–1980), „Pamięć i Sprawiedliwość“, nr 1(11).
  • Kaliński J., 2011, Gomułkowskie dylematy modernizacji gospodarki, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensiss. Studia Politologica“, T. V.
  • Kochanowski J., 2004, Szara strefa Października. „Notatka” o nielegalnych dochodach w Polsce 1956–1957, „Przegląd Historyczny“, XCV (1).
  • Kochanowski J., 2010, Tylnymi drzwiami. „Czarny rynek” w Polsce 1944–1989, Warszawa.
  • Kochanowski J., 2015, „Koniki się rozbrykały”. (Po)Październikowa „prywatyzacja” państwa 1956–1957, „Czas Przeszły. Poznańskie studia historyczne“, T. 2 (1–2): 107–127.
  • Kochanowski J., 2017, Rewolucja międzypaździernikowa. Polska 1956–1957, Kraków.
  • Koryś, P., 2007, Idea nowoczesności w działaniach i planach partii komunistycznej w Polsce 1945–1980. Przegląd problematyki [w:] Gospodarka i społeczeństwo w czasach PRL-u (1944–1989), red. E. Kościk, T. Głowiński, Wrocław.
  • Kosiński K., 2008, Historia pijaństwa w czasach PRL. Polityka, obyczaje, szara strefa, patologie, Warszawa.
  • Morawski W., 2007, Poglądy gospodarcze Władysława Gomułki [w:] Gospodarka i społeczeństwo w czasach PRL-u (1944–1989), red. E. Kościk, T. Głowiński, Wrocław.
  • Paprotny Ł., 2008, Dyskusja modelowa 1956-1958, a rozwój gospodarki PRL [w:] Nauki ekonomiczno-społeczne i rozwój, red. K. Żukrowska, Warszawa.
  • PKF – Zgubne skutki picia wódki, Wódka, https://www.youtube.com/watch?v=x-MaFkm8K0Uc (dostęp: 5.12.2017).
  • Śliwiński B., 2012, Rozenkranz Edwin [w:] Encyklopedia Gdańska, red. B. Śliwiński et al., Gdańsk 2012, http://www.gedanopedia.pl/gdansk/?title=ROZENKRANZ_EDWIN (dostęp: 9.12.2017).
  • „Time“, 10.12.1956, http://content.time.com/time/covers/0,16641,195612z10,00.html (dostęp: 3.12.2017).
  • Tyszkiewicz J., 2015, Rozbijanie monolitu. Polityka Stanów Zjednoczonych wobec Polski 1945–1988, Warszawa.
  • Zaremba M., 2003, „Bigosowy socjalizm”. Dekada Gierka [w:] Polacy wobec PRL. Strategie przystosowawcze, red. G. Miernik, Kielce.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-81fc38c3-165a-4b3e-aaff-e66c0f4680f3
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.