PL EN


2015 | 5(10) | 311-320
Article title

Conrad’s Lord Jim and Dostoevsky’s Crime and Punishment: Contrastive Axiologies

Authors
Content
Title variants
PL
Lord Jim Conrada i Zbrodnia i kara Dostojewskiego: aksjologie kontrastywne
Languages of publication
EN
Abstracts
PL
Kiedy pół wieku temu autor tego artykułu rozpoczynał studia nad twórczością Josepha Conrada, w literaturoznawstwie wciąż dominowały tezy Nowej Krytyki, która twierdziła, że właściwe badanie odnosi się tylko do samego tekstu, pomijając w zasadzie kontekst historyczny, osobę pisarza, a także horyzont oczekiwań czytelników. Autor jednak opowiadał się za mniej „czystym”, a bardziej kontekstualnym podejściem, szczególnie w przypadku pisarzy tak związanych z rzeczywistością historyczną, jak Conrad i – może nawet bardziej – Dostojewski. Znajdując uzasadnienie dla swojego podejścia w „logice pytań i odpowiedzi” angielskiego filozofa R. G. Collingwooda, autor twierdzi, że Zbrodnia i kara Dostojewskiego i Lord Jim Conrada przedstawiają różne odpowiedzi na dziewiętnastowieczny kryzys wartości, szczególnie w sferze etyki. Conradowskie postrzeganie ludzkiej natury jest zasadniczo ironiczne, a jego wizja potrzeb człowieka jest hierarchiczna. Ludzką powinnością moralną i miarą naszego człowieczeństwa jest dyscyplinowanie i sublimacja niższych instynktów i namiętności. Dostojewski natomiast podkreśla niebezpieczeństwa spaczonego racjonalizmu i umiejscawia dobroć w naturze i ludzkim sercu. Jest to jednak wizja paradoksalna, ponieważ znajduje on tam również okrucieństwo, chciwość, egoizm i ślepe namiętności. Człowiek Dostojewskiego jest więc – jak jego świat – rozdarty przez sprzeczności nie do pogodzenia, które mogą być tylko transcendowane.
Year
Issue
Pages
311-320
Physical description
Dates
published
2015
Contributors
author
  • University of British Columbia
References
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
2299-8365
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-d0e800d3-7541-49cd-b819-a440907b6a6f
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.