PL EN


2013 | 3 | 43-78
Article title

O ustroju szkół wyższych na przestrzeni lat 1920–1990

Selected contents from this journal
Title variants
EN
The regime of schools of higher education over the years 1920–1990
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The analysis presented in this paper has been limited to the period between 1920–1990 and focuses on legal acts that regulated the organisation and functioning of schools of higher education in that period. Between 1920–1939 of fundamental importance were two laws on higher education, one of 1920 and one of 1933. After 1945 the main regulations were included in a decree of the Council of Ministers of 1947 and Acts of 1951, 1958 and 1982. The solutions proposed in those Acts were not uniform and ranged from decentralisation of higher education to its state supervision. The differences concerned, in particular, the legal procedure of establishing (and liquidating) establishments of higher education and the extent to which those schools were independent in shaping their internal structure or constituting their bodies, or in their competences. This evolution of legislation on higher education from decentralisation to hierarchical subordinance was visible not only in the relevant Acts but it was also, especially in the Polish People’s Republic period (1945–1989), manifested in subsequent amending acts (1956, 1968 and 1985). Although higher education in the analysed period was not uniform, it always included state and non-state (public and private) establishments of higher education of varied legal status that covered academies (schools of higher education (1920) academic and non-academic schools of higher education 1933, academic schools of higher education and vocational schools of higher education (1947) schools of higher education in which education ended with students earning the 1st or 2nd degree (Bachelor’s and Master’s) academic titles (1951–1956), and schools offering vocational and magister (Master’s degree) courses, including Master’s courses for Bachelor’s degree holders (1958, 1982).
PL
W okresie objętym analizą, ze względu na ramy opracowania ograniczonym do lat 1920–1990, organizację i funkcjonowanie szkół wyższych regulowało wiele aktów prawnych. Wśród nich fundamentalne znaczenie miały: w czasie II Rzeczypospolitej dwie ustawy – z lat 1920 i 1933, w czasie Polski Ludowej/Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej – dekret Rady Ministrów z 1947 r. oraz trzy ustawy: z lat 1951, 1958 i 1982. Przyjęte w nich rozwiązania nie były jednolite, ewaluowały od rozwiązań zdecentralizowanych do rozwiązań nacechowanych silnym nadzorem państwa. Różnice szczególnie wyraźne dotyczyły prawnej procedury tworzenia (i znoszenia) szkół wyższych i zakresu ich samodzielności w kształtowaniu swej organizacji wewnętrznej. Tendencji tej ustawodawca podporządkował także rozwiązania w zakresie konstytuowania organów szkół wyższych i pozostawionej im samodzielności w realizacji prawem wyznaczonych kompetencji i zadań. Ewolucja prawa szkół wyższych od decentralizacji do rozwiązań zbliżonych do hierarchicznego podporządkowania wyraźnie dostrzegalna była nie tylko w kolejnych ustawach o szkolnictwie wyższym, ale również, szczególnie w czasie Polski Ludowej/Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, w ustawach je zmieniających (w roku 1956, 1968 i 1985). W badanym okresie szkolnictwo wyższe nie było jednorodne. Wprawdzie zawsze obejmowano nim państwowe i prywatne (niepaństwowe) szkoły wyższe, jednak w obrębie przyjętego rozdziału kształcenie powierzono szkołom wyższym o różnym statusie prawnym. Były to: szkoły akademickie (1920), akademickie i nieakademickie (1933), wyższe szkoły zawodowe i akademickie (1947), pierwszego i drugiego stopnia (1951 do 1956), zawodowe i magisterskie (1956–1982), w tym także prowadzone w ramach uzupełniających studiów magisterskich (1958, 1982).
Year
Issue
3
Pages
43-78
Physical description
Contributors
References
  • Archutowski J., W obronie wolności szkół akademickich, Kraków 1933.
  • Dybowski R., Uniwersytet wśród przemian światowych, Kraków 1934.
  • Klonowiecki W., Zakład publiczny w prawie polskim. Studium prawno-administracyjne, Lublin 1933.
  • Kuta T., Zaspokajanie potrzeb socjalno-bytowych i oświatowo-kulturalnych obywateli, w: System prawa administracyjnego, pod red. T. Rabskiej, t. 4, Ossolineum 1980.
  • Tymowski J., Organizacja szkolnictwa wyższego w Polsce, Warszawa 1975.
  • Wasiutyński B., Samorząd uniwersytecki, „Przegląd Prawa i Administracji” 1926.
  • Wierzbowski M., Administracja w dziedzinie wychowania, kultury i nauki, w: Polskie prawo administracyjne, L. Jastrzębski, J. Lang, J. Służewski, M. Wierzbowski, Warszawa 1985.
Notes
PL
I. Artykuły
EN
I. Papers
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISBN
978-83-232-2666-6
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-d3dbf067-7fe3-4894-9abc-452ea81a3646
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.