PL EN


2016 | 12/2016 | 27-40
Article title

Psycholingwistyczny portret sprawcy przestępstw. Wstęp do dyskusji

Content
Title variants
EN
Psychological and Linguistic Portrait of Criminals. Introduction to Discussion
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Artykuł dotyczy jednego z aspektów lingwistyki kryminalistycznej, tj. ustalania autorstwa kwestionowanych wypowiedzi. Odbywa się to przy współpracy lingwisty – tworzącego profil lingwistyczny autora tekstów – i psychologa – który tworzy profil psychologiczny. Współpraca specjalistów może być wykorzystana na płaszczyźnie opiniowania wykorzystywanego dla celów śledczych oraz sądowych. Ekspertyzy z zakresu lingwistyki kryminalistycznej (forensic linguistics, niem. forensische Linguistik) obejmują: ustalanie autorstwa/wykonawstwa wypowiedzi na podstawie treści mówionej lub pisanej (np. listów pożegnalnych, listów z pogróżkami, żądań okupu), możliwość ustalania autorstwa anonimowych tekstów w Internecie, ustalenie cech językowych stalkerów i cyberstalkerów, które mogą zidentyfikować nadawcę komunikatu ze względu na kraj pochodzenia, konstruowanie profilu językowego autora anonimów, profilu lingwistycznego autora znanego tekstu. Dodać należy, iż analiza zawartości treściowo-językowej dokumentów zawiera składnik emocjonalny, co wiąże się z posiadaną wiedzą na temat językowych uwarunkowań wyrażania emocji, zarówno negatywnych, jak i pozytywnych. Istotnym elementem tekstu jest kwestia portretu psychologicznego nadawcy (autora i/lub wykonawcy) tekstu na podstawie zidentyfikowanych cech językowych.
EN
The article concerns one aspect of forensic linguistics, which concerns determination by the challenged statements. This is done in collaboration with linguist – creating a profile linguistic songwriter – and a psychologist – that creates a psychological profile. The cooperation of specialists can be used at the level of assessment, which is used for the purposes of investigation and legal proceedings. Expertise in the field of forensic linguistics (forensic linguistics, German. Forensische Linguistik) include setting by/performance of speech based on the content of spoken or written (eg. The farewell letters, threatening letters, ransom demands); the possibility of setting texts by anonymous on the Internet, to determine the characteristics of linguistic stalkers and cyberstalkerów that can identify the sender of the message sender identification of the origin country, constructing linguistic profile anonymous author, the linguistic profile of the author of the well-known text. It should be added that the analysis of the content in content-language document contains emotional component, which is related to our knowledge about the determinants of language to express emotions, both negative and positive. An important element of the text is a matter of psychological portrait of the sender (author and / or performer) of the text based on the identified linguistic features.
Year
Issue
Pages
27-40
Physical description
Dates
published
2017-01-17
Contributors
  • Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej
  • Komenda Główna Policji
References
  • Abrams S., 1989, The Complete Polygraph Handbook, Lexington Books, Toronto.
  • Awdiejew A. (red.), 1999, Gramatyka komunikacyjna, PWN, Warszawa–Kraków.
  • Bailey R.W., 1979, Authorship Attribution in a Forensic Context, [w:] Advances in Computer-aided Literaryn and Linguistic Research, (red.) Ager D.E., Knowles F.E., Smith J., AMLC University of Aston, Birmingham.
  • Bilikiewicz A., 1998, Psychiatria, PZWL, Warszawa.
  • Bonheim H., 1976, Retoryka klasyczna, „Teksty”, 5/6.
  • Chaski C.E., 2012, Author Identification in the Forensic Setting, [w:] Handbook of Language and Law, (red.) Tiersma P.M., Solan L.M., oUP, Oxford.
  • Coulthard M., 1993, On beginning the study of forensic texts: corpus, concordance collocation, [w:] Data, Description and Discourse, (red.) Hoey M., London.
  • Coulthard M., 1994, On the Use of Corpora in the Analysis of Forensic Texts, “Forensic Linguistics: The International Journal of Speech, Language and the Law”, 1(1).
  • [Coulthard M., Alison J., 2007, An Introduction to Forensic Linguistics: Language in Evidence, Routledge, London u.a.
  • Doliński D., 2000, Mechanizmy wzbudzania emocji, [w:] Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 2: Psychologia ogólna, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.
  • Drommel R.H., 2011a, Der Code des Bösen. Die spektakulären Fälle des Sprachprofilers, München.
  • Drommel R.H., 2011b, Sprachwissenschaftliche Kriminalistik und Sprachprofiling. Anfänge, Kontroversen, Meilensteine, Fallbeispiele. Graz
  • Dubisz S., 2003, Uniwersalny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  • Ekman P., 1997, Kłamstwo i jego wykrywanie w biznesie, polityce, małżeństwie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  • Engeling-Teleżyńska E., 1988, Z badań nad strukturą ilościową słownictwa „Vade-mecum” Cypriana Norwida, [w:] Język osobniczy jako przedmiot badań lingwistycznych, (red.) Brzeziński J., Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Zielona Góra.
  • Feluś A., 1975, Z zagadnień roli języka w ekspertyzie pisma, „Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminalistyki”, nr 3.
  • Feluś A., 1976, Aspekt jednostkowy i grupowy języka, „Problemy Kryminalistyki”, nr 124.
  • Feluś A., 1979, O potrzebie badania języka na użytek kryminalistyki, „Problemy Kryminalistyki”, nr 142.
  • Feluś A., 2000, Identyfikacja kryminalistyczna na podstawie języka pisanego, Instytut Ekspertyz Sądowych, Kraków.
  • Feluś A., Pabian L., 1983, Granice interpretacji kryminalistycznej śladu języka pisanego, „Z Zagadnień Kryminalistyki”, z. 16/17.
  • Fobbe E., 2011, Forensische Linguistik. Eine Einführung, Tübingen.
  • Foster D., 2001, Author Unknown: On the Trail of Anonymous, London.
  • Frijda N.H., 1986, The Emotions, Cambridge University Press, Cambridge.
  • Frijda N.H., 1998, Różnorodność afektu: emocje i zdarzenia, nastroje i sentymenty, [w:] Natura emocji, (red.) Ekman P., Davidson R.J., Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczn, Gdańsk.
  • Grabias S., 1981, O ekspresywności języka, ekspresja a słowotwórstwo, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin.
  • Grabias S., 1994, Język w zachowaniach społecznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.
  • Gudjonsson G.H., Haward L.R.C., 1983, Psychological Analysis of Confession Statement, nr 23.
  • Grzywa A., 1995, Tendencyjność myślenia, „Delfin”, Lublin.
  • Hołyst B., 1997, Możliwości i granice sądowej (kryminalistycznej) ekspertyzy lingwistycznej, „Postępy Kryminalistyki”, t. 3.
  • Hołyst B., 2003, Stalking – terror psychiczny i fizyczny, „Postępy Kryminalistyki”, t. 13.
  • Hołyst B., 2009, Stalking – terror emocjonalny, moralny i fizyczny, [w:] Psychologia kryminalistyczna, LexisNexis, Warszawa.
  • Hołyst B., 2011, Lingwistyka kryminalistyczna, [w:] Psychologia kryminalistyczna, LexisNexis, Warszawa.
  • Hornowski B., 1985, Psychologia różnic indywidualnych, WSiP, Warszawa.
  • Horvath F., Jayne B., Buckley J., 1994, Differentiation of Truthful and Deceptive Criminal Suspects in Behawior Analysis Interviews, „Journal of Forensic Sciences”, Vol. 39.
  • Izard C., 1971, The Face of Emotion, Appleton-Century-Crofts, New York.
  • Klonowska I., Szafrańska K., 2011, Wybrane zaburzenia behawioralno-emocjonalne u dzieci i młodzieży (ADHD, zespół Aspergera) a niepowodzenia szkolne, [w:] Horyzonty rozwoju edukacji w dialogu i perspektywie, (red.) Borawska-Kalbarczyk K., Karpińska A., Wydawnictwo „Difin”, Warszawa.
  • Klonowska I., Szafrańska K., 2012, Zaburzenia afektywne i nastroju u dzieci i młodzieży – przyczyna czy skutek sytuacji kryzysowych współczesnej młodzieży, [w:] Oblicza kryzysu, współczesnego człowieka, (red.) Deręgowska J., Majorczyk M., Świątkiewicz J., Wydawnictwo WSNHiD, Poznań.
  • Kniffka H., 1996, Recent Developments in Forensic Linguistics, Peter Lang Verlag, Bern–Frankfurt am Main–New York.
  • Kredens K., 2002, Towards a Corpus-Based Methodology of Forensic Authorship Attribution: A Comparative Study of Two Idiolects, [w:] PALC01: Practical Applications in Language Corpora, (red.) Lewandowska-Tomaszczyk B., Frankfurt am Main.
  • Kredens K., 2005, Korpusy językowe w językoznawstwie sądowym, [w:] Podstawy językoznawstwa korpusowego, (red.) B. Lewandowska-Tomaszczyk, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
  • Kredens K., 2006, On the Status of Linguistic Evidence in Litigation, [w:] Język. Komunikacja. Informacja, (red.) Nowak P., Nowakowski P., Sorus, Poznań.
  • Kredens K., Coulthard M., 2012, Corpus Linguistics in Authorship Identification, [w:] Oxford Handbook of Language and the Law, (red.) Solan L., Tiersma P., Oxford University Press, Oxford.
  • Kredens K., Roszkowski S. (red.), 2007, Language and the Law: International Outlooks, Peter Lang, Frankfurt am Main.
  • Kudra A., 2011, Idiolektostylem w mur, czyli o idiolekcie, idiostylu i krytycznej analizie dyskursu – na przykładzie felietonów Krzysztofa Skiby w tygodniku „Wprost”, „Folia Litteraria Polonica”, nr 14.
  • Lazarus R., 1991, Emotion and Adaptation, Oxford University Press, New York.
  • Markiewicz H., 1980, Styl tekstu literackiego i jego badanie, [w:] Główne problemy wiedzy o literaturze, „Universitas”, Kraków.
  • McMenamin G.R. (red.), 2002, Forensic Linguistics: Advances in Forensic Stylistics, Boca Raton, Fla, London.
  • Mikołajczuk A., 2006, O wyrażaniu i komunikowaniu uczuć w języku polskim (na przykładzie radości), [w:] Wyrażanie emocji, (red.) Michalewski K., Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
  • Olsson J., 2004, Forensic Linguistic, Continuum, London–New York.
  • Plutchik R., 1965, What is an emotion?, „The Journal of Psychology”, 61.
  • Polański K. (red.), 1999, Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków.
  • Reykowski J., 1974, Eksperymentalna psychologia emocji, KiW, Warszawa.
  • Schall S., 2004, Forensische Linguistik, [w:] Angewandte Lingiuistik – Ein Lehrbuch, (red.) Knapp K., Grancke, Tübingen.
  • Shuy R., 1994, Language Crimes: The use and Abuse of Linguistic Evidence in the Courtroom, Cambridge.
  • Smith C.A., Haynes K.N., Lazarus R.S., Pope L.K., 1993, Patterns of Cognitive Appraisal in Emotion, „Journal of Personality and Social Psychology”, 65.
  • Sokólska U., 2005, Leksykalno-stylistyczne cechy prozy Melchiora Wańkowicza (na materiale reportaży z lat 1961–1974), Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok.
  • Stawnicka J., 2015a, Językoznawstwo w służbie wymiaru sprawiedliwości, „Kwartalnik Policyjny”, 2.
  • Stawnicka J., 2015b, Lingwistyka w służbie kryminalistyki. Diagnozy i prognozy, [w:] Optymalizacja procesów przepływu informacji w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa państwa, (red.) Hołyst B., Stawnicka J., Potejko P., Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie, Szczytno.
  • Stawnicka J., Kaszuba D., 2010, Agresja werbalna wobec policjantów. Raport z badań ankietowych, [w:] Komunikacja w sytuacjach kryzysowych, cz. 2, (red.) Stawnicka J., Biel D., Oficyna Wydawnicza Wacław Walasek, Katowice.
  • Tomkins S.S., McCarter R., 1964, What and Where are the Primary Affects? Some Evidence for a Theory, „Perceptual And Motor Skills”, 18.
  • Urbańczyk S. (red.), 1994, Encyklopedia języka polskiego, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków.
  • Wattendorf G.E., 2000, Stalking – investigating strategies, „FBI Law Enforcement Bulletin”, March.
  • Widacki J., 1981, Wprowadzenie do problematyki badań poligraficznych, Departament Szkolenia i Doskonalenia Zawodowego MSW, Warszawa.
  • Widacki J., 1982, Analiza przesłanek diagnozowania w badaniach poligraficznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
  • Widła T., Leśniak M., 2011, Interdyscyplinarność współczesnej ekspertyzy dokumentów, [w:] Psychologia i prawo – węzłowe problemy teoretyczne i aplikacyjne, (red.) Stanik J., „Chowanna”, t. 2(37).
  • Wieczorkiewicz B., 1961, O gwarach środowiskowych, „Poradnik Językowy”, nr 5.
  • Woolls D., 2003, “Better Tools for the Trade”, „The International Journal of Speech, Language and the Law: Forensic Linguistics”, 10(1).
  • Woolls D., 2012, Detecting Plagiarism, [w:] Handbook of Language and Law, (red.) Tiersma P.M., Solan L.M., New York.
  • Woźniakowska-Fajst D., 2009a, Prawne możliwości walki ze zjawiskiem stalkingu – czy w prawie polskim potrzebna jest penalizacja prześladowania?, „Archiwum Kryminologii”, t. 31.
  • Svartvik J., 1968, The Evans Statement: A Case for Forensic Linguistics, Acta Universitatis Gothoburgensis, Göteborg, http://www.thetext.co.uk/Evans%20Statements%20Part%201.pdf [dostęp: 9.03.2012].
  • Woźniakowska-Fajst D., 2009b, Prawne możliwości walki ze zjawiskiem stalkingu. Analiza regulacji prawnych w ustawodawstwie państw obcych oraz opinia o wprowadzeniu do polskiego porządku prawnego przepisów kryminalizujących to zjawisko, http://www.iws.org.pl/pliki/files/Prawne%20mo%C5%BCliwo%C5%9Bci%20zjawisko%20stalkingu%20IWS%20po%20korekcie%202%20D%20Wo%C5%BAniakowska.pdf [dostęp: 10.02.2010].
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
2081-3767
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-9508aedb-e4c6-4811-81ba-a03d624da56f
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.