PL EN


2018 | 1(21) | 71-99
Article title

Efektywność publicznej i sądowej kontroli uczciwości umów kredytów hipotecznych powiązanych z kursem waluty obcej

Selected contents from this journal
Title variants
EN
The efficacy of public and judicial review of the fairness of mortgage loans indexed to foreign currencies
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The article discusses problems created by the introduction of foreign currencies mortgage loans (especially indexed to the Swiss Franc) into the mass consumer market in Poland (mainly in years 2005–2008). Approximately 900 thousands of Polish consumers have their mortgage loans indexed to foreign currencies. This kind of loan became very popular due to lower interest rates. However, indexation of mortgage loan to foreign currency has also exposed borrowers to foreign exchange risk of which consumers were insufficiently informed. This risk has materialised to some extent with sharp increases in CHF exchange rate in 2009 and 2015. The article reports the unsuccessful attempts of self-regulation of the banking sector as well as delayed actions undertaken by regulatory bodies, namely the Banking Supervision Authority, and subsequently, the Polish Financial Supervision Authority, which tried to limit the scope of such risky loans on the consumer market. As political attempts to solve the problem have also been unfruitful, the individual litigations in civil courts have become of particular significance. The courts have not reached a common approach to individual claims yet. In some judgments such loans are declared null and void, in others orders are issued to perform the loans but disregarding the unfair terms of indexation. There are also judgments that declare such contracts perfectly legal. The author discusses the present case-law and presents a preferred direction of action which in his opinion may provide full protection of consumers against unfair contract terms which would be at the same time in line with the requirements of the Court of Justice of the European Union.
PL
Artykuł omawia problemy związane z wprowadzeniem przez banki do masowego obrotu konsumenckiego (głównie w latach 2005-2008) produktu w postaci kredytu hipotecznego indeksowanego oraz denominowanego do kursu waluty obcej (zwłaszcza franka szwajcarskiego). Około 900 tysięcy polskich kredytobiorców zaciągnęło wieloletnie zobowiązania kredytowe powiązane z kursem waluty obcej celem sfinansowania swoich potrzeb mieszkaniowych. Ten rodzaj kredytu był bardzo popularny ze względu na niższe oprocentowanie. Jednocześnie powiązanie wysokości zobowiązania gospodarstw domowych z kursem waluty obcej wystawiło kredytobiorców na ogromne ryzyko walutowe o czym banki nie informowały w sposób rzetelny swoich klientów. W części ryzyko walutowe się zmaterializowało po gwałtownym wzroście kursu CHF w roku 2009 i 2015. W artykule opisano nieudane próby samoograniczenia się banków oraz spóźnione działania podejmowane przez regulatora rynku, zwłaszcza Komisję Nadzoru Bankowego, później Komisję Nadzoru Finansowego, które miały zapobiegać wprowadzeniu do obrotu konsumenckiego tak ryzykownego produktu. Artykuł omawia także podejmowane nieudane próby politycznego, systemowego rozwiązania problemu. W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabrały próby indywidualnego dochodzenia roszczeń na drodze sądowej. Do tej pory sądy nie wykształciły jednolitej linii orzeczniczej. W niektórych wyrokach sądy stwierdzają nieważność tak ukształtowanych umów, w innych orzeczeniach nakazuje się ich wykonywanie bez nieuczciwych postanowień umownych dotyczących indeksacji. Zdarzają się też takie orzeczenia, które uważają umowy za ważne w całości. Autor omawia kształtujące się orzecznictwo, a także przedstawia, jaki kierunek wykładni jego zdaniem najpełniej może zrealizować postulat ochrony konsumentów przed nieuczciwymi postanowieniami umownymi, w zgodzie z wykładnią Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Year
Issue
Pages
71-99
Physical description
Contributors
  • Kancelaria Adwokacka Jacek Czabański w Warszawie
References
  • Adamczyk A., J. Iwin, Analiza opłacalności kredytów indeksowanych i walutowych w warunkach gwałtownych zmian cen na rynku walutowym, „Bank i Kredyt” 2002, nr 6.
  • Bartoszewicz A., Społeczne skutki kryzysu kredytów hipotecznych odnoszących się do walut obcych, „Zeszyty Naukowe Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego w Zielonej Górze” 2017, nr 6.
  • Bączyk M., Prawo umów handlowych, w: System Prawa Handlowego, t. 5, pod red. S. Włodyki, C.H. Beck, Warszawa 2014.
  • Bławat M., K. Pasko, O zakresie zachowania mocy wiążącej umowy po eliminacji klauzul abuzywnych, „Transformacje Prawa Prywatnego” 2016, nr 3.
  • Czabański J., Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14.5.2015 r. (II CSK 768/14) [o klauzulach abuzywnych w tzw. kredytach walutowych], „Palestra” 2016, nr 1–2.
  • Czabański J., Walutowe klauzule waloryzacyjne w umowach kredytów hipotecznych. Analiza problemu, „Palestra” 2016, nr 6.
  • Czech T., Charakter prawny Komisji Nadzoru Finansowego, „Przegląd Prawa Publicznego” 2009, nr 11.
  • Czech T., Kontrola abuzywności klauzuli walutowej w umowie kredytu. Glosa do wyroku SN z 19 marca 2015 r. (IV CSK 362/14), „Monitor Prawa Bankowego” 2015, nr 10.
  • Czech T., Odpowiedzialność banku za stosowanie abuzywnej klauzuli zmiennego oprocentowania – wyrok SN z 14 maja 2015 r. (II CSK 768/14), „Monitor Prawa Bankowego”
  • 2016, nr 6.
  • Jurkowska-Zeidler A., Asymetria ryzyka a zasada sprawiedliwości społecznej na tle problemu kredytów we frankach szwajcarskich, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2016, t. 25.
  • Koćwin J., Ochrona i edukacja konsumenta. Instytucjonalne zapobieganie działaniom nieetycznym i nieprawidłowościom w branży usług finansowych, w: Instytucje w teorii i praktyce, pod red. B. Borkowskiej, Wrocław 2012.
  • Koźmiński K., Bank Loans Denominated and Indexed to Foreign Currency: A Polish, Ukrainian or Europe-Wide Problem?, „Studia Iuridica” 2017, t. 71.
  • Krajewski D., Charakter prawny typowej umowy o kredyt denominowany do waluty innej niż waluta polska (cz. I), „Monitor Prawniczy” 2017, nr 21.
  • Krajewski D., Charakter prawny typowej umowy o kredyt denominowany do waluty innej niż waluta polska (cz. II), „Monitor Prawniczy” 2017, nr 22.
  • Kurosz K., Nieważność umowy kredytu na skutek wadliwego określenia warunków zmiany oprocentowania, „Przegląd Prawa Handlowego” 2017, nr 1.
  • Lanckoroński B., Zmiany kursu franka szwajcarskiego a sytuacja prawna kredytobiorców – wybrane zagadnienia, „Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu” 2015, nr 1.
  • Nieborak T., Rekomendacja Komisji Nadzoru Finansowego jako element nadzoru ostrożnościowego – synteza dyskusji, w: Nauka prawa finansowego po I dekadzie XXI wieku. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Apoloniuszowi Kosteckiemu, pod red. I. Czai-Hliniak (red.), Kraków 2012.
  • Nowosielska B., Efektywność działań instytucji nadzorczych w zakresie ograniczania udzielania gospodarstwo domowym kredytów w walutach obcych w latach 2006–2010, „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowości we Wrocławiu” 2012, nr 28.
  • Ofiarski Z., Rola soft law w regulacji rynku finansowego na przykładzie rekomendacji i wytycznych Komisji Nadzoru Finansowego, w: Prawo rynku finansowego. Doktryna, instytucje, praktyka, pod red. A. Jurkowskiej-Zeidler, M. Olszaka, Wolters Kluwer, Warszawa 2016.
  • Romanowski M. (red.), Życie umowy konsumenckiej po uznaniu jej postanowienia za nieuczciwe na tle orzecznictwa TSUE, C.H. Beck, Warszawa 2017.
  • Rutkowska-Tomaszewska E., Ochrony prawna klienta na rynku usług bankowych, Wolters Kluwer, Warszawa 2013.
  • Szpunar P.J., A. Głogowski, Lending in Foreign Currencies as a Systemic Risk, „Macro-prudential Commentaries” 2012, no. 4.
  • Wiewiórowska-Domagalska A., Bułgarski standard, „Dziennik Gazeta Prawna” 21 VIII 2015.
  • Zagrobelny K., Kilka uwag na temat tzw. ustawy antyspreadowej, seria Aktualne Zagadnienia Prawa Prywatnego, Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa, Wrocław 2012.
Notes
PL
I. Artykuły
EN
I. Papers
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-b2886d40-6c81-4900-b9ff-44a8f923133d
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.