PL EN


2016 | 1 | 199-218
Article title

Jak słowiańscy przodkowie Pomorzan stali się Germanami. Mit pochodzenia pierwotnych mieszkańców Pomorza Zachodniego w XVI i początkach XVII wieku

Content
Title variants
EN
How the Slavic Ancestors of the Pomeranians Became Germans. The Myth on the Origin of the Inhabitants of West Pomerania in the 16th Century and at the Beginning of the 17th Century
Languages of publication
PL EN
Abstracts
EN
The article shows the development of the ethnogenetic legend of the Pomeranian Duchy starting from the reign of Bolesław (Bogislaw) X the Great to the mid-17th century. The basis of that legend was the 14th-century oral tradition created by Augustyn/Augustine, a Stargard monk, according to which (the tradition) the original Pomeranian people had been Slavs. When Pomerania was being united under the reign of Bogusław X that oral tradition was extended and adjusted to meet the current political needs. But in the 16th century Thomas Kantzow analysing some ancient sources came to the conclusion that the area in question had been inhabited by Germanic tribes, and the subsequent Slavic period was short and insignificant. That picture was later extended by historiographers. The author of the article also seeks the answers to the questions concerning the sources of the Pomeranian legend, the main topics and motives that were supposed to authenticate the legend, who the texts were created by and addressed to, and what political meaning those myths had.
Year
Issue
1
Pages
199-218
Physical description
Dates
published
2016
Contributors
  • Uniwersytet Szczeciński
References
  • Auge O., Handlungsspielräume fürstlicher Politik im Mittelalter, Ostfildern 2009.
  • Banaszkiewicz J., Polskie dzieje bajeczne Mistrza Wincentego Kadłubka, Wrocław 1998.
  • Böcker H., Slawisches in herzoglich-adliger Tradition. Herzog Bogislaw X. von Pommern (1454–1523) – Fürst an der Wende oder Wenden-Fürst, w: Slawen und Deutsche im Südlichen Ostseeraum vom 11. Bis zum 16. Jahrhundert, hrsg. v. M. Müller-Wille, D. Meier, H. Unverhau, Neumünster 1995.
  • Bugenhagen J., Pomerania, hrsg. v. O. Heinemann, Köln–Wien 19862.
  • Cieśluk M., Genius Pomeranicus w „Pomeranii” Johannesa Bugenhagena, w: Tantum possumus, quantum scimus. Księga pamiątkowa dedykowana profesorowi Zdzisławowi Chmielewskiemu w 70. rocznicę urodzin, red. R. Gaziński, A. Makowski, Szczecin 2012.
  • Cramer D., Das Grosse Pommersche Kirchen Chronicon, Alten Stettin 1628.
  • Cramer D., Descriptio urbis Stetinensis, topographica, historia, cum icone…., Stetin 1624.
  • Cramer D., Pommerische Kirchen Chronica, Stettin 1603.
  • Deptuła C., Średniowieczne mity genezy Polski, „Znak”, 25, 1973, nr 233–234.
  • Eilharda Lubinusa podróż przez Pomorze, red. R. Skrycki, Szczecin 2013.
  • Filipa Heinhofera dziennik podróży zawierający obrazki z Frankonii, Saksonii, Marchii Brandenburskiej i Pomorza w roku 1617, przekład i opr. K. Gołda, Szczecin 2000 (Źródła do dziejów Pomorza Zachodniego, IX).
  • Friedeborn P., Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern..., Alten Stettin 1613.
  • Gaziński R., Horoszko G., Herby i motywy heraldyczne na monetach zachodniopomorskich, Szczecin 2005.
  • Historia Pomorza, red. G. Labuda, S. Salmonowicz, t. 1–4, Poznań–Toruń 1969–2003.
  • Historische Nachricht von des wohlseeligen Herrn Jürge Valentini Winteri Balto Pomeranico, w: F. Woken, Beytrag zur pommerschen Historie, Leipzig 1732.
  • Hrabowá L., Stopy zapomenutého lidu. Obraz Dijon Polabských Slovanů v historiografii, České Budějovice 2006.
  • Inachin K., Die Geschichte Pommerns, Rostock 2008.
  • Jörn N., Der Herkunft der Profesorrenschaft der Greifswalder Universität zwischen 1456 und 1815, w: Die Universität Greifswald in der Bildungslandschaft des Ostseeraums, hrsg. v. D. Alvermann, N. Jörn, J.E. Olesen, Berlin 2007.
  • [Kantzow T.] Pomerania. Eine pommersche Chronik aus dem sechzehnten Jahrhundert, hrsg. v. G. Gaebel, Bd. 1, Stettin 1908.
  • Kiersnowski R., Legenda Winety. Studium historyczne, Kraków 1950.
  • Labuda G., Historia Kaszubów w dziejach Pomorza, t. I: Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006.
  • Leder H.-G., Johannes Bugenhagens Pomerania – Humanistische Einflüsse auf die frühe Landesgeschichtsschreibung in Pommern, w: Pommern in der Frühen Neuzeit. Literatur und Kultur in Stadt und Region, hrsg. v. W. Kühlmann, H. Langer, Tübingen 1994.
  • Małecki A., Mity etnogenetyczne w samoświadomości historycznej na przykładzie historiografii polsko-niemieckiego pogranicza w XVI w., „Sensus Historiae. Studia interdyscyplinarne”, 3, 2011.
  • Marciniak R., Zachodniopomorska legenda etnogenetyczna w średniowieczu, „Materiały Zachodniopomorskie” 19, 1973.
  • Marschalc Thurus N., Commentriolus Annalium Herulorum sive megapolensium, w: Monumenta Inedita rerum germanicarum praecipue Cimbricarum et megapolensium, ed. E.J. Westphalen, vol. 1, Lipsiae 1739.
  • Meckenburgische Reimchronik der Ernst von Kirchberg, hrsg. v. Ch. Cordshagen, R. Schmidt, Köln–Weimar–Wien 1997.
  • Micraelii J., Sechs Buecher vom Alten Pommernlande, Stetin & Lepizig 1723 (pierwsze wyd. Stettin 1639).
  • Migdalski P., Słowiańszczyzna północno-zachodnia w historiografii polskiej, niemieckiej i duńskiej, Wodzisław Śląski 2016 (w druku).
  • Notula satis notabilis de Pomeranorum, Stetinensium, ac Rugie principatu, hrsg. v. J.G.L. Kosegarten, „Baltische Studien” Alte Folge, 17, 1858.
  • Otwinowska B., Język – naród – kultura. Antecedencje i motywy renesansowej myśli o języku, Wrocław 1974.
  • Petersohn J., Die dritte hochdeutsche Fassung von Kantzows Pommerscher Chronik, „Baltische Studien” Neue Folge, 59, 1973.
  • Piskorski J.M., Pomorze plemienne. Historia – Archeologia – Językoznawstwo, Poznań– Szczecin 2002.
  • Pomian K., Przeszłość jako przedmiot wiary. Historia i filozofia w myśli średniowiecznej, Warszawa 2009.
  • Pommern, hrsg. v. W. Buchholz, Berlin 1999.
  • Pomorze Zachodnie poprzez wieki, red. J.M. Piskorski, Szczecin 1999.
  • Renn G., Die Bedeutung des Name „Pommern” und die Bezeichnung für das heutige Pommern in der Geschichte, Greifswald 1937.
  • Rosik S., Conversio gentis Pomeranorum. Studium świadectwa o wydarzeniu (XII wiek), Wrocław 2010.
  • Rosik S., „Nie ma barbarzyńcy ani greka…”. W sprawie narzędzi globalistycznej interpretacji dziejów w myśli wieków średnich na przykładzie recepcji nowotestamentowych idei w historiografii XI i XII w., „Kultura – Historia – Globalizacja”, 10, 2011.
  • Rymar E., Dziedzictwo piśmiennicze księstwa Gryfitów ze szczególnym uwzględnieniem obszaru państwa polskiego, „Bibliotekarz Zachodniopomorski” 4, 2000.
  • Rymar E., Wielka podróż wielkiego księcia. Wyprawa Bogusława X pomorskiego na niemiecki dwór królewski, do Ziemi Świętej i Rzymu (1496–1498), Szczecin 2004.
  • Scheibe M., Formen pommerschen Geschichtsbewußtseins im 14. Jahrhundert, w: Tausend Jahre Pommersche Geschichte, hrsg. v. R. Schmidt, Weimar–Wien 1999.
  • Scheibe M., Neustammbildung und historisches Bewußtsein im Bereich der nördlichen Germania Slavica als mentalitätsgeschichtliches Forschungsproblem, w: Struktur und Wandel im Früh- und Hochmittelalter, hrsg. v. Ch. Lübke, Stuttgart 1995.
  • Schmidt J.F., Genealogia Flemmingiana oder genealogische Ausführung der Flemminge in Hinter-Pommern…, Stargard [1703].
  • Schmidt R., Die „Pomerania” als Typ territorialer Geschichtsdarstellung und Landesbeschreibung des 16. Und beginnenden 17. Jahrhunderts (Bugenhagen – Kantzow – Lubinus), w: Landesbeschreibung Mitteleuropas vom 15. Bis 17 Jh., hrsg. v. H.-B. Harder, Köln–Wien 1983.
  • Skrycki R., Na marginesie nowej interpretacji „Geografii” Ptolemeusza, „Polski Przegląd Kartograficzny”, 41, 2009, nr 1.
  • Skrycki R., Personifikacje Odry w kartografii, w: Cartographia confinium. Zachodnie i północne ziemie Rzeczypospolitej w dawnej kartografii, red. E. Jaworski, R. Skrycki, Gorzów Wlkp. 2009
  • Steinacher R., Donecker S., Der König der Schweden, Goten und Vandalen. Königstitulatur und Vandalenrezeption im Frühneuzeitlichen Schweden, w: Vergangnenheit und Vergegenwärtigung. Früher Mittelalter und europäische Erinnerungskultur, hrsg. v. H. Reimitz, B. Zeller, Wien 2009.
  • Steinacher R., Studien zur Vandalischen Geschichte. Die Gleischsetzung der Ethonyme Wenden,
  • Slawen und Vandalen vom Mittelalter bis ins 18. Jahrhundert, Wien 2002 (maszynopis pracy doktorskiej, dostepny w internecie: http://pl.scribd.com/doc/61789400/ Studien-Zur-Vandalischen-Geschichte-Diss#scribd, dostęp: 20.11.2015).
  • Steinacher R., Wenden, Slawen, Vandalen. Eine Frühmittelalterliche pseudologische Gleichsetzung und ihre Nachwirkungen, w: Die Suche nach Ursprüngen. Von der Bedeutung der frühen Mittelalters, hrsg. v. W. Pohl, Wien 2004.
  • Stelmach M., Elihard Lubinus i jego wielka mapa księstwa pomorskiego, Szczecin 2001.
  • Stemmermann P.H., Die Anfang der deutsche Vorgeschichtsforschung, Heidelberg–Quakenbrück 1934.
  • Strzelczyk J., Tomasz Kantzow jako historyk na tle epoki, w: T. Kantzow, Pomerania. Kronika Pomorska z XVI w., tłum. K. Gołda, opr. T. Białecki, E. Rymar, t. 1, Szczecin 2005.
  • Strzelczyk J., Ut ab Ipsos indigenis accepi. W kwestii polskiego informatora Gerwazego z Tilbury, Przegląd Zachodniopomorski 21, 2006, z. 4.
  • Strzelczyk J., Wandalowie i ich arfykańskie państwo, Warszawa 1992.
  • Strzelczyk J., Zum Beginn der Überlieferungeiner wandalischen Herkunft der Polen, w: Studien zur Archäeologie des Ostseeraumes. Von der Eisenzeit zum Mittelalter. Festschrift für Michael Müller-Wille, hrsg. v. A . Wesse, Neumünster 1998.
  • Des Thomas Kantzow Chronik von Pommern in hochdeutscher Mundart. Letzte Bearbeitung, Bd. 1, hrsg. v. G. Gaebel, Stettin 1897.
  • Des Thomas Kantzow Chronik von Pommern in hochdeutscher Mundart. Erste Bearbeitung, hrsg. v. G. Gaebel, Stettin 1989.
  • Des Thomas Kantzow Chronik von Pommern in niederdeutscher Mundart, hrsg. v. G. Gaebel, Bd. 1, Stettin 1929.
  • Turek-Kwiatkowska L., Obraz przeszłości regionu w świadomości historycznej społeczeństwa pomorskiego w pierwszej połowie XIX wieku, Szczecin 1986.
  • Walczak R., „Protocollum” augustianina-eremity zwanego Angelusem ze Stargardu. O polsko-pomorskich związkach historiograficznych w średniowieczu, Poznań 1991.
  • Walczak R., Odnaleziony autograf – Cronica de ducatu Steteinensi et Pomeranie Jana Parleberga, „Studia Źródłoznawcze”, 19, 1974.
  • Walczak R., Thomas Cantzouw Szundensis – restitus. Odnalezienie ostatecznej redakcji autorskiej, „Studia Źródłoznawcze”, 21, 1976.
  • Weber M., Zur Konzeption protonationaler Geschichtsbilder. Pommern und Schlesien in geschichtlichen Darstellungen des 16.Jahrhunderts, w: Die Konstruktion der
  • Vergangenheit, Geschichtsdenken. Traditionsbildung und Selbstdarstellung in frühneuzeitlichen Ostmitteleuropa, hrsg. v. J. Bahlcke, A. Strohmeyer, Berlin 2002 (Zeitschrift für Historische Forschung, Beiheft 29).
  • Werlich R.-G., Das neunfeldrige Wappen Herzog Bogislaws X. von Pommern, w: Land am Meer. Pommern im Spiegel seiner Geschichte. Roderich Schmidt zum 70. Geburtstag, hrsg. v. W. Buchholz, G. Mangelsdorf, Köln 1995.
  • Werlich R.-G., Die Umgestaltung der pommerschen Herzogswappen um 1500 und ihre Zusammenstellung in einem neunfeldigen Schild, w: Najnowsze badania nad numizmatyką i sfragistyką Pomorza Zachodniego, red. G. Horoszko, Szczecin 2004.
  • Werlich R.-G., Ein neunfeldriges pommersches Herzogswappen im Jahre 1518, w: Pommern. Geschichte – Kultur – Wissenschaft. 3. Kolloquium zur Pommerschen Geschichte 13.–14. Oktober 1993, hrsg. v. H. Wernicke, R.-G. Werlich, Greifswald 1996.
  • Wesołowska S., Johannes Bugenhagius, doctor, professor, pastor et superitendens, natus Julini in Pomerania, „Przegląd Zachodniopomorski”, 15, 2000, z. 1.
  • Wesołowska S., Postać Johanna Bugenhagena na tle reformacji na Pomorzu, „Zeszyty Kulickie” 2, 2001.
  • Wielgosz Z., Charakterystyka geograficzno-historyczna Pomorza Zachodniego, w: Z dziejów wojennych Pomorza Zachodniego. Cedynia 972-Siekierki 1945, red. B. Miśkiewicz, Poznań 1973.
  • Winther J.V., Historia episcopatus Caminensis in Pomeraniae ab origine ad Annom MDCXVIII, w: Novvm Volvmen Scriptorvm Rervm Germanicarvm, ed. J.P. Ludewig, Francofurti & Lipsiae, 1718.
  • Żak J., Słowianie i Germanie w prahistorii polskiej i niemieckiej, w: Stosunki polsko-niemieckie w historiografii, red. J. Krasuski, G. Labuda, A.W. Walczak, cz. 1, Poznań 1974.
  • Zickermann Ch., Historische Nachricht Von den alten Einwohnern in Pommern, Auch von dero Religion und Bekehrung Insonderheit aber von der St. Petri und Pauli Kirche In Alten-Stettin, Stettin 1724.
  • Zientara B., Kultura umysłowa i artystyczna, w: Historia Pomorza, red. G. Labuda, t. 1, cz. 2, Poznań 1969.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-c8b96933-df0a-4a7c-92a2-af6170d7ae31
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.