PL EN


2017 | 4(20) | 95-126
Article title

Prawo do nauki. Prawa dziecka-ucznia

Selected contents from this journal
Title variants
EN
The right to education. The rights of the child and a pupil
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The subject matter of this article was the right to education with a particular regard to the rights of the child being a pupil and his/her right to personal treatment in the teaching and the whole educational process, the right to the open and motivated assessment of the progress in learning, the right to impact the school life via local government activities, as well as the right to the freedom of conscience and religion, and the right to recognise and preserve the national identity in the teaching process. The issue of pupil's responsibilities, and in particular compulsory schooling and compulsory education, have also been raised. The article defined the right to education and placed it among other acts of international law – the Universal Declaration of Human Rights, the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, the Declaration of the Rights of the Child, as well as the Convention on the Rights of the Child, known as the World Constitution of the Rights of the Child. In addition to the nature of the right to education, the subject matter of the consideration was also the principles and guarantees of its implementation, contained in the Basic Law. Their analysis led to the conclusion about the limited nature of the right of parents to bring up the child according to their own convictions, the implementation of which should be compatible with the welfare of the child and the constitutionally guaranteed right to receive education. An analysis of the regulations applicable in the prescribed scope statutory, and in particular in terms of universal and equal access to education have also been discussed. The reflections presented in the article have been enriched with case law examples and judgments delivered by the European Court of Human Rights in Strasbourg, the Supreme Court, and the Common Courts. The analysis of the existing legal references, the doctrine, and the case law has allowed to reach a conclusion on the fundamental nature of the right to education, the implementation of which conditions the development of an individual and the full use of its rights.
PL
Przedmiotem opracowania jest prawo do nauki, ze szczególnym uwzględnieniem praw dziecka-ucznia: prawa do podmiotowego traktowania w procesie dydaktycznowychowawczym, prawa do jawnej i umotywowanej oceny postępów w nauce, prawa do wpływania na życie szkoły poprzez działalność samorządową, jak również wolność sumienia i wyznania oraz prawo do uznania i zachowania tożsamości narodowej w procesie dydaktycznym. Autorka porusza także zagadnienie obowiązków ucznia, zwłaszcza obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. W artykule zdefiniowano prawo do nauki i umiejscowiono je w aktach prawa międzynarodowego: Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Międzynarodowym Pakcie Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych, Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Deklaracji Praw Dziecka oraz Konwencji o Prawach Dziecka, określanej mianem światowej konstytucji praw dziecka. Przedmiotem rozważań, oprócz charakteru prawa do nauki, są również zasady i gwarancje jego realizacji zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ich analiza prowadzi do wniosku o ograniczonym charakterze prawa rodziców do wychowania dziecka zgodnie z własnymi przekonaniami, którego realizacja powinna być zgodna z dobrem dziecka oraz gwarantowanym konstytucyjnie prawem do uzyskania wykształcenia. Autorka dokonuje analizy obowiązujących w powołanym zakresie regulacji ustawowych, w szczególności w aspekcie powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. Podjęte rozważania wzbogacono orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych. Analiza obowiązujących w omawianym zakresie aktów prawych, stanowiska doktryny i orzecznictwa pozwala na wyprowadzenie wniosku o fundamentalnym charakterze prawa do nauki, którego realizacja warunkuje rozwój jednostki i korzystanie w pełni z przysługujących jej praw.
Year
Issue
Pages
95-126
Physical description
Contributors
  • Sąd Okręgowy we Wrocławiu
References
  • Balcerek M., Prawa kulturalne dziecka, w: Konwencja o prawach dziecka a prawo polskie, pod red. A. Łopatki, Warszawa 1991.
  • Bała P., Konstytucyjne prawo do nauki a polski system oświaty, Warszawa 2009.
  • Banaszak B., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2012.
  • Banaszak B., Ogólne wiadomości o prawach człowieka, w: Prawa i wolności obywatelskie w konstytucji RP, pod red. B. Banaszaka, A. Preisnera, Warszawa 2002.
  • Banaszak B., Podstawowe obowiązki prawne jednostki, Wrocław 1997.
  • Boć J. (red.), Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 roku, Wrocław 1998.
  • Czaja M., Ochrona rozwoju dziecka przed zagrożeniami w aspekcie prawa międzynarodowego, europejskiego i krajowego, Warszawa 2016.
  • Chodorowska M., Prawa dziecka-ucznia jednym z podstawowych komponentów wychowania podmiotowego, w: Dziecko w kręgu wychowania, pod red. B. Jodłowskiej, Kraków 2002.
  • Czeredrecka B., Szkoła jako źródło zaburzeń w zachowaniu uczniów, w: Prawa dziecka. Deklaracje i rzeczywistość, pod red. J. Bińczyckiej, Warszawa 1993.
  • Garlicki L., Komentarz do art. 70, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. 3, pod red. L. Garlickiego, Warszawa 2003.
  • Golowkin-Hudala M., Rodzina jako wartość chroniona Konstytucji na tle europejskich standardów ochrony praw człowieka, w: Polska wobec europejskich standardów praw człowieka, pod red. T. Jasudowicza, Toruń 2001.
  • Jabłoński M., Jarosz-Żukowska S., Prawo konstytucyjne w formie pytań i odpowiedzi, Wrocław 2003.
  • Jadach K., Odpowiedzialność prawna nauczycieli za bezpieczeństwo dziecka w placówce oświatowej – zarys problemu, „Studia Prawnicze i Administracyjne” 2017, t. 20, nr 2.
  • Jasudowicz T., Prawo do nauki, w: B. Gronowska, T. Jasudowicz, M. Balcerzak, M. Lubiszewski, R. Mizerski, Prawa człowieka i ich ochrona, Toruń 2005.
  • Kamiński I.C., Islamska chusta i zasłony twarzy u kobiet w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, „Problemy Współczesnego Prawa Międzynarodowego, Europejskiego i Porównawczego” 2013, t. 11.
  • Królikowski M., Szczucki K., Uwagi wstępne do art. 70 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji RP, w: Konstytucja RP, t. 1: Komentarz do art. 1–86, pod red. M. Safiana, L. Boska, Warszawa 2016.
  • Łopatka A., Dziecko. Jego prawa człowieka, Warszawa 2000.
  • Markowska M., Glosa do wyroku WSA z dnia 5 grudnia 2013 r., VIII SA/Wa 713/13, „Palestra” 2016, t. 6, nr 122.
  • Mikosz J., Prawo do nauki, w: Prawa Człowieka. Model prawny, pod red. R. Wieruszewskiego, Kraków 1991.
  • Morawski L., Zasady wykładni prawa, Toruń 2006.
  • Nowicki A., Europejski Trybunał Praw Człowieka. Orzeczenia, t. 2, Kraków 2002.
  • Nowicki M., Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Warszawa 2017.
  • Oniszczuk J., Wolności i prawa socjalne oraz orzecznictwo konstytucyjne, Warszawa 2005.
  • Pilich M., Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, Warszawa 2015.
  • Raszewska-Skałecka R., Edukacja osób niepełnosprawnych jako dobro wspólne na tle rozważań administracyjnoprawnych, „Przegląd Prawa Administracji” 2016, t. 105, nr 119.
  • Rudak O., Prawo do nauki, w: Prawa i wolności obywatelskie w konstytucji RP, pod red. B. Banaszaka, A. Preisnera, Warszawa 2002.
  • Skrzydło W., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Kraków 1998.
  • Stadniczeńko J., Prawo dziecka do nauki – prawa w oświacie, w: Konwencja o prawach dziecka. Wybór zagadnień (artykuły i komentarze), pod red. S.L. Stadniczeńki, Warszawa 2015.
Notes
PL
I. Artykuły
EN
I. Papers
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-d07ddf9d-8f9e-4d6e-bd51-52b8b435b0ea
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.