PL EN


2019 | 2 (11) | 35-52
Article title

O cnocie w Ikones książąt i królów polskich Jana Głuchowskiego

Content
Title variants
EN
About the virtue in “Ikones of Polish princes and kings” by Jan Głuchowski
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
“Vitae Regum Polonorum” by Klemens Janicki (Clemens Ianicius) (1516–1543) based on the Polish tradition of describing Polish rulers. This genre flourishes at the turn of the 16th and 17th centuries. The numerous translations and paraphrases of the Ianicius’ cycle were created then, including published in 1605, “Icones of Polish princes and kings” (“Ikones książąt i królów polskich”) by Jan Głuchowski (?–1604), who, based on the various rhetorical measures, repeatedly emphasized the role of virtue in the system of ruler’s values, and also formulated its definitions. It appears in the enumeration alongside other monarch attributes, but in different configurations. It also functions in the description of the ruler’s qualities as the culmination of other values. The definitions of virtue were built by Głuchowski using comparisons where he made tendecious associations, such as identification with a jewel. The highest value also appears in apophthegm formulations. Głuchowski most often drew on the proverbs that were popular in the literature at that time, modifying them to emphasize the content.
Keywords
Year
Volume
Pages
35-52
Physical description
Dates
published
2019-12-30
Contributors
References
  • Biernat z Lublina (1997). Ezop. Wstęp S. Grzeszczuk. Oprac. J.S. Gruchała. Kraków: Universitas.
  • Głuchowski, J. (1979). Ikones królów i książąt polskich. [Reprodukcja fototypiczna wydania z 1605 r.]. Oprac. B. Górska. Wrocław: Ossolineum.
  • Górnicki, Ł. (2004). Dworzanin polski. Oprac. R. Pollak. T. 2. Wrocław: Ossolineum.
  • Janicjusz, K. (1966). Carmina. Dzieła wszystkie. Wyd. J. Krókowski. Przeł. E. Jędrkiewicz. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
  • Klonowic, S.F. [ca. 1590]. Pamiętnik książąt i królów polskich. Kraków: [b.dr.].
  • Kochanowski, J. (1960). Dzieła polskie. Oprac. J. Krzyżanowski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
  • Rej, M. (1558). Wizerunk własny żywota człowieka poczciwego. Kraków: Druk. M. Wirzbięta.
  • Rej, M. (1574). Źwierzyniec. Kraków: Druk. M. Wirzbięta.
  • Rysiński, S. (1634). Przypowieści polskie przez Salomona Rysińskiego zebrane, a teraz nowo wydane, i na centuriy ośmnaście rozłożone. Raków: Druk. S. Starnacki.
  • Arystoteles (1982). Etyka nikomachejska. Przeł. D. Gromska. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  • Banaszkiewicz, J. (1981). Czarna i biała legenda Bolesława Śmiałego. Kwartalnik Historyczny, 88 (2), 353–390.
  • Bömelburg, H.J. (2011). Polska myśl historyczna a humanistyczna historia narodowa (1500–1700). Tłum. Z. Owczarek. Kraków: Universitas.
  • Bruchnalski, W. (1918). Panegiryk. W: S. Tarnowski (oprac.), Dzieje literatury pięknej w Polsce (s. 198–208). Cz. 2. Kraków: Akademia Umiejętności.
  • Cegielska, M. (1990). Ochota [hasło]. W: M.R. Mayenowa (red.), Słownik polszczyzny XVI wieku (s. 554). T. 19. Wrocław: Instytut Badań Literackich PAN.
  • Curtius, E.R. (2009). Literatura europejska i łacińskie średniowiecze. Tłum. i oprac. A. Borowski. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”.
  • Cyrklaff, R. (1985). Aretologia [hasło]. W: F. Gryglewicz (red.), Encyklopedia katolicka (k. 903–905). T. 1. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
  • Długosz, J. (2009). Roczniki, czyli kroniki sławnego królestwa polskiego. Red. K. Pieradzka. Przeł. J. Mrukówna. Ks. 1–2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Górska, B. (1979). Wstęp. W: J. Głuchowski. Ikones królów i książąt polskich (s. V–XVI). [Reprodukcja fototypiczna wydania z 1605 r.]. Oprac. B. Górska. Wrocław: Ossolineum.
  • Hawrysz, M. (2015a). Językowa kreacja wizerunku władców w średniopolskim piśmiennictwie historiograficznym – przyczynek do badań dyskursu tożsamościowego. Studia Językoznawcze. Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, 14, 209–224.
  • Hawrysz, M. (2015b). Mitologizacja przeszłości w katalogach monarchów z okresu I Rzeczypospolitej, czyli o konstruowaniu tożsamości narodowej. W: W. Charchalis, B. Trocha (red.), Mitologizacja kultury w polskiej i iberyjskiej twórczości artystycznej (s. 187–197). Zielona Góra: Pracownia Mitopoetyki i Filozofii Poetyki Uniwersytetu Zielonogórskiego.
  • Korolec, J.B. (2006). Wolność, cnota, praxis. Oprac. M. Olszewski. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.
  • Krzywy, R. (2014). Poezja staropolska wobec genologii retorycznej. Wprowadzenie do problematyki. Warszawa: Nakład Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
  • Krzywy, R. (2017). Wstęp. W: J. Głuchowski. Wtargnienie w moskiewski kraj Mikołaja Radziwiłła w roku 1568 (s. 5–39). Oprac. R. Krzywy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa.
  • Krzyżanowski, J. (1969). Dzieje przysłowia polskiego w toku pięciu wieków. W: Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich (s. VII–XXXIX). Oprac. zespół red. pod kier. J. Krzyżanowskiego. T. 1. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
  • Krzyżanowski, J. (1990). Przysłowie [hasło]. W: T. Michałowska (red.), Słownik literatury staropolskiej (s. 664–666). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
  • Lausberg, H. (1971). Tropy. Przeł. S. Stabryła. Pamiętnik Literacki, 62 (3), 193–216.
  • Lausberg, H. (2002). Retoryka literacka. Podstawy wiedzy o literaturze. Tłum. i oprac. A. Gorzkowski. Bydgoszcz: Homini.
  • Le Goff, J. (1996). Człowiek średniowiecza. Tłum. M. Radożycka-Paoletti. Warszawa: Świat Książki.
  • Luto-Kamińska, A. (2010). Przystojność [hasło]. W: M.R. Mayenowa (red.), Słownik polszczyzny XVI wieku (s. 152). T. 34. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN.
  • Malicki, J. (1989). Legat wieku rycerskiego. Studia staropolskie. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
  • Miodońska, B. (1976). Władca i państwo w krakowskim drzeworycie książkowym XVI wieku. W: Renesans. Sztuka i ideologia (s. 45–96). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  • Moos, P. von (1996). Geschichte als Topik. Das rhetorische Exemplum von der Antike zur Neuzeit und die historiae im „Policraticus“ Johanns von Salisbury. Hildesheim: Georg Olms Verlag.
  • Moszyńska, D. (1968). Cnota [hasło]. W: S. Bąk (red.), Słownik polszczyzny XVI wieku (s. 539). T. 3. Wrocław: Instytut Badań Literackich PAN.
  • Nizio, K. (1969). Czujność [hasło]. W: M.R. Mayenowa (red.), Słownik polszczyzny XVI wieku (s. 261). T. 4. Wrocław: Instytut Badań Literackich PAN.
  • Nobis, M. (2003). Przechodzić [hasło]. W: M.R. Mayenowa (red.), Słownik polszczyzny XVI wieku (s. 59). T. 31. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN.
  • Opaliński, K. (2000). Postrzyc [hasło]. W: M.R. Mayenowa (red.), Słownik polszczyzny XVI wieku (s. 222). T. 28. Wrocław: Instytut Badań Literackich PAN.
  • Pelc, J. (2002). Słowo i obraz. Na pograniczu literatury i sztuk plastycznych. Kraków: Universitas.
  • Róg [hasło]. (1972). W: Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich (s. 91). Oprac. zespół red. pod kier. J. Krzyżanowskiego. T. 3. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
  • Słupecki, L.P. (2009). Krak i Wanda przed Kadłubkiem, u Kadłubka i po Kadłubku. W: A. Dąbrówka, W. Wojtowicz (red.), Onus Athlanteum. Studia nad Kroniką biskupa Wincentego (s. 160–189). Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN.
  • Starnawski, J. (1971). O „Źwierzyńcu” Mikołaja Reja z Nagłowic. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
  • Szmydtowa, Z. (1954). Przysłowia i zwroty przysłowiowe w utworach Kochanowskiego. Pamiętnik Literacki, 45 (1), 30–60.
  • Śnieżewski, S. (2014). Terminologia retoryczna w „Institutio oratoria” Kwintyliana. Kraków: Księgarnia Akademicka.
  • Tapolcai, L. (2015). „Multe enim mulieres precesserunt viros in virtutibus”. Obraz królowej Wandy w Kronice polskiej mistrza Wincentego i w Komentarzu Jana z Dąbrówki. W: A. Dąbrówka, M. Olszewski (red.), Komentarz Jana z Dąbrówki do Kroniki biskupa Wincentego (s. 238–251). Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN.
  • Tyl, M. (2008). Człowiek poczciwy w „Źwierzyńcu” Mikołaja Reja. Roczniki Humanistyczne, 61 (1), 41–73.
  • Urbańczyk, S. (1977–1981). Słownik staropolski. T. 8. Wrocław.
  • Volkmann, R. (1995). Wprowadzenie do retoryki Greków i Rzymian. Tłum. L. Bobiatyński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
  • Witczak, T. (1959–1960). Głuchowski Jan [hasło]. W: K. Lepszy (red.), Polski słownik biograficzny (s. 134). T. 8. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
  • Witek, S. (1985). Cnota [hasło]. W: R. Łukaszyk (red.), Encyklopedia katolicka (k. 521–523). T. 3. Lublin: Wydawnictwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
  • Woronczakowa, L. (1971). Dobry [hasło]. W: M.R. Mayenowa (red.), Słownik polszczyzny XVI wieku (s. 138–139). T. 5. Wrocław: Instytut Badań Literackich PAN.
  • Zabielski, J. (2015). Roztropność, męstwo, umiarkowanie i sprawiedliwość jako wyznaczniki chrześcijańskiej moralności. Studium tomistyczno-aksjologiczne. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
  • Zumthor, P. (1978). Przysłowie jako epifonem. Przeł. J. Arnold. Pamiętnik Literacki, 69 (4), 315–331.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-a6f25fa0-3151-48d5-bd68-507f0a4a7d79
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.