PL EN


Journal
2017 | 3(2017) | 70–82
Article title

Związek wyników egzaminu maturalnego z pochodzeniem społecznym i regułami merytokracji

Title variants
EN
Relationship of the matriculation exam with social origin and meritocracy
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Przedmiotem tego artykułu są nierówności edukacyjne. Opierając się na badaniach ogólnopolskich, przeprowadzonych na zbiorowości uczniów urodzonych w latach 1992 i 1993, analizuję zależności między osiągnięciami edukacyjnymi a statusem rodziny i zdolnościami jednostek. Wskaźnikiem osiągnięć edukacyjnych są wyniki egzaminu maturalnego. Z przedstawionej analizy wynika, że pochodzenie z klas wyższych daje uczniom więcej szans awansu edukacyjnego w porównaniu z pochodzeniem z klas niższych, co można traktować jako świadectwo odtwarzania się barier społecznych. Równocześnie poziom zdolności znacznie silniej różnicuje oceny maturalne niż pochodzenie społeczne, co świadczyłoby o większej roli merytokracji niż dziedziczenia pozycji rodziców. Okazuje się również, że oceny maturalne są związane ze zróżnicowaniem szkół średnich pod względem jakości kształcenia. Nauka w szkołach charakteryzujących się wyższą efektywnością kształcenia zwiększa prawdopodobieństwo uzyskania lepszego wyniku egzaminacyjnego, niezależnie od pochodzenia społecznego i poziomu zdolności.
EN
This paper extends debate on educational inequalities in Poland. Drawing on the longitudinal study based on pupils born in 1992–1993 I investigate effect of social origin and cognitive skills on student’s performance in matura. Evidence suggests that students from advantaged backgrounds receive higher marks as compared to students originating from the lower classes which may be regarded as reproduction of educational inequalities. At the same time student performance is much more affected by cognitive skills that may indicate substantial role of meritocracy. In addition, it shows that student performance is linked with quality of secondary schools related to learning facilities, proper guidance, relevant curricula, etc. Students attending more effective schools are more likely to perform better regardless of social origin and cognitive skills.
Journal
Year
Issue
Pages
70–82
Physical description
Contributors
  • Instytut Badań Edukacyjnych
References
  • Almlund, M., Duckworth, A. L., Heckman J. J. i Kautz, T. D. (2011). Personality psychology and economics. Handbook of the economics of education. Amsterdam: Elsevier B.V. North Holland.
  • Arum, R. (2000). Schools and communities: ecological and institutional dimensions. Annual Review of Sociology, 26, 395–418.
  • Bourdieu, P. (1986). Distinction. a social critique of the judgement of taste. London: Routledge & Kegan Paul.
  • Bowles, S. (1972). Schooling and inequality from generation to generation. Journal of Political Economy, 80(3, Part 2), 219–251.
  • Breen, R. i Goldthorpe, J. H. (1997). Explaining educational differentials: towards a formal rational action theory. Rationality and Society, 9(3), 275–305
  • Carneiro, P. i Heckman, J. J. (2002). The evidence on credit constraints in post-secondary schooling. Economic Journal, 482(112), 705–734.
  • Coleman, J. S. (1994). Foundations of social theory. Cambridge, MA–London: Harvard University Press.
  • Colom, R. i Flores-Mendoza, C. E. (2007). Intelligence predicts scholastic achievement irrespective of SES factors: evidence from Brazil. Intelligence, 35(3), 243–251.
  • Connelly, G. (2012). Supporting looked after children in education. Edinburgh: St. Andrew’s Children’s Society.
  • Deary, I. J. i Fernandes, C. (2007). Intelligence and educational achievement. Intelligence, 35(1), 13–21.
  • Di Magio, P. (1982). Cultural capital and school success: the impact of status culture participation on the grades of U.S. high school students. American Sociological Review, 47(2), 189–201.
  • DiPrete T. A. i Buchmann, C. (2006). Gender-specific trends in the value of education and the emerging gender gap in college completion. Demography, 43(1),1–24.
  • Dodgson, R. i Bolam, H. (2002). Student retention, support and widening participation in the north east of England. Sunderland: Universities for the North East.
  • Dollmann, J. (2011). Mandatory and non-mandatory teacher recommendations and social inequalities at the transition from primary to secondary education. Kölner Zeitschrift für Soziologie und Sozialpsychologie, 63(4), 595–621.
  • Domański, H. i Przybysz, D. (2003). Analiza przydatności EGP jako wskaźnika pozycji społecznej. Ask. Społeczeństwo, Badania, Metody, 12, 85–116.
  • Dronkers, J. i Roberts, P. (2008). Differences in scholastic achievement of public private government-dependent, and private independent schools: a cross-national analysis. Educational Policy, 22(4), 541–577.
  • Eccles, J. S., Wigfield, A., Midgley, C., Reuman, D., Maclver, D. i Feldlaufer, H. (1993). Are traditional middle grades schools undermining the academic motivation of early adolescents? Elementary School Journal, 93, 553–574.
  • Erikson, R. i Goldthorpe, J. H. (1992). The constant flux: a study of class mobility in industrial societies. Oxford: Clarendon Press.
  • Erikson, R. i Rudolphi, F. (2010). Changes in social selection to upper secondary schools – primary and secondary effects in Sweden. European Sociological Review, 26(3), 291–305.
  • Evans, G. i Mills, C. (2000). In search of the wage‐labour/service contract: new evidence on the validity of the Goldthorpe class schema. The British Journal of Sociology, 51(4), 641–661.
  • Goldthorpe, J. H. (2007) On sociology (wyd. 2). Stanford: Stanford University Press.
  • Heaven, P. C. L i Ciarrochi, J. (2012). When IQ is not everything: intelligence, personality and academic performance at school. Personality and Individual Differences, 53(4), 518–522.
  • Lin, N. (1999). Social networks and status attainment. Annual Review of Sociology, 25, 467–487.
  • Maani, S.A. i Kalb, G. (2007). Academic performance, childhood economic resources, and the choice to leave school at age 16. Economics of Education Review, 26(3), 361–374.
  • Marks, G. N. (2010). What aspects of schooling are important? Effects of school on tertiary entrance performance in Australia. School effectiveness and school improvement, 21(3), 267–287.
  • Marks, G. N. (2014). Education, social background and cognitive ability: the decline of the social. London–New York: Routledge.
  • Micklewright, J. i Schnepf S.V. (2007). Inequality of learning in industrialized countries. W: S. P. Jenkins i J. Micklewright (red.), Inequality and poverty re-examined. Oxford: Oxford University Press.
  • Resh, N. (1998). Track placement: how the “sorting machine” works in Israel. American Journal of Education, 106(3), 416–439.
  • Rumberger, R. W. (2010). Education and reproduction of economic inequality in the United States: an empirical investigation. Economics of Education Review, 29(2), 246–254.
  • Sawiński, Z. (2008). Zmiany systemowe a nierówności w dostępie do wykształcenia. W: H. Domański (red.), Zmiany stratyfikacji społecznej w Polsce
  • (s. 13–43). Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
  • Sewell, W. H. i Hauser, R. M. (1975). Education, occupation, and earnings: achievement in the early career. New York: Academic Press.
  • Smith, J. P. i Naylor, R. A. (2001). Dropping out of university: a statistical analysis of the probability of withdrawal for UK university students. Journal of the Royal Statistical Society: Series A (Statistics in Society), 164, 389–405.
  • Szaleniec, H., Kondratek, B., Kulon, F., Pokropek, A., Skórska, P., Świst, K., Wołodźko, T. i Żółtak, M. (2015). Porównywalne wyniki egzaminacyjne. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
  • Treiman, D. J. (1977). Occupational prestige in comparative perspective. New York: Academic Press.
  • Weinert, S., Artelt, C., Prenzel, M., Senkbeil, M., Ehmke, T. i Carstensen, C. H. (2011). Development of competencies across the life span. W: H.-P. Blossfeld, H.-G. Roßbach i J. von Maurice (red.), Education as a lifelong process: The German National Educational Panel Study (s. 67–86). Wiesbaden: VS Verlag für Sozialwissenschaften.
  • Yorke, M. i Longden, B. (2008). The first year experience of higher education in the UK. York: Higher Education Academy.
Notes
http://www.edukacja.ibe.edu.pl/images/numery/2017/3-5-domanski-zwiazek-wynikow-matury.pdf
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-d199cbda-7d1e-426c-9330-58811b491fdb
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.