PL EN


2016 | 23 | 225-253
Article title

O dolach i niedolach Stanisława Goczałkowskiego, oficjalisty i klienta hetmana Jana Klemensa Branickiego w latach 1760–1767

Authors
Content
Title variants
EN
Ups and downs of Stanislaw Goczałkowski, administrator and liegeman of Jan Klemens Branicki in the years 1760–1767
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Artykuł opisuje działalność Stanisława Goczałkowskiego herbu Poraj (zm. 1787/88) na rzecz Jana Klemensa Branickiego, hetmana wielkiego koronnego i kasztelana krakowskiego. Przedstawiono ją przez pryzmat trwających ponad 10 lat (1760-1771) stosunków patronacko-klientalnych. Postać Goczałkowskiego nie jest szerzej znana w literaturze, z wyjątkiem opracowań dotyczących początkowego okresu konfederacji barskiej (1768-1772). Był jej aktywnym uczestnikiem na terenie Krakowa i województwa krakowskiego. Goczałkowski pochodził z niezbyt zamożnej szlachty wielkopolskiej. Rozpoczęta w 1760 r. służba na dworze Jana Klemensa Branickiego, jednego z najpotężniejszych magnatów ówczesnej Rzeczypospolitej, dała mu szansę awansu społecznego i majątkowego. Rok 1762 zaważył na stosunkach Goczałkowskiego z Branickim i związał go do końca życia z województwem krakowskim. Goczałkowski reprezentował wówczas hetmana w zawieraniu kompromisu z Józefem Stadnickim, dzierżawcą Branic i Ruszczy koło Krakowa, dziedzicznych dóbr Branickiego. Było to wyjątkowo aktywny okres w jego życiu. Z tego czasu zachowało się najwięcej listów Goczałkowskiego do hetmana. Zawarł w nich wiele szczegółów dotyczących spraw prawno-majątkowych i gospodarczych związanych z toczonym sporem oraz liczne informacje o sprawach i ludziach związanych z Janem Klemensem Branickim. Po zakończeniu kompromisu ze Stadnickim, Goczałkowski został z dzierżawcą Branic i Ruszczy. Wkrótce doprowadziło to do pogorszenia stosunków między nimi. Goczałkowski zarządzał również w imieniu Branickiego, jako kasztelana krakowskiego, dobrami kasztelanii krakowskiej. Z tego powodu był tytułowany burgrabią myślenickim. Do śmierci Branickiego (zm. 1771) załatwiał na jego rzecz sprawy o charakterze osobistym i publicznym. Po śmierci Branickiego Goczałkowski wszedł w spór prawno-majątkowy z jego żoną Izabelą Branicką. Mimo to do końca życia utrzymywał z nią ożywione kontakty.
EN
The article describes activities of Stanisław Goczałkowski, coat of arms Poraj (d. 1787/88) that were performed in favor of Jan Klemens Branicki, Hetman and Castellan of Kraków. It presents the liege - liegeman relation through over 10 years (1760–1771). Goczałkowski is not widely known in the literature, with the exception of his activities during the initial period of the Confederation of Bar (1768–1772) in Kraków and the Kraków province. Goczałkowski came from a rather not wealthy nobility of Wielkopolska. His service started in 1760 at the court of Jan Klemens Branicki, one of the most powerful lords of Poland what gave him a chance for social advancement and wealth. Year 1762 influenced the relations between Goczałkowski and Branicki and bound Goczałkowski for life with the province of Kraków. Goczałkowski represented the hetman while conclusion of a compromise with Józef Stadnicki, tenant of Branicki’s ancestral lands of Branice and Ruszcza near Kraków. It was an extremely active period in his life and from that time survived the most of his letters to Branicki. They contained details on matters of legal and property-related economic issues and dispute and a number of things and people associated with Jan Klemens Branicki. After the conclusion of compromise with Stadnicki, Goczałkowski became the tenant of Branice and Ruszcza. Soon it led to a deterioration of his relations with Branicki. Moreover, on behalf of Branicki Goczałkowski managed goods of Kraków castellany, as Castellan of Kraków. For this reason he used a title of burgrave of Myślenice. Until the death of Branicki (d. 1771) Goczałkowski took care of issues in his favor of a personal and public nature. Additionally, after the death of Branicki Goczałkowski entered in the legal and financial dispute with his wife Izabela Branicka. Despite this, he remained with her in lively contacts till the end of his life.
Year
Issue
23
Pages
225-253
Physical description
Dates
published
2016-11-30
Contributors
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń
References
  • AGAD, Archiwum Roskie, korespondencja, sygn. VI/74, VII/8, XII/49, LXII/119; Metryka Koronna, Sigillata, sygn. 33
  • Boniecki A., Herbarz polski, cz. 1, Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich, t. 6, Warszawa 1903
  • Diariusz sejmu wolnego ordynaryjnego grodzieńskiego sześcioniedzielnego Roku Pańskiego MDCCLXXXIV dnia 4 października odprawującego się, Warszawa 1785
  • Goczałkowski [w:] http://teki.bkpan.poznan.pl/index_regesty.html
  • Konopczyński W., Branicki Jan Klemens [w:] Polski słownik biograficzny, t. 2, 1936, s. 404-407
  • Konopczyński W., Konfederacja barska, t. 1, Warszawa 1991
  • Krasicka J., Kraków i ziemia krakowska wobec konfederacji barskiej, Kraków 1929 [Biblioteka Krakowska, nr 68]
  • Link-Lenczowski A., Poniatowski (Ciołek Poniatowski) Stanisław h. Ciołek [w:] PSB, t. 27, s. 480.
  • Michalski J., Lubomirski Antoni h. Szreniawa [w:] Polski słownik biograficzny, t. 18, s. 6–8
  • Minakowski M. J., Elita Rzeczypospolitej, t. 7: Elita krakowska poselska; rodziny poselskie województwa krakowskiego, Kraków 2012
  • Uruski S., Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. 4, Warszawa 1907
  • Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII–XVIII w. Spisy, red. A. Gąsiorowski, t. IV: Małopolska, z. 2: Urzędnicy województwa krakowskiego XVI–XVIII w., oprac. S. Cynarski, A. Falniowska-Gradowska, Kórnik 1990
  • Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej, t. IV, z. 3, Urzędnicy województwa sandomierskiego XVI–XVIII w., oprac. K. Chłapowski, A. Falniowska-Gradowska, Kórnik 1993
  • Volumina Legum, t. 8, Petersburg 1860
  • Wróblewska M.; Myślenice pod austriackim zaborem (1772–1918) [w:] Myślenice. Monografia miasta, red. T. Gąsowski; Myślenice-Kraków 2012
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-d00ae0d3-0d53-40ac-bc12-c2a35914df42
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.