PL
Celem artykułu było dokonanie charakterystyki demograficznej dawnej rodziny polskiej na przykładzie miejsko wiejskiej parafii Nowy Korczyn w latach 1751–1800. Otrzymane wyniki zostały porównane z pozostałymi ośrodkami ziem polskich. Analiza była oparta na księgach metrykalnych parafii nowokorczyńskiej. Źródła te cechowała różnorodna kompletność. W pracy posłużono się metodą rekonstrukcji rodzin, zwaną także metodą Henry’ego. W celu charakterystyki demograficznej nowokorczyńskich rodzin odtworzono 265 jednostek zamkniętych, w których narodziło się 1022 dzieci. Ponadto zrekonstruowano 317 rodzin otwartych (do których przypisano 967 dzieci). Dodatkowo wyróżniono 223 rodziny kompletne (906 dzieci). W badanej parafii 10,1% poczęć pierwszych okazało się poczęciami przedmałżeńskimi. Odsetek ten rósł wraz z wiekiem zamążpójścia matki. Przedmałżeńskie kontakty seksualne bardziej rozpowszechnione były w miejskiej części parafii aniżeli w wiejskiej. Na swoje pierwsze dziecko nowokorczyńskie pary czekały średnio ponad 18 miesięcy (dłużej na wsi niż w mieście). Najdłużej na swojego pierwszego potomka czekały kobiety, które wyszły za mąż w najmłodszym wieku (15–19 lat). Średni interwał przy kolejnych porodach w badanej parafii wynosił 26,7 miesiąca. Średni odstęp intergenetyczny krótszy był o ponad 7 miesięcy, jeśli poprzednie dziecko nie przeżyło okresu jednego roku. Ostatni interwał międzyporodowy był najdłuższy i wynosił prawie 30 miesięcy. Średnie odstępy między porodami w rodzinach malały wraz z liczbą potomstwa: u rodzin posiadających dwójkę dzieci wynosiły średnio ponad 28 miesięcy, zaś u rodzin mających dwanaścioro dzieci zaledwie 21,5 miesiąca. Małżeństwo trwało przeciętnie w badanej parafii 18,3 roku. Większość kobiet nie dożywała w małżeństwie końca swojego okresu prokreacyjnego (45 lat). Prawie połowa owdowiałych parafian nowokorczyńskich decydowała się na ponowne małżeństwo (61% wdowców oraz 31,5% wdów). Szybciej ponowny związek zawierali mężczyźni. Ci ostatni znajdowali sobie nową partnerkę przeciętnie po nieco ponad roku, zaś kobiety przeciętnie dopiero po 2,3 roku wychodziły ponownie za mąż. Duża liczba posiadanych dzieci z poprzedniego związku była barierą uniemożliwiającą wdowom zaistnienie na rynku małżeńskim. Również wiek owdowienia miał wpływ na fakt kolejnego związku. Im starsza była wdowa, tym trudniej było jej zawrzeć ponowny związek. W parafii nowokorczyńskiej odnotowano średnio prawie 13 zgonów kobiet na 1000 urodzeń w efekcie komplikacji okołoporodowych. Kobiety umierały najczęściej przy pierwszym porodzie, średnio w wieku 25 lat.
EN
The article has been written in order to give a demographic description of the old Polish family exemplified with the urban-rural parish of Nowy Korczyn in the years 1751–1800. The results have been compared with the records in other regions of Poland. The analysis has been based on the registers of the Parish of Nowy Korczyn. The analysed sources varied in their completeness. The method of reconstructing families – called also Henry’s method – was used to conduct the research. In order to give a demographic description of the Nowy-Korczyn families 265 closed units have been reconstructed, within which 1022 children were born. In addition, 317 open families have been reconstructed (with 967 children) and 223 complete families (with 906 children) have been identified. In the analysed parish 10.1% of conceptions of first children turned out to be premarital. That percentage was growing with the age of contracting marriage by the mother. Premarital sexual contacts were more frequent in the urban part of the parish than in the rural one. On average the Nowy-Korczyn couples waited over 18 months for their first child to be born (longer in the rural part). The women who contracted a marriage at the youngest age (15–19 years old) waited for their first descendant the longest. An average interval between subsequent births in the analysed parish was 26.7 months. An average inter-genetic interval was over seven months shorter if the previous child had not reached the age of one year. The longest interval between births was the last one and it was almost 30 months long. As the number of children increased average intervals between births decreased: in families with two children the interval was 28 months long, whereas in families with 12 children it was only 21.5 months. The average duration of marriage was 18.3 years. Most women did not live long enough to reach the end of their reproductive age (45 years old). 61% of the Nowy-Korczyn widowers and 31.5% of the Nowy-Korczyn widows decided to contract another marriage. Men contracted another marriage faster; they found a new partner on average after over a year, and women – after 2.3 years. A high number of children was a barrier for women to get married again. Also the age of widows was a significant factor in contracting a new marriage: the older the widow was, the harder it was to contract a new marriage for her. In the parish of Nowy Korczyn there were almost 13 deaths of women for 1000 childbirths. Women usually died at their first childbirth, on average at the age of 25.