PL EN


2013 | 13 | 29-43
Article title

Książnica Kopernikańska a kolekcjonerstwo w dawnym Toruniu. Na przykładzie książek z biblioteki pastora Krzysztofa Henryka Andrzeja Gereta

Authors
Content
Title variants
EN
The Copernicus Library and book collecting in the ancient City of Toruń illustrated by examples from books belonging to the book collection of the Reverend Krzysztof Henryk Andrzej Geret
DE
Die Kopernikus-Bücherei und das Sammelwesen in Thorn von einst am Beispiel von Büchern aus der Bibliothek des Pastors Christoph Heinrich Andreas Geret
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Historyczny zasób WBP – Książnicy Kopernikańskiej, ze względu na jej rodowód, jest doskonałym źródłem do badań różnych aspektów dziejów książki, w tym kolekcjonerstwa, w dawnym Toruniu. Przykładem tego może być księgozbiór prywatny Krzysztofa Henryka Andrzeja Gereta (1686-1757), przybyłego do Torunia w 1713 r., od 1723 r. seniora duchowieństwa protestanckiego w mieście. Geret był teologiem-erudytą i właścicielem dużej biblioteki, uważanej za największy księgozbiór prywatny w Toruniu okresu staropolskiego. Zbiór ten uległ rozproszeniu w trakcie trzech aukcji przeprowadzonych w latach: 1764, 1765 i 1768. Na książki z tej kolekcji, rozpoznawalne dzięki ekslibrisowi lub podpisie właściciela, można dziś trafić w wielu polskich i zagranicznych bibliotekach, ale najwięcej, bo 514 tytułów w 163 woluminach, znajduje się właśnie w zbiorach Książnicy Kopernikańskiej. Jest to zaledwie niewielki fragment jego kolekcji, który nie może stanowić podstawy do charakterystyki treściowej biblioteki Gereta, ale umożliwia poznanie takich elementów jego kolekcjonerstwa, jak: sposoby gromadzenia biblioteki, stosunek do książki, zachowania czytelnicze pastora oraz losy kolekcji po jego śmierci.
EN
The historical collection of the Copernicus Provincial Library constitutes a perfect source of research on various aspects of the history of the book, including book collecting, in the Toruń of yesteryear. One example may be the private library of Krzysztof Henryk Geret (1686-1757), who arrived in Toruń in 1713 and in 1723 became a senior clergyman of the Protestant Church there. Geret was a theologian-erudite and the owner of a library which was considered to be the biggest private book collection in Toruń in the Old Polish period. The collection was dispersed as a result of three auctions conducted in the years 1764, 1765 and 1768. The books from the collection, recognizable thanks to bookplates or the owner’s signature, can be found in many Polish and foreign libraries. Yet, most of the books – 514 titles included in 163 volumes - belong to the collections of the Copernicus Library. It is a minor fragment of his collection, which cannot constitute a basis for the description of the content of Geret’s library. Nevertheless, it provides an insight into such elements of his book collecting activity as how he went about collecting his books, his attitude to his books, his reading habits and the fate of his collection after his death.
DE
Die historischen Bestände der Öffentlichen Woiwodschaftsbibliothek Kopernikus-Bücherei stellen auf Grund ihrer Entstehung eine hervorragende Quelle zur Erforschung von unterschiedlichen Aspekten der Buchgeschichte, darunter auch des Sammelwesens im alten Thorn, dar. Dies sieht man am Beispiel der privaten Buchsammlung von Christoph Heinrich Andreas Geret (1686-1757), der 1713 nach Thorn kam und dort 1723 zum Senior am Geistlichen Ministerium berufen wurde. Geret, Theologe und Gelehrter, besaß eine große Bibliothek, die für die größte private Büchersammlung in Thorn gehalten wurde. Diese Sammlung wurde infolge von drei Versteigerungen in den Jahren 1764, 1765 und 1768 zerstreut. Auf die Bücher aus der Sammlung kann man heute noch in vielen polnischen und ausländischen Bibliotheken stoßen. Erkennbar sind sie dank dem Exlibris oder der Unterschrift des ehemaligen Inhabers. Die meisten von den Büchern - insgesamt 514 Titel in 163 Bänden – befinden sich in den Beständen der Kopernikus-Bücherei. Da es sich lediglich um einen Bruchteil der ursprünglichen Sammlung handelt, können sie nicht als Grundlage für die Inhaltsanalyse Gerets Bibliothek dienen. An Hand der verfügbaren Fragmente seiner Büchersammlung können jedoch Aussagen zu solchen Elementen seiner Sammelkultur gemacht werden, wie Sammelweise, Verhältnis zum Buch, Leseverhalten des Pastors sowie das Schicksal seiner Sammlung nach dessen Tode.
Year
Volume
13
Pages
29-43
Physical description
Dates
published
2013
Contributors
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Instytut Informacji Naukowej i Bibliologii, ul. W. Bojarskiego 1, 87-100 Toruń, Poland
References
  • Archiwum Państwowe w Toruniu, Akta miasta Torunia, Akta luźne, sygn. 6115.
  • Archiwum Państwowe w Toruniu, Akta miasta Torunia, Akta luźne, sygn. 8132.
  • Archiwum Państwowe w Toruniu, Katalog II, XVI nr 122.
  • Aristoteles, Operum Aristotelis stagiritae philosophorum omnium longe principis, Lugduni 1590.
  • Baglivi G., Opera omnia medico-practica et anatomica, Lyon 1714.
  • Bibliothecae …Christoph Henr. Andr. Geret pars complectens libros philolog. philos. historicos et juridicos Thoruni d. 3 Junii 1765… auctionis lege…vendendos, Gedani [1765].
  • Casaubon I., Commentarius et Castigationes ad lib. Strabonis Geograph. XVII, [Genewa] 1587.
  • Catalogus librorum incompactorum ex omni atrium genere… Thorunii d. 18. Junii 1764 in aedibus Geretianis auctionis lege…, [Toruń 1764].
  • Cieślak E., Stracuch Idzi, [w:] Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, t. 4, Gdańsk 1997.
  • Corvinus J. F., Anabaptisticum et enthusiasticum Pantheon und geistliches Rüst-Hauß, wieder die Alten Quacker, und Neuen Frey-Geister, welche die Kirche Gottes zeithero verunruhiget…zur Nachricht, 1702.
  • Curio Coelius Secundus, Thesaurus linguae sive Forum Romanum, Bazylea 1561.
  • Cyrillus Alexandrinus, Opera quae supersunt omnia, et S. Cyrilli Alexandriae Archiepiscopi contra impium Julianum libri decem, Lipsk 1696.
  • Damascenus J., Opera omnia quae exstant, et eius nomine circumferuntur, Paryż 1712.
  • Desfontaines P. F. G., Dictionaire néologique a l’usage des beaux-esprits du siécle avec l’eloge historique de Pantalon-Phoebus, Amsterdam i Lipsk 1750.
  • Dionysius Areopagita, Opera… cum scholiis S. Maximi et Paraphrasi Pachymerae, Antwerpia 1634.
  • Dittmann G. G., Beyträge zur Geschichte der Stadt Thorn, aus guten und zuverläßigen Quellen gesammlet, [Thorn] 1789.
  • Epiphanius Constantiensis, Opera omnia, Kolonia 1682.
  • Hales J., Historie concilii Dordraceni, Hamburg 1724.
  • Hilarius Pictaviensis, Opera, Paryż 1652.
  • Hottinger J. J., Helvetische Kirchen-Geschichten, Zurych 1738.
  • Imańska I., Toruńskie aukcje książek w XVIII wieku, Toruń 2007.
  • Jędrzejowska H., Pelczarowa M., Katalog inkunabułów Biblioteki Miejskiej w Gdańsku, Gdańsk 1954.
  • Keyssler J. G., Fortsetzung neuester Reisen durch Teutschland, Bôhmen, Ungarn, die Schweitz, Italien und Lothringen, worinn der Zustand und das merkwürdigste dieser Länder beschrieben wird, Hanower 1741.
  • Leutingera N., Opera omnia, Frankfurt 1729.
  • Luter M., Biblia. das ist die gantze H. Schrifft Alten und Newen Testaments, Strasburg 1630.
  • Luter M., Ein Brieff D. Mart. Luth. von seinem Buch der Winckelmessen an einen guten Freund, Wittenberga 1534.
  • Luter M., Ein Sermon vom Creutz und Leiden, und wie man sich darein schicken sol, Wittenberga 1531.
  • Luter M., Von der Winckelmesse und Pfaffen Weihe, Wittenberga 1534.
  • Luter M., Von weltlicher Uberkeytt wie weytt man yhr Gehorsam schuldig sey, Wittenberga 1523.
  • Meelführer J. Ch., Corona centum patrum et doctorum Ecclesiae ostendens eorum natales, educationem, res gestas…, Giessae [1670].
  • Mocarski Z., Książka w Toruniu do roku 1793. Zarys dziejów, Toruń 1934.
  • Nicetas Heracleensis, Catena Graecorum Patrum in beatum, Londyn 1637.
  • Nowak Z., Schelwig Gottlieb, [w:] Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, t. 4, Gdańsk 1997.
  • Origenes, Origenis contra Celsum libri octo, Cambridge 1658.
  • Pater P., Doctrinae morales ad Palaephati incredibilia, Frankfurt 1687.
  • Pertsch J. G., Versuch einer Kirchen-Historie so fern solche als Einleitung zur geistlichen Rechts-gelahrheit kann angesehen werden, Lipsk 1736-1740.
  • Pszczółkowska Z. L., Groddeck Gabriel, [w:] Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, t. 2, Gdańsk 1994.
  • Saldenus G., Otia theologica, sive exercitationum subcisivarum, varii argumenti, libri quatuor, Amsterdam 1684.
  • Salmonowicz S., Geret Krzysztof Henryk Andrzej, [w:] Toruński słownik biograficzny, t. 4, Toruń 2004.
  • Salmonowicz S., Praetorius Efraim, [w:] Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, t. 3, Gdańsk 1997.
  • Salmonowicz S., Toruńskie Gimnazjum Akademickie w latach 1681-1817. Studium z dziejów nauki i oświaty, Poznań 1973.
  • Samlung von Erleuterungsschriften und Zusätzen zur allgemeinen Welthistorie, Halle 1747-1765.
  • Scripta partis Reformatae in Colloquio Thoruniensi, Anno M.DC.XLV, Berlin 1646.
  • Seneca L. A., Opera omnia quae extant ad veterum exemplorium fidem…, Genevae 1628.
  • Serczykowa B., Pierwszy stały regulamin aukcji książek w Toruniu z 1718 roku, Zeszyty Naukowe UMK w Toruniu, Nauka o Książce 4, Nauki Hum.-Społ., 1966, z. 18.
  • Sidonius Apollinaris, Opera, Paryż 1599.
  • Thaumaturgus G., Opera omnia, Paryż 1622.
  • Tondel J., Inkunabuły w zbiorach Biblioteki Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie, Toruń 2007.
  • Tondel J., Przyczynek do dziejów toruńskiego bibliofilstwa w XVIII w. Na marginesie książki Krystyny i Sławomira Wyszomirskich , Toruń 1996, AUNC, Bibliologia IV, Toruń 2000.
  • Witsius H., Miscellaneorum sacrorum libri IV, Utrecht 1692.
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna-Książnica Kopernikańska w Toruniu, rkps TN 74.
  • Wolf J. Ch., Anecdota graeca, sacra et profana, Hamburg 1722-1724.
  • Wyszomirska K., Wyszomirski S., Toruński ekslibris XVIII wieku w zbiorach Książnicy Miejskiej w Toruniu, Toruń 1996.
  • Zdanewič B., Katalog inkunabul, Kiiv 1974.
  • Zwingli U., Opera…, partim quidem ab ipso latine conscripta, partim… sermone in latinum translata, Zurych 1545.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-d40ed306-5e24-4627-b85a-b2c99b058396
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.