PL EN


2016 | 1(220) | 37-66
Article title

Zmiany struktury społecznej wiejskiej Polski

Authors
Content
Title variants
EN
Changes in the Social Structure of Rural Poland
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Tradycyjnie definicje wsi zawsze wskazują, że podstawę utrzymania jej mieszkańców stanowi rolnictwo. Poniższa analiza wykazuje, że przy przyjęciu tylko tego kryterium, wieś w Polsce nie istnieje, gdyż rolnicy już nie są grupą dominującą w strukturze społeczno-zawodowej wsi, stanowiąc dziś około 1/4 pracujących. Artykuł, oparty na danych reprezentatywnych badań Polski Generalny Sondaż Społeczny oraz Diagnoza Społeczna analizuje zmiany, jakie dokonały się w strukturze społeczno-zawodowej wsi w latach 1990–2013. Zmiany te miały różną dynamikę w zależności od okresu oraz typu obszarów wiejskich, jednak powszechnie zachodziły procesy dezagraryzacji, burżuazyjnienia (gentryfikacji) i proletaryzacji wsi. W sumie składały się one na proces moyennisation (średnienia) społecznego wsi.
EN
Traditionally, the definition of a rural area has always indicated that the basic source of income of its inhabitants is agriculture. The present analysis shows that if such a criterion is adopted alone then there are no rural areas left in Poland, as farmers are no longer the dominant group in the social-occupational structures of the countryside, but only around a quarter of its working population. This article, based on representative data of the Polish General Social Survey and the Social Diagnosis, analyzes the changes that occurred in the social-occupational structures of rural areas in the years 1990–2013. These changes occurred with varying speed depending on the period and type of rural area. Nevertheless, the deagrarianization, gentrification, and proletarianization of rural areas happened everywhere. In sum, they have contributed to the social moyennisation (the averaging) of rural areas.
Year
Issue
Pages
37-66
Physical description
Contributors
  • Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa
References
  • Baptista, Fernando. 1993. Agricultura, Estado e Sociedade Rural. Lisbon: Fora do Texto.
  • Cloke Paul, Terry Marsden i Patrick Mooney (red.). 2006. Handbook of Rural Studies. London, Thousands Oak, New Delhi: Sage Publications.
  • Csite, Andras. 1998. Embourgeoisement Theories and Debates. „Review of Sociology” (Budapest) Special Issue: 40–56.
  • Czapiński, Janusz. 2013. Rodzaje wykluczenia społecznego. W: J. Czapiński i T. Panek (red.). Diagnoza społeczna 2013. Warunki i jakość życia Polaków. Warszawa: Rada Monitoringu Społecznego, s. 379–384.
  • Depraz, Samuel. 2008. Czy powstanie międzynarodowa definicja obszaru wiejskiego w Europie? „Wieś i Rolnictwo” 2: 26–42.
  • Domański, Henryk. 2002. Polska klasa średnia. Wrocław: Fundacja na rzecz Nauki Polskiej.
  • Domański, Henryk. 2004. Struktura społeczna. Warszawa: Scholar.
  • Domański, Henryk. 2011. Empiryczny test hipotezy o pękniętej strukturze społecznej. W: M. Flis, K. Frysztacki, G. Skąpska i P. Polak (red.). Co się dzieje ze społeczeństwem? Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 183–202.
  • Galland Olivier i Yannick Lemel. 2006. La société française. Pesanteurs et mutations: le bilan. Paris: Armand Colin.
  • Gardawski, Juliusz. 2008. Degradacja i wykluczenie klasy robotniczej. W: M. Jarosz (red.). Wykluczeni. Wymiar społeczny, materialny i etniczny. Warszawa: ISP PAN, s. 69–106.
  • Gorlach, Krzysztof. 2011. Kierunki badań wsi w społeczeństwie globalnej ponowoczesności, czyli od „nowej socjologii wsi do studiów nad wsią ponowoczesną”. W: M. Halamska (red.). Wieś jako przedmiot badań naukowych na początku XXI wieku. Warszawa: Scholar, s. 139–168.
  • Gorlach, Krzysztof, 1988, Koncepcja »burżuazyjnienia«: próba weryfikacji. „Studia Socjologiczne” 4: 24–39.
  • Gilejko, Leszek K. 2010. Klasy i warstwy we współczesnym społeczeństwie polskim. W: M. Jarosz (red.). Polacy równi i równiejsi. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN, s. 17–44.
  • Gradziuk, Barbara. 2008. Kapitał ludzki elitarnych gospodarstw rolniczych. „Wieś i Rolnictwo” 2: 86–103.
  • Guimond, Laurie i Simard, Miriam. 2010. Gentrification and Neo-rural Population in the Quebec Countryside: Representations of Various Actors. „Journal of Rural Studies” 4: 449–469.
  • Halamska, Maria. 2014. Struktura społeczna współczesnej polskiej wsi. Zróżnicowanie regionalne. „Wieś i Rolnictwo” 1: 81–95.
  • Halamska, Maria. 2013. Wiejska Polska na początku XXI wieku. Rozważania o gospodarce i społeczeństwie. Warszawa: Scholar.
  • Heffner, Krystian. 2011. Wieś jako przedmiot badań w gospodarce przestrzennej. Procesy zagospodarowania przestrzeni wiejskiej w Polsce. W: M. Halamska (red.). Wieś jako przedmiot badań naukowych. Warszawa: Scholar, s. 49–72.
  • Hoggart, Keith. 1997. The Middle Classes in Rural England 1971–1997. „Journal of Rural Studies” vol.13, nr 3: 253–257.
  • Jasiecki, Krzysztof. 2010. O nieznanych, z reguły nie badanych kręgach bogactwa. W: M. Jarosz (red.). Polacy równi i równiejsi. Warszawa: ISP PAN, s. 71–118.
  • Jollivet, Marcel. 1996. Les fondements agraires de l’Europe. W: M. Jollivet i N.Eizner (dir.). L’Europe et ses campagne. Paris: Presses de Sciences Po, s. 15–36.
  • Kovach, Imre. 1988. Termelok és vállazók (Producers and Entrepreneurs). Budapest: MSZMP Tázsadalomtudományi Intézet.
  • Kurczewska, Joanna. 2008. Badacz wobec społeczności lokalnej. „Przegląd Socjologiczny”, t. LVII/1: 9–30.
  • Maloutas, Thomas. 2011. Contexual Diversity in Gentrification Research. „Critical Sociology” 38(1): 33–48.
  • Manchin, Robert i Istvan Szelenyi. 1985. Theories of Family Agricultural Production in Collectivized Economies. „Sociologia Ruralis” 3–4: 248–268.
  • Marshall, Gordon (red.). 2004. Słownik socjologii i nauk społecznych. Warszawa: WN PWN.
  • Mokrzycki, Edmund. 2001. Bilans niesentymentalny. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
  • Mendras, Henri. 1988. La seconde révolution française 1965–1986. Paris: Gallimard.
  • Panelli, Ruth. 2006. Rural Society. W: P. Cloke, T. Marsden i P. Mooney (red.). Handbook of Rural Studies. London, Thousands Oak, New Delhi: Sage Publications, s. 63–86.
  • Rosner, Andrzej. 2012. Zmiany rozkładu przestrzennego zaludnienia obszarów wiejskich. Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.
  • Rychard, Andrzej. 2000. Przestrzeń instytucjonalna. W: A. Giza-Poleszczuk, M. Marody i A. Rychard (red.). Strategie i system. Polacy w obliczy zmiany systemowej. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, s. 167–204.
  • Sadura, Piotr. 2012. Wielość w jedności: klasa średnia i jej zróżnicowanie. W: M. Gdula i P. Sadura (red.). Style życia i porządek klasowy w Polsce. Warszawa: Scholar, s. 163 – 193.
  • Sikorska, Alina. 2013. Procesy przekształceń strukturalnych w wiejskiej społeczności i chłopskim rolnictwie. Warszawa: Instytut Ekonomiki Rolnej i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy.
  • Słomczyński, Kazimierz i Krystyna Janicka. 2008. Dychotomie w strukturze klasowej: o efekcie świętego Mateusza i pogłębiających się nierównościach społecznych. W: J. Mucha, E. Narkiewicz-Niedbalec i M. Zielińska (red.). Co nas łączy, co nas dzieli? Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, s. 123–138.
  • Szafraniec, Krystyna. 2002. Polskie residuum systemowe – pytanie o rolę wsi i chłopów w procesach przekształceń ustrojowych. „Kultura i Społeczeństwo” 4: 81–107.
  • Szczepański, Jan. 1988. Chłopi i kultura chłopska w społeczeństwie polskim. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.
  • Sztompka, Piotr. 2003. Socjologia. Analiza społeczeństwa. Kraków: Znak.
  • Wasilewski, Jacek. 2004. Terytorialne zróżnicowanie poparcia dla wejścia Polski do Unii Europejskiej. „Studia Regionalne i Lokalne” 3: 105–118.
  • Zagórski. Krzysztof (red.). 2009. Życie po zmianie. Warszawa: Scholar.
  • Zarycki, Tomasz. 1997. Nowa przestrzeń społeczno-polityczna Polski. Warszawa: Europejski Instytut Rozwoju Regionalnego i Lokalnego UW.
  • Zarycki, Tomasz. 1998. Zachowania wyborcze polskiej wsi w podziale na regiony historyczne – niejednoznaczność interpretacji i nieadekwatność narzędzi teoretycznych. „Przegląd Socjologiczny” T. XLVII/2: XXX–XXX: 169–184.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-da98a181-d4cb-491d-9a70-856bfe2c6127
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.