PL EN


2015 | 1 | 111-130
Article title

Granice rasy. Między nowym rasizmem a płynną rasologią

Content
Title variants
EN
Beyond race. Between racism and fluid raciology
Languages of publication
PL EN
Abstracts
PL
We współczesnych dyskusjach na temat rasizmu mamy do czynienia z dwoma – rozumianymi często jako rywalizujące ze sobą – ujęciami: pierwsze to rasizm kulturowy, drugie to marksistowska problematyzacja rasizmu jako rezultatu sprzeczności o charakterze ekonomiczno-politycznym. Zgodnie z tym pierwszym (jego najnowsze konceptualizacje – nawiązujące do antyesencjalistycznych koncepcji kultury i tożsamości rozwijanych przez licznych autorów w ramach sporu o wielokulturowość w latach 90-tych ubiegłego wieku – znajdziemy w pracach Asha Amina czy Simona Weavera, ale też Zygmunta Baumana, np. w jego Life in Fragments [Bauman 1993] czy Płynnym życiu [Bauman 2007]) rasa to kategoria konstruowana w ramach złożonych procesów natury polityczno-historyczno-kulturowych. Perspektywa marksistowska w znacznym stopniu rozwijana jest w ramach krytyki tej pierwszej orientacji (chodzi tu w głównej mierze o koncepcję Edny Bonacich, Erica Hobsbawma czy Jamesa Blauta). W jej myśl, wszelkie „dyskursywne strategie urasowienia”, o których mówi teoria rasizmu kulturowego (prowadzące do arbitralnej produkcji „kozłów ofiarnych”) stanowią odzwierciedlenie, a ściślej – fasadę – mechanizmów działających w bazie, w sferze produkcji: wyzysku robotników w wyniku kapitalistycznego parcia do minimalizacji kosztów pracy, możliwemu dzięki istnieniu „rezerwowej armii kapitału” (wieś podczas rewolucji przemysłowej opisywanej przez Marksa czy tania siła robocza w koloniach, w państwach peryferyjnych oraz w obrębie postnarodowych społeczeństw obywatelsko-imigranckich [Europa Zachodnia] w analizach marksistów, post- i neomarksistów 20-wiecznych i współczesnych). Główne pytanie, które zostanie zadane w niniejszym artykule dotyczy możliwości zaproponowania ujęcie łączącego, syntetyzującego ze sobą te dwa powyższe, gdzie rasizm będzie definiowany jako wspólny motyw przewijający się w licznych rasistowskich zjawiskach – konkretnych, historycznych narracjach i praktykach. Konieczne jest odwołanie się do konceptualizacji unikającej zarówno „upłynnienia” problemu rasizmu, sprowadzenia go do zbioru niestabilnych napięć między pozycjami społeczno-dyskursywnymi, typowego dla ujęć (post) modernistycznych, jak i instrumentalizacji różnic etnicznych i kulturowych w poszukiwaniu „podmiotu emancypacji”, możliwości eliminacji ekonomicznego wyzysku oraz dróg do postkolonialnego „narodowego wyzwolenia”. Strategia ta może okazać się owocnym zabiegiem zmierzającym do rozpoczęcia właściwej, wolnej z jednej strony od uproszczeń, a z drugiej od tworzenia zbyt pospiesznych analogii, refleksji nad współczesnymi tendencjami rasistowskimi.
EN
Current debates about racism seem to be dominated by two main approaches: theory of cultural racism and the Marxist problematization of racism as a result of contradictions in economic and political spheres. The most recent conceptualization of the first orientation build on anti-essentialist notion of culture and identity developed by a number of authors disputing the problem of multiculturalism in the 1990s. One can refer to researchers such as Zygmunt Bauman, Ash Amin and Simon Weaver as representatives of this approach suggesting that race is a category constructed as the consequence of complex political and historical-cultural processes. Marxist perspective should be understood to a large extent as a criticism of the first orientation. Adherents of this camp (Edna Bonacich, Eric Hobsbawm or James Blaut) argue that all the „discursive strategies of racialization” analyzed within the cultural racism paradigm are a reflection of – or, more precisely: the façade hiding – more basic mechanisms in the sphere of production and productive relations (economic base): the exploitation of labor as a consequence of the capitalist pressure to minimize costs and maximize capital accumulation, made possible thanks to the existence (and maintenance) of „reserve army of labor” (displaced residents of villages during the industrial revolution as described by Marx; and cheap labor in the colonial plantation-slavery system and in peripheral zones and within postnational civic-immigrant societies of the contemporary world-system). I would like to emphasize a need to provide an approach combining, synthesizing together the two above theories where racism would be defined as a common thread of racist phenomena in concrete, historical narratives and practices. It is necessary to avoid both the „liquidation„ of the problem of racism, reducing it to a set of elusive tensions between social and discursive positions on one hand, and translating it exclusively (while looking for a „subject of emancipation”, ways to end the economic exploitation and complete the process of „national liberation”) onto the domain of instrumentalization of ethnic and cultural differences – on the other hand. This strategy may prove fruitful in reflections on contemporary racist tendencies avoiding oversimplifications on one hand and too hasty analogies – on the other.
Publisher

Year
Issue
1
Pages
111-130
Physical description
Dates
published
2016-03
Contributors
  • Uniwersytet Wrocławski
References
  • Allen R. L. (1970). Black Awakening in Capitalist America: An Analytic History. New York: Doubleday.
  • Amin S. (1973). Le Développement inégal: Essai sur les formations sociales du capitalisme périphérique. Paris: Editions de Minuit.
  • Amin S. (1978). Unequal Development: An Essay on the Socia Formations of Peripheral Capitalism. New York: Monthly Review Press.
  • Antonio Robert J. (2000). After Postmodernism: Reactionary Tribalism. „American Journal of Sociology” 106 (1), 40-87.
  • Appiah K. A., Gutmann A. (1996). Color Conscious: The Political Morality of Race. Princeton: Princeton University Press.
  • Armbruster-Sandoval R., Bank Muñoz C., Reese E. (2008). Race, Class, and Revolution: Reflections on Edna Bonacich's Career and the Struggle for Bonacich Social Justice. „Critical Sociology” 34 (3), 323-337.
  • Balibar É., Wallerstein I. (1988). Race, nation, classe: les identitiés ambiguës. Paris: La Découverte.
  • Balibar É., Wallerstein I. (1991). Race, Nation, Class: Ambiguous Identities, London: Verso, 1991.
  • Bamshad M. J., Olson, S. E. (2004). Czy istnieją rasy ludzkie? „Świat Nauki” 149 (1), 32-39.
  • Baran P., Sweezy P. (1966). Monopoly Capital: An Essay on the American Economic and Social Order. New York: Monthly Review Press.
  • Baran P., Sweezy P. (1968). Kapitał monopolistyczny. Szkice o amerykańskim systemie gospodarczym i społecznym. Warszawa: PWE.
  • Bauman Z. (1993). Life In Fragments: Essays in Postmodern Morality, Oxford: Blackwell.
  • Bauman Z. (2006). Płynna nowoczesność. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
  • Bauman Z. (2007). Płynne życie. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
  • Benedict B. (1968). Family Firms and Economic Development. „Southwestern Journal of Anthropology” 24 (1), 1-19
  • Bettelheim Ch. (1970). Economic Inequalities Between Nations and International Solidarity. „Monthly Review” 22 (2), 19-24.
  • Blalock, Hubert M. Jr. (1967). Toward a Theory of Minority Group Relations. New York: John Wiley and Sons.
  • Blauner R. (1972). Racial Oppression in America. New York: Harper and Row.
  • Blauner R. (2001). Still the Big News: Racial Oppression in America. Philadelphia: Temple University Press.
  • Blaut J. M. (2000). Eight Eurocentric Historians. New York: Guilford Press.
  • Boatcă M. (2013). “From the Standpoint of Germanism”: A Postcolonial Critique of Weber's Theory of Race and Ethnicity [w:] Go J., Postcolonial Sociology („Political Power and Social Theory”, Volume 24), Bingley: Emerald Group Publishing 2013, 55-80.
  • Bombardieri M. (2005). Summers' Remarks On Women Draw Fire. „Boston Globe” January 17, www.boston.com/news/education/higher/articles/2005/01/17/summers_remarks_on_ women_draw_fire/ [07.12.2014]).
  • Bonacich E. (1972). A Theory of Ethnic Antagonism: The Split Labor Market. „American Sociological Review” 37 (5), 547-559.
  • Bonacich E. (1973). A Theory of Middleman Minorities. „American Sociological Review”, 38 (5), 583-594.
  • Bonacich E. (1976). Advanced Capitalism and Black/White Relations in the United States: A Split Labor Market Interpretation. „American Sociological Review” 41 (1), 34-51.
  • Bonacich E. (1979). The Past, Present and Future of Split Labor Market Theory [w:] Marrett C. B., Leggon Ch. (red.). Research in Race and Ethnic Relations, Vol. 1. Greenwich: JAI Press, 17-64.
  • Bonacich E. (1980). Class Approaches to Ethnicity and Race. „Insurgent Sociologist” (obecnie „Critical Sociology”) 10 (2), 9-24.
  • Burawoy M. (1976). The Functions of and Reproduction of Migrant Labor: Comparative Material from Southern Africa and the United States. „American Journal of Sociology” 81 (5), 1050-1087.
  • Burawoy M. (1981). The Capitalist State in South Africa: Marxist and Sociological Perspectives on Race and Class [w:] Zeitlin M. (red.). Political Power and Social Theory, t. 2. Greenwich: JAI, 279-335.
  • Callinicos A. (1990). Against Postmodernism: A Marxist Critique. Cambridge: Polity 1990.
  • Castells M. (1975). Immigrant Workers and Class Struggles in Advanced Capitalism: The Western European Experience. „Politics and Society” 5 (1), 33-66.
  • Cavalli-Sforza L. L., Menozzi P., Piazza A. (1994). The History and Geography of Human Genes. Princeton: Princeton University Press. 1994.
  • Cochran G., Hardy J., Harpending H. (2006). Natural History of Ashkenazi Intelligence. „Journal of Biosocial Science” 38 (5), 659-693.
  • Cox O. (1948). Caste, Class, and Race. New York: Monthly Review Press.
  • Diamond J. (1994). Race without Color. “Discover” 15 (11), 83-89.
  • Dickens W. T., Flynn J. R. (2006). Black Americans Reduce the Racial IQ Gap: Evidence From Standardization Sample. „Psychological Science” 17 (10), 913-920.
  • Eagleton T. (1996). The Illusions of Postmodernism. Oxford: Blackwell.
  • Edwards A.W.F. (2003). Human Genetic Diversity: Lewontin’s Fallacy. „BioEssays” 25 (8), 798-801.
  • El-Ojeili Chamsy (2010). Post-Marxist Trajectories: Diagnosis, Criticism, Utopia. „Sociological Inquiry” 80 (2), 261-282
  • Frank A. G. (1967). Capitalism and Underdevelopment in Latin America: Historical Studies of Chile and Brazil. New York: Monthly Review Press.
  • Frank A. G. (1969). Latin America: Underdevelopment or Revolution. New York: Monthly Review Press.
  • Gelade G. A. (2008). The Geography of IQ. „Intelligence” 36 (6),
  • Geschwender J. A. (1978). Racial Stratification in America. Dubuque: W.C. Brown Co.
  • Gilroy P. (1987). There Ain't No Black In the Union Jack: The Cultural Politics of Race and Nation. London: Hutchinson.
  • Gilroy P. (1993). The Black Atlantic: Modernity and Double Consciousness. London: Verso.
  • Gilroy P. (1998). Race Ends Here. „Ethnic and Racial Studies” 21 (5), 838-847.
  • Gilroy P. (2000). Against Race: Imagining Political Culture Beyond the Color Line. Cambridge, MA.: The Belknap Press.
  • Gutmann A. (1996). Responding to Racial Injustice [w:] Peterson G. B. (red.). The Tanner Lectures on Human Values. Salt Lake City: University of Utah Press, 297-346.
  • Hamilton G. (1978). Pariah Capitalism: A Paradox of Power and Dependence. „Ethnic Groups: An International Periodical of Ethnic Studies” 2 (1), 1-15.
  • Harvey D. (1989). The Condition of Postmodernity: An Enquiry into the Origins of Cultural Change. Oxford: Blackwell.
  • Harvey D. (2008). Neoliberalizm. Historia katastrofy. Warszawa: Instytut Wydawniczy KiP.
  • Herrnstein R. J., Murray C. (1994). The Bell Curve: Intelligence and Class Structure in American Life. New York: Free Press.
  • Hobsbawm E. (1977). Some Reflections on ‘The Break-Up of Britain. „New Left Review” (I) 105, 3-23.
  • Hobsbawm E. (1990). Nations and Nationalism Since 1780: Programme, Myth, Reality. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Hobsbawm E. (2010). Narody i nacjonalizm po 1780 roku. Program, mit, rzeczywistość. Warszawa: Difin.
  • Hunt-Grubbe Ch. (2007). The Elementary DNA of Dr Watson. „The Sunday Times” October 14
  • Jameson F. (2011). Postmodernizm, czyli logika kulturowa późnego kapitalizmu. Kraków: Wydawnictwo UJ.
  • Jensen A. R., Johnson F. W. (1994). Race and Sex Differences in Head Size and IQ. „Intelligence” 18 (3).
  • Kalb D., van der Land M., Staring R., van Steenbergen B., Wilterdink N. (2000) (red.). The Ends of Globalization: Bringing Society Back In. Lanham: Rowman and Littlefield.
  • Leggett J. C. (1968). Class, Race, and Labor: Working-Class Consciousness in Detroit. New York: Oxford University Press.
  • Lenin V. I. (1939). National Liberation, Socialism, and Imperialism. New York: International Publishers.
  • Leon A. (1946). La conception matérialiste de la question juive. Paris: Pionniers.
  • Leon A. (1950). The Jewish Question: A Marxist Interpretation. Mexico City: Ediciones Pioneras.
  • Lewontin R. C. (1972). The apportionment of human diversity [w:] Dobzhansky T., Hecht M.K., Steere W. C. (red.), Evolutionary Biology, t. 6, New York: Appleton-CenturyCrofts, 381-398.
  • Lewontin R. C. (1974). The Genetic Basis of Evolutionary Change. New York: Columbia University Press.
  • Miles R. (1984). Marxism Versus the Sociology of ‘Race Relations’. „Ethnic and Racial Studies” 7 (2), 217-237.
  • Miller G. F., Penke L. (2007). The Evolution of Human Intelligence and the Coefficient of Additive Genetic Variance in Human Brain Size. „Intelligence” 35 (2),
  • Murray Ch. (2006). Changes Over Time in the Black – White Difference on Mental Tests: Evidence from the Children of the 1979 Cohort of the National Longitudinal Survey of Youth. „Intelligence” 34 (6), 527-540.
  • [Nature Editorial] (2007a). Watson's Folly. „Nature” 449 (7165), 948. [Nature Editorial] (2007b). Watson Suspended Over Comments on Race. „Nature” 449 (7165), 960.
  • [Nature Genetics Editorial] (2000). Census, Race and Science. „Nature Genetics” 24 (2), 9798.
  • [Nature Genetics Editorial] (2001). Genes, Drugs and Race. „Nature Genetics” 29 (3), 239240.
  • Oppenheimer M. (1974). The Sub-Proletariat: Dark Skins and Dirty Work. „Insurgent Sociologist” (obecnie „Critical Sociology”) 4 (2), 6-20.
  • Petras E. M. (1980). Toward a Theory of International Migration: The New Division of Labor [w:] Bryce-Laporte R. S. (red.). Sourcebook on the New Immigration, New Brunswick: Transaction Books, 439-452.
  • Portes A. (1978). Migration and Underdevelopment. Regaining Marxism Politics and Society”. 8 (1), 1-48.
  • Post K. (1996). Regaining Marxism. Basingstoke: Macmillan.
  • Rattansi A. (2007). Racism: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press.
  • Rinder I. D. (1958-1959). Strangers in the Land: Social Relations in the Status Gap. „Social Problems” 6 (3), 253-260.
  • Sartori R. (2006). The Bell Curve in Psychological Research and Practice: Myth or Reality?. „Quality and Quantity”, 40 (3), 407-418.
  • Shreeve J. (1994). Terms of Estrangement. „Discover” 15 (11), 57-63.
  • Singer P. (2007). Should We Talk About Race and Intelligence. „Project Syndicate”, www.project-syndicate.org/commentary/singer30/English [07.12.2014]).
  • Smart A., Tutton R., Martin P., Ellison George T.H., Ashcroft R. (2008). The Standardization of Race and Ethnicity in Biomedical Science Editorials and UK Biobanks. „Social Studies of Science” 38 (3), 407-423.
  • Solomos J. (1986). Varieties of Marxist Conceptions of ‘Race’, Class and the State: A Critical Analysis [w:] J. Rex J., Mason D. (red.). Theories of Race and Ethnic Relations. Cambridge: Cambridge University Press, 84-109.
  • Solomos J., Schuster L. (2002). Racism, Politics, and Mobilization [w:] Goldberg D. Th., Solomos J. (red.). A Companion to Racial and Ethnic Studies. Oxford: Blackwell Publishers, 303-318.
  • Templer D. I., Arikawa H. (2006). Temperature, Skin Color, Per Capita Income, and IQ: An International Perspective. „Intelligence” 34 (2).
  • Therborn G. (2008). From Marxism to Post-Marxism. London: Verso.
  • Tormey S., Townshend J. (2010). Od teorii krytycznej do postmarksizmu. Warszawa: PWN.
  • Turda M. (2008). New Perspectives on Race and Eugenics. „Historical Journal” 51 (4), 1115-1124.
  • Turda M. (2010). Modernism and Eugenics. Basingstroke: Palgrave Macmillan.
  • Turowski M. (2009a). Delegitymizacja. Islamofobia, nowy rasizm, a dylematy antyrasologii – Posłowie [w:] Geisser V. Nowa islamofobia. Warszawa: Instytut Wydawniczy KiP, 135-182.
  • Turowski M. (2009b). Zwischen Analyse und Aktivismus: Antirassismus, Anti-Rassendiskurs und das moderne Weltsystem. „Zeitschrift für Weltgeschichte” 10 (2), 79-98.
  • Voegelin E. (1940). The Growth of the Race Idea. “The Review of Politics” 2 (3), 283-319.
  • Weaver S. (2010a). Liquid Racism and the Danish Prophet Muhammad Cartoons. „Current Sociology” 58 (5), 675-692.
  • Weaver S. (2010b). The ‘Other’ Laughs Back: Humour and Resistance in Anti-Racist Comedy. „Sociology” 44 (1), 31-48.
  • Weaver S. (2011). The Rhetoric of Racist Humour: US, UK and Global Race Joking. London: Ashgate Publishing.
  • Weber M. (1983). Osobliwości kultury zachodniej [w:] tenże. Szkice z socjologii religii. Warszawa: KiW.
  • Wills Ch. (1994). The Skin We’re In. „Discover” 15 (11), 77-81.
  • Wilson W. J. (1978). The Declining Significance of Race: Blacks and Changing American Institutions. Chicago: Chicago University Press.
  • Zenner W. P. (1991). Minorities in the Middle: A Cross-Cultural Analysis. Albany: State University of New York Press.
  • Zimmerman A. (2006). Decolonizing Weber. „Postcolonial Studies” 9 (1), 53-79.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-b8eb2806-3d07-41cb-8138-18038da85406
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.