PL EN


2018 | 15 (1) | 49-74
Article title

Uwagi na temat kształcenia pracowników samorządowych w okresie II Rzeczypospolitej

Title variants
EN
A Few Remarks on Educating Local Government Employees in the Interwar Poland
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Administracja publiczna w Polsce po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. znajdowała się w trudnej sytuacji, wynikającej z różnych ram prawnych, w których musiała funkcjonować przez ponad wiek. Należało ujednolicić organizację struktur samorządowych na wszystkich szczeblach, a także poziom przygotowania ich pracowników. Opracowywano w tym celu różne propozycje kierunków reform, szczególną rolę odegrały specjalne komisje tworzone dla potrzeb opracowania i ujednolicenia tych zmian. Największe znaczenie miały prace Komisji dla Usprawnienia Administracji Publicznej, która działała przy Prezesie Rady Ministrów w latach 1928-1933. W ramach jej prac przeanalizowano m.in. poziom wykształcenia pracowników administracji, zaproponowano wiele zmian w zakresie jego ujednolicenia, a także w zakresie różnych form dokształcających. Z inicjatywami odpowiadającymi na potrzeby doszkalające wychodziły także szkoły wyższe. Poziom przygotowania pracowników administracji na różnych stanowiskach w administracji rządowej i samorządowej próbowano również ujednolicać poprzez wprowadzanie nowych aktów normatywnych regulujących m.in. wymogi w tym zakresie. Statusu pracowników samorządowych nie udało się co prawda uregulować tak kompleksowo, jak pracowników służby cywilnej, jednakże wszystkie inicjatywy prowadziły do podniesienia poziomu ich kwalifikacji. Dzięki temu pod koniec lat trzydziestych większość pracowników administracji, w tym pracowników samorządowych, stanowiły już kadry kompleksowo wykształcone w II Rzeczypospolitej.
EN
The interwar period in Poland saw the rebirth of local government and formation of the foundations for public administration. The main legislative problem was creating a common legal framework for local governments that could be applied throughout the Second Polish Republic, which included the Polish lands that had been ruled by the three partitioners until 1918. It was the time of formulating national reform programs concerning the shape of administrative structure in Poland. Public administration could not function properly without adequately trained personnel. Only competent and professional workers could ensure the maximum effectiveness and efficiency of local government. The Committee on Improvement of Public Administration, which functioned in the period of 1928-1932, was analyzing inter alia the administrators’ educating standards. Many solutions were proposed in order to improve the skills of administrators at all levels of government, starting with the local authorities. There were attempts to implement some new legislation concerning educational requirements for local government employees, but they were not as successful as with regard to civil service workers. However, all these initiatives led to upgrading of the skills and qualifications of local government workers. As a result, by late 1930s most of the administrative personnel, including local government employees, had been appropriately and comprehensively educated in the Second Polish Republic.
Contributors
  • adiunkt w Katedrze Administracyjnego Prawa Gospodarczego, Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Al. Racławickie 14, 20-950 Lublin, Polska
References
  • 1929. Materjały Komisji dla Usprawnienia Administracji Publicznej przy Prezesie Rady Ministrów. T. II. Opinie w sprawie studium naukowego dla kandydatów do wyższej służby administracyjnej. Warszawa: Wojskowy Instytut Na-ukowo-Wydawniczy.
  • 1929. Materjały Komisji dla Usprawnienia Administracji Publicznej przy Prezesie Rady Ministrów. T. III. Zagadnienia urzędnicze. Leon Władysław Biegeleisen, Zagadnienie dokształcania urzędników państwowych i komunalnych ze stanowiska usprawnienia administracji publicznej. Warszawa: Nakładem Komisji dla Usprawnienia Administracji Publicznej przy Prezesie Rady Ministrów.
  • 1930. Studia uzupełniające na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Lwów: [b.m.w.].
  • 1930. Szkoły Wyższe Rzeczypospolitej Polskiej. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Kasy im. J. Mianowskiego. Instytut Popierania Nauki.
  • 1936. „Nowe studia uzupełniające na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie.” Przegląd Prawa i Administracji 61:206-207.
  • 1936. Zagadnienie reformy uniwersyteckich studiów prawniczych. Warszawa: Związek Zrzeszeń Młodych Prawników RP.
  • Baranowski, Krzysztof. 2001. Alternatywna edukacja w II Rzeczypospolitej. Wolna Wszechnica Polska. Warszawa: Towarzystwo Wolnej Wszechnicy Polskiej.
  • Burczak, Krzysztof, Antoni Dębiński, i Maciej Jońca. 2018. Łacińskie sentencje i powiedzenia prawnicze. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.
  • Czech-Jezierska, Bożena. 2011. Nauczanie prawa rzymskiego w Polsce w okresie międzywojennym (1918-1939). Lublin: Wydawnictwo KUL.
  • Dąbrowski, Przemysław. 2015. Mutationis in doctrina iuris. Kwestia prac nad reformą uniwersyteckich studiów prawniczych w Polsce (1918-1939). Gdańsk: Wydawnictwo Gdańskiej Szkoły Wyższej.
  • Fenichel, Zygmunt. 1936. Polskie prawo prywatne i procesowe. Studja. Kraków: Ksie̜garnia powszechna.
  • Filipiak, Beata. 2012. „Kompetencje i kwalifikacje kadry sektora publicznego jako podstawowy wyznacznik wzrostu efektywności realizowanych zadań.” Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Ekonomiczne Problemy Usług 99(726):67-81.
  • Górzyńska, Teresa. 2001. „Standardy europejskie dotyczące pracowników administracji publicznej.” Studia Prawnicze 149/150, nr 3-4:127-135.
  • Ilgiewicz, Henryka. 2014. „Szkoła Nauk Politycznych przy Instytucie Naukowo-Badawczym Europy Wschodniej (1930-1939)”. Rocznik Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy 13-14:30-47, [w:] http://snpl.lt/Rocznik/13-14/R.13-14.030-047.pdf [dostęp: 22.02.2018].
  • Izdebski, Hubert. 1998. „Samorząd terytorialny w II Rzeczypospolitej.” W Samorząd terytorialny. Zagadnienia prawne i administracyjne, red. Andrzej Piekara, i Zygmunt Niewiadomski, 139-158. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze.
  • Izdebski, Hubert. 2001. Historia administracji. Warszawa: Wydawnictwo „Liber”.
  • Izdebski, Hubert. 2007. „Od administracji publicznej do public governance.” Zarządzanie Publiczne 1:7-20.
  • Korczak, Jerzy. 2000. „Pracownicy administracji.” W Prawo administracyjne, red. Jan Boć, 238-239. Wrocław: Wolters Kluwer Polska.
  • Kowalski, Grzegorz. 2004. „O miejsce historii prawa w programie studiów uniwersyteckich. Polemika między Oswaldem Balzerem a Juliuszem Makarewiczem.” Czasopismo Prawno-Historyczne 56, z. 2:345-362.
  • Krzymkowski, Marek. 2015. „Kształcenie urzędników w II RP”. Czasopismo Prawno-Historyczne 67, z. 2:97-110.
  • Kuryłowicz, Marek. 2017. Słownik terminów, zwrotów i sentencji prawniczych łacińskich oraz pochodzenia łacińskiego. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
  • Labocha-Kozar, Lidia. 2012. „Pracownicy i urzędnicy samorządowi.” W Prawo urzędnicze, red. Krzysztof Chochowski, 111-148. Radom: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Handlowej.
  • Langrod, Jerzy Stefan. 2003. Instytucje prawa administracyjnego. Zarys problematyki ogólnej. Kraków: Zakamycze.
  • Macek, Iwona. 2002. „Tendencje zmian w procesie zarządzania zasobami ludzkimi w administracji.” W Administracja i polityka. Administracja pu-bliczna w procesie przemian, red. Andrzej Ferens, i Iwona Macek, 89-100. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
  • Maciejewski, Tadeusz. 2013. Historia administracji i myśli administracyjnej. Czasy nowożytne i współczesne (XVI-XX w.). Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.
  • Malec, Jerzy, i Dorota Malec. 2003. Historia administracji i myśli administracyjnej. Kraków: Wydawnictwo UJ.
  • Marszał, Maciej, i Jacek Srokosz. 2010. „Rzymianie czy barbarzyńcy? Z dyskusji nad reformą programu studiów prawniczych w Polsce w latach 1931-1937”. Przegląd Prawa i Administracji 83:263-286.
  • Ochimowski, Feliks. 1919. Prawo administracyjne. Warszawa: Nakładem F. Hoesicka.
  • Perdeus, Wiesław. 2005. „Stosunki pracy w jednostkach samorządu terytorialnego.” W Prawo urzędnicze, red. Teresa Liszcz, wyd. 2, 156-160. Lublin: Oficyna Wydawnicza VERBA.
  • Podkowski, Marek. 2011. „Szkolenie kandydatów na sekretarzy gmin wiejskich po uchwaleniu ustawy scaleniowej w 1933 roku.” W Nauka i nauczanie prawa w dziejach, red. Tomasz Kruszewski, 141-156. Wrocław: Kolonia Limited.
  • Pollo, Iwo. 1990. Nauka i szkolnictwo wyższe w Polsce a odzyskanie niepodległości w 1918 roku. Lublin: Wydawnictwa Uczelniane.
  • Princ, Marcin. 1990. Standardy dobrej administracji w prawie administracyjnym. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
  • Przygodzki, Jacek. 2005. „Problem kształcenia kandydatów na wyższe stanowiska urzędników administracji w pracach Komisji dla Usprawnienia Administracji Publicznej z 1928 roku.” Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo 294:235-249.
  • Przygodzki, Jacek. 2006. „Kwalifikacje i uprawnienia sekretarzy gmin wiejskich w II Rzeczypospolitej” W Administracja – obywatel, społeczeństwo, państwo, red. Adam Maciej Sosnowski, 111-117. Wrocław: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania „Copernicus”.
  • Przygodzki, Jacek. 2011. „Poglądy Oswalda Balzera na kształcenie wyższych urzędników administracji publicznej w okresie międzywojennym.” W Nauka i nauczanie prawa w dziejach, red. Tomasz Kruszewski, 61-68. Wrocław: Kolonia Limited.
  • Przygodzki, Jacek. 2015. „Kształcenie kandydatów na wyższych urzędników administracji w ankiecie Komisji dla Usprawnienia Administracji Publicznej z 1929 roku.” Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa 8, z. 2:185-198.
  • Pyter, Magdalena. 2004. „Miejsce dyscyplin historycznoprawnych w wykształceniu jurydycznym w okresie międzywojennym.” Roczniki Nauk Prawnych 14, z. 1:105-128.
  • Pyter, Magdalena. 2008. „Dyscypliny historycznoprawne w programie studiów jurydycznych w okresie II RP.” W Nauki historycznoprawne w polskich uniwersytetach II Rzeczypospolitej, red. Magdalena Pyter, 15-33. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
  • Redzik, Adam. 2006. „Lwowska szkoła dyplomatyczna. Zarys historii Studium Dyplomatycznego przy Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie (1930–1939).” Polski Przegląd Dyplomatyczny 6, nr 5:121-149.
  • Redzik, Adam. 2009. Prawo prywatne na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.
  • Redzik, Adam. 2010. „Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w okresie Drugiej Rzeczypospolitej i w czasie II wojny światowej – wybrane zagadnienia.” Prace Komisji Historii Nauki PAU 10:111-152.
  • Skubała-Tokarska, Zofia. 1967. Społeczna rola Wolnej Wszechnicy Polskiej. Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
  • Suchodolski, Bogdan, red. 1987. Historia nauki polskiej. T. IV: 1863-1918, red. Zofia Skubała-Tokarska. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
  • Suchodolski, Bogdan, red. 1992. Historia nauki polskiej. T. V: 1918-1951, red. Zofia Skubała-Tokarska. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
  • Szewczyk, Helena. 2012. Stosunki pracy w samorządzie terytorialnym. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
  • Ura, Elżbieta. 2011. Prawo urzędnicze. Warszawa: LexisNexis.
  • Warzocha, Artur. 2012. „Samorząd terytorialny II RP – w drodze ku własnemu państwu.” Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Seria Res Politicae 7:351-362.
  • Wielgus, Stanisław. 1994. „Uczelnie wyższe w Polsce w okresie międzywojennym.” W Lubelski Ośrodek Naukowy. W 50-lecie powołania Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 61-77. Lublin: Lubelskie Towarzystwo Naukowe.
  • Witkowski, Wojciech. 2007. Historia administracji w Polsce 1764-1989. Warszawa: Wydawnictwo PWN.
  • Wołodkiewicz, Witold. 1973. „Nauczanie prawa w II Rzeczypospolitej.” Życie Szkoły Wyższej 6:103-120.
  • Wójcik, Stanisław. 1999. Samorząd terytorialny w Polsce w XX wieku. Myśl samorządowa – historia i współczesność. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-dad635f9-91c6-4def-b71a-91f700366c36
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.