PL
Projekty zniesienia niewolnictwa zdominowały politykę ostatniej dekady brazylijskiego cesarstwa. Nie tylko prowadziły do podziałów wewnątrz dwóch najważniejszych partii, w Izbie Deputowanych i w rządzie, ale także odcisnęły piętno na debacie publicznej i życiu społecznym. Artykuł przedstawia polityczne tło najważniejszych abolicyjnych aktów prawnych w Brazylii, a także sylwetki trzech głównych animatorów ruchu: Joaquima Nabuco, José do Patrocínio i André Rebouçasa. Abolicja w Brazylii była efektem starań zarówno liberałów jak i konserwatystów, zwolenników monarchii jak i republiki. W rzeczywistości stanowiła koniec niezwykle złożonego i wielowymiarowego procesu, w którym trudno wskazać zdecydowanych zwycięzców.
EN
Anti-Slavery projects determined political life thorought the whole last decade of the Brazilian Empire. Not only were they dividing two major parties, Deputee Chamber and the government, but also strongly influenced public opinion and social life. The article shows the political context of the crucial legislation acts of brazilian abolition as well as the profiles of three main abolitionist leaders – Joaquim Nabuco, José do Patrocínio and André Rebouças. Brazilian abolition was the result of the efforts of both liberal and conservative politicians, both monarchist and republican supporters; in fact it was a very complex and multidimensional process with no clear winners.