PL EN


2019 | 40 | 3 | 21-34
Article title

Komunikacja międzykonfesyjna w świetle Mowy duchownej… (1645) Piotra Mohyły

Authors
Content
Title variants
EN
Confessional Communication in the Light of “Spiritual Speech ...” (1645) by Piotr Mohyła
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The concept of confessional communication contained in Mohyła’s “Speech...” was built on the Neoplatonic – gradualist concept of the world. It is possible that this resulted in a vision of Christianity’s unity. Although admittedly broken up into individual and, at the same time, antagonized and seemingly unconnected Churches, Christianity, in fact, forms an ontological unity consistent with the transcendent, gradualist order sustained by God. Marriage appeared to Mohyle as an opportunity to reconcile the differences of confession and as a special manifestation of the ontological harmony between God and people. “Speech...” provides evidence that the disintegration of religious unity in the Ruthenian lands of the Republic was accompanied by attempts at their integration. It was a process defining the evangelical-Orthodox communication of cultures.
PL
Koncepcja komunikacji konfesyjnej zawarta w Mowie duchownej… Mohyły była zbudowana na neoplatońskiej – gradualistycznej koncepcji świata. Możliwe, że wynikała z tego wizja jedności chrześcijaństwa. Jest ono w prawdzie rozbite na poszczególne i przy tym zantagonizowane i pozornie niczym niepowiązane Kościoły, lecz w rzeczywistości tworzą one ontologiczną jedność zgodną z transcendentnym, gradualistycznym ładem podtrzymywanym przez Boga. Małżeństwo jawił się Mohyle jako możliwość pojednania różnic konfesyjnych oraz jako szczególny przejaw ontologicznej harmonii między Bogiem i ludźmi. Mowa… jest dowodem na to, że dezintegracji jedności religijnej na ziemiach ruskich Rzeczypospolitej towarzyszyły próby jej scalenia. Był to proces określający ewangelicko-prawosławną komunikację kulturową.
Year
Volume
40
Issue
3
Pages
21-34
Physical description
Dates
printed
2019-09-30
Contributors
author
References
  • Mohyła, Piotr. 1645. Mowa Duchowna…, Kijów. Przechowywana w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu (sygn. XVII-3504 II).
  • Pseudo-Dionizy Areopagita. 1997-1999. Pisma teologiczne, tłum. Maria Dzielska, przedmowa ks. Tomasz Stępień. Kraków: Wyd. Znak.
  • Bronk, Andrzej. 1996. Nauka wobec religii. Teoretyczne podstawy nauk o religii. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
  • Bronk, Andrzej. 2009. Podstawy nauk religii. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
  • Degiel, Rafał. 2000. Protestanci i prawosławni. Patronat wyznaniowy Radziwiłłów birżańskich nad Cerkwią prawosławną w księstwie słuckim w XVII w. Warszawa: NERITON.
  • Derwich, Marek i Mikhaïl V. Dmitriev. 2003. Être catholique, être orthodoxe, être protestant. Confessions et identités culturelles en Europe médiévale et moderne. Études réunies et publiées. Wroclaw: LARHCOR.
  • Jarczykowa, Mariola. 1995. Książka i literatura w kręgu Radziwiłłów birżańskich w pierwszej połowie XVII wieku. Katowice: Wyd. Uniwersytetu Śląskiego.
  • Kamieniecki, Jan. 2002. Szymon Budny – zapomniana postać polskiej reformacji. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
  • Klimek, Jolanta. 2009. Mowa duchowna przy szlubie… Piotra Mohyły. Prawosławna realizacja stylu religijno-kościelnego. W: Język i styl twórcy w kręgu badań współczesnej humanistyki, red. Joanna Gorzelana, Krzysztof Maćkowiak i Cezary Piątkowski, 169-176. Zielona Góra: Wydawnictwo Uniwersytetu Zielonogórskiego.
  • Kłoczowski, Jan Andrzej. 1994. Między samotnością a wspólnotą. Wstęp do filozofii religii. Tarnów: BIBLOS.
  • Kempa, Tomasz. 2007. Wobec kontrreformacji. Protestanci i prawosławni w obronie swobód wyznaniowych w Rzeczypospolitej w końcu XVI i w pierwszej połowie XVII wieku. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
  • Kotłubaj, Edward. 1859. Życie Janusza Radziwiłła. Wilno-Witebsk: Wildenson.
  • Kosman, Marceli, 1978. Protestanci i kontrreformacja: z dziejów tolerancji w Rzeczypospolitej XVI-XVIII wieku. Wrocław: Ossolineum.
  • Melnyk, Marek. 2018. Pre-ekumenizm i konfesjonalizm prawosławnych dążeń zjednoczeniowych w I Rzeczypospolitej (1590-1596). Kraków: Collegium Columbinum.
  • Melnyk, Marek. 2005. Problematyka antropologiczna w pismach Piotra Mohyły. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
  • Oboleński, Dmitrij. 1971. The Byzantine Commonwealth: Eastern Europe 500-1453. New York: Praeger Publishers.
  • Papierzyńska-Turek, Mirosława. 1998. Prawosławie i unia w filozofii dziejów Ukrainy Michajła Hruszewskiego. W: Polska – Ukraina: 1000 lat sąsiedztwa, t. 4, red. Stanisław Stępień, s. 239-245. Przemyśl: Instytut Południowo-Wschodni.
  • Przekop, Edmund. 1987, Rzym – Konstantynopol. Na drogach podziału i pojednania. Olsztyn: Wydawnictwo Diecezji Warmińskiej.
  • Pseudo-Dionizy Areopagita. 1995. O Imionach Bożych, tłum. Emanuel Bułhak. Lublin: Wyd. Onion.
  • Radyszewśkyj, Ryszard. 1996. Polskojęzyczna poezja ukraińska od końca XVI do początku XVIII wieku, cz. 1: Monografia. Kraków: Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • Zawieranie małżeństwa w różnych systemach prawnych, religiach i kulturach, red. Ryszard Sztychmiler. 2009. Olsztyn: Wyd. Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
  • Ševčenko, Igor.1996. Ukraina między Wschodem a Zachodem. Różne oblicza świata Piotra Mohyły. Polska w dziejach Ukrainy. Warszawa: OBTA.
  • Tazbir, Janusz. 1983. Kultura szlachecka w Polsce. Rozwit – upadek – relikty. Warszawa: Wiedza Powszechna.
  • Widacka, Hanna. 2019. Mołdawska małżonka Janusza Radziwiłła. Data dostępu: 20.05.2019, http://www.wilanow-palac.pl/moldawska_malzonka_janusza_radziwilla.html.
  • Wisner, Henryk. 2000. Janusz Radziwiłł 1612-1655. Warszawa: MADA.
  • Chrześcijaństwo w dialogu kultur na ziemiach Rzeczypospolitej, red. Stanisław Wilk. 2003. Lublin: Wydawnictwo KUL.
  • Zdybicka, Zofia J. 1988. Człowiek i religia. Zarys filozofii religii. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.
  • Дмитриев, Михаи́л Влади́мирович. 2003. Между Римом и Царьградом. Генезис Брестской церковной унии 1595-1596 гг. Мocква: Изд-во МГУ.
  • Дмитриев, Михаи́л Влади́мирович. 1990. Православие и Реформация. Реформационные движения в восточнославянских землях Речи Посполитой во второй половине XVI века. Мocква: Изд-во МГУ.
  • Грушевський, Михайло. 1925. З історії релігійної думки на Україні. Львів: 3 друкарні наукового товариства ім. Шевченка.
  • Запаско, Яким Ісаєвич, Ярослав. 1981. Пам'ятки книжкового мистецтва. Каталог стародруків виданих на Україні. Книга перша (1574-1700). Львів: Вища школа.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-cf77266e-05da-4e97-b76f-765b7091a05f
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.