PL EN


2018 | 4(74) | 5-25
Article title

Pułapki rewitalizacji. Przypadek Krakowa

Content
Title variants
EN
Pitfalls of revitalisation. A case study of Kraków
Languages of publication
PL EN
Abstracts
PL
Rewitalizacja rozumiana jako zaplanowany proces ożywiania zdegradowanych obszarów niesie ze sobą trudne wyzwanie osiągnięcia długotrwałych rezultatów przestrzennych, gospodarczych i społecznych. W Polsce towarzyszący temu napływ funduszy europejskich nie tylko daje szerokie możliwości działania rozmaitym podmiotom zaangażowanym w odnowę miast, lecz także wywołuje pytanie o potencjalne dysfunkcje podejmowanych w tym zakresie inwestycji. Celem artykułu jest rozpoznanie niepożądanych skutków projektów zrealizowanych w Krakowie w ramach Lokalnych Programów Rewitalizacji (LPR) w latach 2007–2013. Projekty te m.in. miały sprzyjać rehabilitacji zdegradowanych obszarów mieszkaniowych. Tymczasem pierwsze efekty prowadzonych działań pozwalają stwierdzić, że odnowa miejsc kryzysowych kryje w sobie również pewne pułapki. Wśród nich do najbardziej niekorzystnych należy zaliczyć pułapkę turystyfikacji, uniformizacji, gentryfikacji i polaryzacji społecznej.
EN
Revitalisation, which is defined as a planned process of restoring deprived areas, entails the difficult challenge of achieving long-lasting spatial, economic and social effects. In Poland, the accompanying inflow of European Union funds not only fosters a wide range of activities for entities involved in urban renewal, but also raises a question about the potential dysfunction of investments in deprived areas. Based on the experiences of Kraków, the paper presents some undesirable effects of projects implemented under the Local Revitalisation Programmes (LRP) in the years 2007-2013. The goal of the LRP projects was to promote the rehabilitation of deprived housing areas. The initial results, however, indicate that these projects are characterised by specific pitfalls, which include touristification, uniformisation, gentrification and social polarisation.
Contributors
  • Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), km.romanczyk@uw.edu.pl
References
  • Alpopi C., Manole C., 2013, „Integrated urban regeneration – solution for cities revitalize”, Procedia Economics and Finance, nr 6, s. 178–185.
  • Ammon F.R., 2016, Bulldozer: Demolition and Clearance of the Postwar Landscape, New Haven: Yale University Press.
  • Atkinson R., 2004, „The evidence on the impact of gentrification: New lessons for the urban renaissance?”, European Journal of Housing Policy, t. 4, nr 1, s. 107–131.
  • Badcock B., 2001, „Thirty years on: Gentrification and class changeover in Adelaide’s inner suburbs, 1966–96”, Urban Studies, t. 38, nr 9, s. 1559–1572.
  • Bloom N.D., 2004, Merchant of illusion: James Rouse, America’s salesman of the businessman’s, Columbus: Ohio State University Press.
  • Bryx M. (red.), 2012, Rewitalizacja miast a przedsiębiorczość, Warszawa: Oficyna Wydawnicza SGH.
  • Bryx M., Jadach-Sepioło A., 2009, Rewitalizacja miast w Niemczech, t. 3, Kraków: Instytut Rozwoju Miast.
  • Bunnell T., 2002, „Kampung rules: Landscape and the contested government of urban(e) Malayness”, Urban Studies, t. 39, nr 9, s. 1685–1701.
  • Cameron S., 2003, „Gentrification, housing redifferentiation and urban regeneration: «Going for growth» in Newcastle upon Tyne”, Urban Studies, t. 40, nr 12, s. 2367–2382.
  • Carmon N., 1999, „Three generations of urban renewal policies: Analysis and policy implications”, Geoforum, t. 30, nr 2, s. 145–158.
  • Carmona M., 2009, „The Isle of Dogs: Four development waves, five planning models, twelve plans, thirty-five years, and a renaissance… of sorts”, Progress in Planning, t. 71, nr 3, s. 87–151.
  • Cook A., 2010, „The expatriate Real Estate complex: Creative destruction and the production of luxury in post-socialist Prague”, International Journal of Urban and Regional Research, t. 34, nr 3, s. 611–628.
  • Czirfusz M., Horváth V., Jelinek C., Pósfai Z., Szabó L., 2015, „Gentrification and rescaling urban governance in Budapest-Józsefváros”, Intersections. East European Journal of Society and Politics, t. 1, nr 4, s. 55–77.
  • DG REGIO, 2013, Urban Development in the EU: 50 Projects Supported by the European Regional Development Fund During the 2007-13 Period, Brussels: European Commission.
  • Gądecki J., 2012, I [love] Nowa Huta: gentryfikacja starej części Nowej Huty?, Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
  • Gądecki J., 2013, „Odkrywając miasto idealne? Marginalna gentryfikacja starej części dzielnicy Nowa Huta”, Studia Regionalne i Lokalne, nr 4, s. 64–81.
  • Ginsburg N., 1999, „Putting the social into urban regeneration policy”, Local Economy, maj 1999, s. 55–71.
  • Główczyński M., 2017, „Gentryfikacja miast – przegląd literatury polskiej i zagranicznej”, Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, nr 39, s. 61–78.
  • Goffman E., 2011, Relacje w przestrzeni publicznej. Mikrostudia porządku publicznego, przeł. O. Siara, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Griffith J.M., 1996. „Gentrification: Perspective on the return to the central city”, Journal of Planning Education and Research, t. 11, nr 2, s. 241–255.
  • Gripaios P., 2002, „The failure of regeneration policy in Britain”, Regional Studies, t. 36, nr 5, s. 568–577.
  • Grzeszczak J., 2010, Gentryfikacja osadnictwa. Charakterystyka, rozwój koncepcji badawczej i przegląd wyjaśnień. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN.
  • GUS, 2017, Turystyka w województwie małopolskim w 2016 r. Opracowanie sygnalne, Kraków: Urząd Statystyczny w Krakowie, maj 2017.
  • Hawley A.H., 1963, „Community power and urban renewal success”, American Journal of Sociology, t. 68, nr 4, s. 422–431.
  • Jacobs J., 2014, Śmierć i życie wielkich miast Ameryki, przeł. Ł. Mojsak, Warszawa: Fundacja Centrum Architektury.
  • Jakóbczyk-Gryszkiewicz J., Sztybel-Boberek M., Wolaniuk A., 2017, „Post-socialist genrtyfication processes in Polish cities”, European Spatial Research and Policy, t. 24, nr 3, s. 145–166.
  • Jaskólski M.W., Smolarski M., 2016, „Rewitalizacja i gentryfikacja jako procesy sprzę-żone na wrocławskim Nadodrzu”, Studia Miejskie, t. 22, s. 103–116.
  • Kaczmarek T., 2001, „Rewitalizacja miast w Polsce na tle doświadczeń europejskich”, w: A. Billert (red.), Nowoczesne zarządzanie rozwojem miast, Słubice: Collegium Polonicum.
  • Karpińska M., 2010, „Płacz nad placem Szczepańskim”, Architektura & Biznes, nr 9, http://www.architekturaibiznes.com.pl/start.php?opt=sites&item_id=1381 (dostęp: 16.07.2018).
  • Kaźmierczak B., Nowak M., Palicki S., Pazder D., 2011, Oceny rewitalizacji. Studium zmian na poznańskiej Śródce, Poznań: Wydawnictwo Wydziału Nauk Społecznych UAM.
  • Klemek Ch., 2011, The Transatlantic Collapse of Urban Renewal. Postwar Urbanism from New York to Berlin, Chicago: The University of Chicago Press.
  • Leitner H., Sheppard E., 2017, „From Kampungs to Condos? Contested accumulations through displacement in Jakarta”, Environment and Planning A: Economy and Space, t. 50, nr 2, s. 437–456.
  • Lewis C., 2017, „Turning houses into homes: Living through urban regeneration in East Manchester”, Environment and Planning A: Economy and Space, t. 49, nr 6, s. 1324–1340.
  • Lisowski A., 1999, „Koncepcja gentryfikacji jako przejaw tendencji integracji w geografii miast”, w: I. Jażdżewska (red.), Zróżnicowanie przestrzenne struktur społecznych w dużych miastach, XII Konwersatorium Wiedzy o Mieście, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
  • Majchrowski J., 2010, „O Kampanii…”, http://majchrowski.blogspot.com/2010/11/o--kampanii.html (dostęp: 16.07.2018).
  • Martinez P.D., 2016, „Authenticity as a challenge in the transformation of Beijing’s urban heritage: The commercial gentrification of the Guozijian historic area”, Cities, nr 59, s. 48–56.
  • Mehdipanah R., Marra G., Melis G., Gelormino E., 2018, „Urban renewal, gentrification and health equity: A realist perspective”, European Journal of Public Health, t. 28, nr 2, s. 243–248.
  • Murzyn M.A., 2006, Kazimierz, Środkowoeuropejskie doświadczenie rewitalizacji, Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury.
  • Palicki S., 2011, „Wprowadzenie. Czym jest rewitalizacja, a co nią nie jest?”, w: B. Kaźmierczak, M. Nowak, S. Palicki, D. Pazder (red.), Oceny rewitalizacji. Studium zmian na poznańskiej Śródce, Poznań: Wydawnictwo Wydziału Nauk Społecznych UAM.
  • Purchla J., 1992, Matecznik Polski. Pozaekonomiczne czynniki rozwoju Krakowa w okresie autonomii galicyjskiej, Kraków: SIW Znak.
  • Purchla J., 2010, „W stronę systemu ochrony dziedzictwa kulturowego w Polsce”, Zarządzanie Publiczne, t. 2, nr 12, s. 69–82.
  • Purchla J., 2011, Gry w miasto, Kraków: Księgarnia Akademicka.
  • Redfern P.A., 2003, „What makes gentrification «gentrification»?”, Urban Studies, t. 40, nr 12, s. 2351–2366.
  • Romańczyk K., 2015, „Instrumenty równoważenia rozwoju Brukseli”, Studia Regionalne i Lokalne, nr 3, s. 67–83.
  • Romańczyk K., 2018a, „Kolizyjne miasto – między materialnym a społecznym wymiarem rewitalizacji”, Przegląd Socjologiczny, t. 67, nr 1, s. 97–117.
  • Romańczyk K., 2018b, „Krakow – The city profile revisited”, Cities, nr 73, s. 138–150.
  • Shelton K., 2017, „Bulldozer: Demolition and clearance of the postwar landscape. By Francesca Russello Ammon”, Environmental History, t. 22, nr 1, s. 167–168.
  • Taylor I., 2000, „European ethnospaces and urban redevelopment. The return of Little Italy in 21st century Manchester”, City, t. 4, nr 1, s. 27–42.
  • Uchwała Nr XII/87/03 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 kwietnia 2003 r. w sprawie przyjęcia Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa zmieniona uchwałą Nr XCIII/1256/10 z dnia 3 marca 2010 r. zmieniona uchwałą Nr CXII/1700/14 z dnia 9 lipca 2014 r.
  • Uchwała Nr LIII/672/08 Rady Miasta Krakowa z dnia 8 października 2008 r. w sprawie przyjęcia Miejskiego Programu Rewitalizacji Krakowa (a).
  • Uchwała Nr LIII/673/08 Rady Miasta Krakowa z dnia 8 października 2008 r. w sprawie przyjęcia Lokalnego Programu Rewitalizacji Starego Miasta (b).
  • Uchwała Nr LIII/674/08 Rady Miasta Krakowa z dnia 8 października 2008 r. w sprawie przyjęcia Lokalnego Programu Rewitalizacji „starej” Nowej Huty (c).
  • Uchwała Nr XC/1193/10 Rady Miasta Krakowa z dnia 13 stycznia 2008 r. w sprawie przyjęcia aktualizacji Programu Rewitalizacji i aktywizacji poprzemysłowego obszaru Zabłocia (d).
  • Uchwała Nr CXV/1547/10 Rady Miasta Krakowa z dnia 3 listopada 2010 r. w sprawie utworzenia parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Stare Miasto.
  • Uchwała Nr LXX/1710/17 Rady Miasta Krakowa z dnia 26 kwietnia 2017 r. w sprawie uchylenia Uchwały Nr LIII/673/08 z dnia 8 października 2008 r. w sprawie przyjęcia Lokalnego Programu Rewitalizacji Starego Miasta, Uchwały Nr LIII/674/08 z dnia 8 października 2008 r. w sprawie przyjęcia Lokalnego Programu Rewitalizacji „starej” Nowej Huty oraz Uchwały Nr XC/1193/10 z dnia 13 stycznia 2010 r. w sprawie przyjęcia aktualizacji Programu rewitalizacji i aktywizacji poprzemysłowego obszaru Zabłocia.
  • Urząd Miasta Krakowa, 2015,Raport z realizacji programów rewitalizacji w Krakowie, https://rewitalizacja.krakow.pl/rewitalizacja/49921,artykul,raport_z_realizacji_programow.html (dostęp: 16.07.2018).
  • Urząd Miasta Krakowa, 2017a, Aktualizacja Miejskiego Programu Rewitalizacji Krakowa. Załącznik do Uchwały nr LXII/1373/17 Rady Miasta Krakowa z dnia 11 stycznia 2017 r., http://www.rewitalizacja.krakow.pl (dostęp: 16.04.2018).
  • Urząd Miasta Krakowa, 2017b, Raport o stanie Miasta 2016, Kraków: Urząd Miasta Krakowa.
  • Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (Dz.U. z 2015 r., poz. 1777).
  • von Hoffman A., 2008, „The lost history of urban renewal”, Journal of Urbanism. International Research on Placemaking and Urban Sustainability, t. 1, nr 3, s. 281–301.
  • Wallis A., 1977, Miasto i przestrzeń, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-cd13e69c-783a-4317-95ec-b0cbf831912a
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.