PL EN


Journal
2018 | 20 | 2 | 177-191
Article title

Początek religii oraz pierwsze możliwe obrazy Boga w pierwotnym religijnym doświadczeniu człowieka

Authors
Content
Title variants
EN
The origin of religion and the first possible images of God in man’s primitive religious experience
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
This study attempts to answer the question of the origin of religion – un-derstood as a human reference to God – both in the sense of searching for a temporal beginning of religion and for its very earliest, primitive form. This inquiry not only has historical significance, but through seeking the essence of religion, it is also relevant to contemporary religious experience. The starting point is the statement that the foundation of religion is not an experience of lack or deficiency, as asserted by Ludwig Feuerbach and atheistic thought in general, but the experience of a God who manifests himself to humans as a “hidden power.” In this view, humanity is not the cause, but a condition for the rise of religion. Discerning the origin of religion is methodologically complex, requiring the interplay of various fields of study: the philosophy of religion, paleontology, anthropology, archeology, linguistics, theology etc. In its original, primitive shape, religion was a non-rational, pre-conceptual realization of – to use Rudolph Otto’s term – the “numinous,” an experience of a terrifying and fascinating divine reality (misterium tremendum et fascinosum). Because there is no empirical evidence of pre-historic man’s religious experience or practice, tracing the origin of religion is nothing more than rational speculation. However, by tracing man and his ancestors, we can confidently state that 40-60 thousand years before Christ humans like us existed, thus implying that a form of the “numinous feeling” existed in prehistoric human beings. Based on the study of the structure of language, the study of contemporary hunter-gatherer cultures and the oldest recorded forms of religion, it is likely that the first name given to God is “Father-Heaven”.
Journal
Year
Volume
20
Issue
2
Pages
177-191
Physical description
Contributors
  • Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu
References
  • Adamska I. J., O nocy, któraś prowadziła…, Kraków 1973.
  • Bartnik C. S., Dogmatyka Katolicka, t. 1, Lublin 2000.
  • Bartnik C. S., Personalizm, Lublin 2000.
  • Brinktrine J., Die Lehre von Gott, t. 1, Paderborn 1953.
  • Brückner A., Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa 1985.
  • Chodzidło T., Bóg. I. 1. W religiach ludów pierwotnych, w: Encyklopedia katolicka, t. 2, red.
  • F. Gryglewicz, R. Łukaszyk, Z. Sułowski, Lublin 1976, kol. 887-890.
  • Eliade M., Historia wierzeń i idei religijnych, t. 1, Od epoki kamiennej do misteriów eleuzyńskich, tłum. S. Tokarski, Warszawa 1988.
  • Eliade M., Sacrum a profanum. O istocie sfery religijnej, tłum. B. Baran, Warszawa 2008.
  • Eliade M., Traktat o historii religii, tłum. J. Wierusz-Kowalski, Warszawa 2009.
  • Feuerbach L., Das Wesen des Christentums, Berlin 1984.
  • Głaz S., Doświadczenie religijne, Kraków 1998.
  • Goodall J., Primate spirituality, w: The Encyclopaedia of Religion and Nature, red. B. Taylor, New York 2005, s. 1303-1306.
  • Grabowski L., Wielki Nieznany. Zarys religioznawstwa, Płock 1977.
  • Grom B., Psychologia religii. Ujęcie systematyczne, Kraków 2009.
  • Guardini R., Bóg daleki i Bóg bliski, tłum. J. Koźbiał, Warszawa 1991.
  • Jan Paweł II, Przesłanie do Członków Papieskiej Akademii Nauk (22.10.1996).
  • Kaczmarek L., Istota i pochodzenie religii, Poznań 1958.
  • Katechizm Kościoła Katolickiego, Poznań 1992.
  • Keller J., Rudolf Otto i jego filozofia religii, w: R. Otto, Świętość. Elementy racjonalne i irracjo-nalne w pojęciu Bóstwa, tłum. B. Kupis, Wrocław 1993, s. 7-28.
  • Kowalski S., Spór o religię pierwotną, Warszawa 1966.
  • Król J., Pojęcie Boga u dzieci i młodzieży w świetle dotychczasowych badań, w: Podstawowe agadnienia psychologii religii, red. S. Głaz, Kraków 2006, s. 225-–243.
  • Kundrewicz C., Bóg. I. 2. W religii starożytnego Egiptu, w: Encyklopedia katolicka, t. 2, red.
  • F. Gryglewicz, R. Łukaszyk, Z. Sułowski, Lublin 1976, k. 891.
  • Lanczkowski G., Wprowadzenie do religioznawstwa, tłum. A. Bronk, Warszawa 1986.
  • Lemańska A., Pochodzenie człowieka: ewolucja czy kreacja? Uwagi metodologiczne, w: Wokół genezy człowieka. Studia i rozprawy, red. P. S. Mazur, Kraków 2013, s. 11-30.
  • Leroi-Gourhan A., Religie prehistoryczne, tłum. I. Dewitz, Warszawa 1966.
  • Makselon J., Dynamika religijności, w: Psychologia dla teologów, red. J. Makselon, Kraków 1990, s. 283-309.
  • Norbeck E., Religion in Primitive Society, New York 1961.
  • Otto R., Świętość. Elementy racjonalne i irracjonalne w pojęciu Bóstwa, tłum. B. Kupis, Wrocław 1993.
  • Schaefer D., Religious Affects: Animality, Evolution, and Power, Durham 2015.
  • Schleiermacher F. D. E., Mowa druga. O istocie religii, w: tenże, Mowy o religii do wykształco-nych spośród tych którzy nią gardzą, tłum. J. Prokopiuk, Kraków 1995, s. 67-117.
  • Schneider J., Rudolf Otto: religia jako spotkanie ze świętością, w: Filozofia religii. Od Schleier-machera do Eco, red. V. Drehsen, W. Gräb, B. Weyel, tłum. L. Łysień, Kraków 2008,
  • s. 75-82.
  • Skierkowski M., Boskie i ludzkie źródła religii, w: Teologia religii. Chrześcijański punkt widzenia, red. G. Dziewulski, Lublin 2007, s. 327-340.
  • Sobór Watykański II, Deklaracja o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich Nostra aetate.
  • Tattersall I., Dzieje człowieka od jego początków do IV tysiąclecia p.n.e., tłum. E. Suskiewicz, Warszawa 2010.
  • Tattersall I., I stał się człowiek. Ewolucja i wyjątkowość człowieka, tłum. M. Ryszkiewicz, War-szawa 2001.
  • Tomczyk J., Hałaczek B., U progów ludzkości. Podręcznik przyrodniczej antropogenezy, War-szawa 2008.
  • Waal F. de, Bonobo i ateista. W poszukiwaniu humanizmu wśród naczelnych, tłum. K. Kornas, Kraków 2014.
  • Waldenfels H., O Bogu, Jezusie Chrystusie i Kościele dzisiaj. Teologia fundamentalna w kontek-ście czasów obecnych, tłum. A. Paciorek, Katowice 1993.
  • Walesa C., Rozwój religijności człowieka, w: Podstawowe zagadnienia psychologii religii, red. S. Głaz, Kraków 2006, s. 111-146.
  • Welte B., Filozofia religii, tłum. G. Sowinski, Kraków 1996.
  • Widengren G., Fenomenologia religii, tłum. J. Białek, Kraków 2008.
  • Wojtysiak J., Czy zwierzęta mogą być religijne? O relacji: zwierzęta – człowiek – religia,
  • w: W poszukiwaniu osobliwości natury ludzkiej, red. A. Gut, Z. Wróblewski, Lublin 2015, s. 155-178.
  • Wszołek S., Wprowadzenie do filozofii religii, Kraków 2004.
  • Wunn I., Beginning of religion, „Numen” 47(2000), nr 4, s. 417-452.
  • Życiński J., Wszechświat emergentny. Bóg w ewolucji przyrody, Lublin 2009.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-8dac7a51-2501-43c1-bc48-747fd7afcb36
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.