PL EN


2017 | 14 | 7-52
Article title

Darwin i naturalizm

Authors
Content
Title variants
EN
Darwin and Naturalism
Languages of publication
PL EN
Abstracts
PL
Darwinowską teorię ewolucji zwykle postrzega się jako zgodną z wymogami naturalizmu metodologicznego, jak jednak można pogodzić to z faktem, że w O powstawaniu gatunków Darwin wielokrotnie mówił o Bogu? Odpowiedź na to pytanie łączę z objaśnieniem znaczenia naturalizmu metodologicznego. Przy okazji zastanawiam się, czy twierdzenia dotyczące istot nadnaturalnych są kiedykolwiek testowalne i czy uprawianie nauki byłoby niemożliwe, gdyby porzucono naturalizm metodologiczny. Inne pytanie dotyczy tego, czy teoria Darwina oraz jej współczesne następczynie są niezgodne z izolowanymi aktami boskiej interwencji, a kolejne brzmi: jeśli liczby rozumiane są na sposób platoński (jako istniejące poza czasem i przestrzenią), to czy tym samym współczesna zmatematyzowana teoria ewolucji sprzeniewierza się naturalizmowi metodologicznemu?
EN
Darwin’s theory of evolution is usually thought to conform to the requirements of methodological naturalism, but how can this be reconciled with the fact that Darwin talks about God more than a few times in the Origin of Species? Answering this question involves clarifying what methodological naturalism means. In the process, I consider whether propositions about supernatural beings are ever empirically testable and whether science would come to a halt if methodological naturalism were abandoned. Another question is whether Darwin’s theory and its modern successors are incompatible with isolated acts of divine intervention. And if numbers are understood Platonistically (as existing outside of space and time), does the modern mathematical theory of evolution thereby violate methodological naturalism?
Year
Volume
14
Pages
7-52
Physical description
Contributors
author
References
  • AYALA Francisco J., Dar Karola Darwina dla nauki i religii, przeł. Piotr Dawidowicz, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2009.
  • BACON Francis, Advancement of Learning, ed. Joseph Devey, P.F. Collier and Son, New York 1901.
  • BEHE Michael J., Czarna skrzynka Darwina. Biochemiczne wyzwanie dla ewolucjonizmu, przeł. Dariusz Sagan, Biblioteka Filozoficznych Aspektów Genezy, t. 4, Wydawnictwo MEGAS, Warszawa 2008.
  • BROOKE John Hedley, „Darwin and Victorian Christianity”, w: HODGE and RADICK (eds.), The Cambridge Companion to Darwin…, s. 192-213.
  • BROOKE John Hedley, Science and Religion: Some Historical Perspectives, Cambridge University Press, New York 1991.
  • CARNAP Rudolf, Empiryzm, semantyka, ontologia, przeł. Artur Koterski, Wykłady Filozoficzne, t. 7, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2005.
  • CLIFFORD William K., „The Ethics of Belief”, w: CLIFFORD, The Ethics of Belief…, s. 71-96.
  • CLIFFORD William K., The Ethics of Belief and Other Essays, Prometheus, Amherst, New York 1999 (1872).
  • CURD Martin and PSILLOS Stathis (eds.), The Routledge Companion to Philosophy of Science, Routledge, London 2008.
  • CUSHING James T., DELANEY Cornelius F., and GUTTING Gary (eds.), Science and Reality: Recent Work in the Philosophy of Science, Notre Dame University Press, South Bend, Indiana 1984.
  • DARWIN Charles, On the Origin of Species: A Variorum Edition, ed. Morse Peckham, University of Pennsylvania Press, Philadelphia 1959.
  • DARWIN Francis (ed.), The Life and Letters of Charles Darwin, vol. 1-3, Murray, London 1887.
  • DARWIN Karol, Autobiografia i wybór listów. Dzieła wybrane, t. 8, przeł. A. Iwanowska, A. Krasicka, J. Półtowicz i S. Skowron, Biblioteka Klasyków Biologii, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1960.
  • DARWIN Karol, O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego, czyli o utrzymaniu się doskonalszych ras w walce o byt, przeł. Szymon Dickstein i Józef Nusbaum, Ediciones Altaya Polska & DeAgostini Polska, Warszawa 2001.
  • DARWIN Karol, O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego, czyli o utrzymaniu się doskonalszych ras w walce o byt, tekst polski na podstawie przekładu Szymona Dicksteina i Józefa Nusbauma opracowały Joanna Popiołek i Małgorzata Yamazaki, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2009.
  • DIACONIS Persi, „A Place for Philosophy: The Rise of Modeling in Statistical Science”, Quarterly of Applied Mathematics 1998, vol. 56, s. 797-805.
  • DILLEY Stephen, „Charles Darwin’s Use of Theology in the Origin of Species”, British Journal for the History of Science 2012, vol. 45, no. 1, s. 29-56.
  • DRAPER Paul, „God, Science, and Naturalism”, w: WAINWRIGHT (ed.), The Oxford Handbook of Philosophy of Religion…, s. 272-303.
  • EDWARDS Paul (ed.), The Encyclopedia of Philosophy, vol. 1, Macmillan, New York 1967.
  • GILLESPIE Neal C., Darwin and the Problem of Creation, University of Chicago Press, Chicago 1971.
  • GOULD Stephen Jay, „The Panda’s Thumb”, w: GOULD, The Panda’s Thumb…, s. 19-26.
  • GOULD Stephen Jay, The Panda’s Thumb, Norton, New York 1980.
  • GRAY Asa, Darwiniana, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts 1963 (1888).
  • GRAY Asa, „Natural Selection Not Inconsistent with Natural Theology”, w: GRAY, Darwiniana…, s. 72-145.
  • HÁJEK Alan, „What Conditional Probabilities Could Not Be”, Synthese 2003, vol. 137, s. 273-323.
  • HEIDELBERGER Michael, KRUEGER Lorenz, and RHEINWALD Rosemarie (eds.), Probability Since 1800: Interdisciplinary Studies of Scientific Development, University of Bielefeld, Bielefeld 1983.
  • HEMPEL Carl G., Aspects of Scientific Explanation and Other Essays in the Philosophy of Science, Free Press, New York 1965.
  • HEMPEL Carl G., „Studies in the Logic of Confirmation”, w: HEMPEL, Aspects of Scientific Explanation…, s. 3-47.
  • HITCHCOCK Christopher and SOBER Elliott, „Prediction Versus Accommodation and the Risk of Overfitting”, British Journal for the Philosophy of Science 2004, vol. 55, no. 1, s. 1-34.
  • HODGE Jonathan and RADICK Gregory (eds.), The Cambridge Companion to Darwin, Cambridge University Press, Cambridge 2003.
  • HODGE Michael J.S., „Law, Cause, Chance, Adaptation and Species in Darwinian Theory in the 1830’s, with a Postscript on the 1930’s”, w: HEIDELBERGER, KRUEGER, and RHEINWALD (eds.), Probability Since 1800…, s. 287-330.
  • HUXLEY Thomas H., „Agnosticism”, w: The Major Prose of Thomas Henry Huxley…, s. 253-282.
  • HUXLEY Thomas H., Collected Essays, vol. 1, Macmillan, London 1893-1894 (1866).
  • HUXLEY Thomas H., Essays upon Some Controverted Questions, Macmillan, London 1892.
  • HUXLEY Thomas H., „On Improving Natural Knowledge”, w: HUXLEY, Collected Essays…, s. 18-41.
  • JODKOWSKI Kazimierz (red.), Teoria inteligentnego projektu — nowe rozumienie naukowości?, Biblioteka Filozoficznych Aspektów Genezy, t. 2, Wydawnictwo MEGAS, Warszawa 2007, http://www.nauka-a-religia.uz.zgora.pl/images/Przedruki/Jodkowski_red._Teoria.ID.nowe.rozumienie.naukowosci.pdf (02.02.2018).
  • JOHNSON Phillip E., Evolution as Dogma: The Establishment of Naturalism, Haughton, Dallas, Texas 1990.
  • KVANVIG Jonathan L. (ed.), Oxford Studies in Philosophy of Religion, vol. 3, Oxford University Press, Oxford 2010.
  • LAUDAN Larry, „Zgon problemu demarkacji”, przeł. Artur Koterski, w: MUSZYŃSKI (red.), Z badań nad prawdą, nauką i poznaniem…, s. 63-79.
  • LINDBERG David C. and NUMBERS Ronald L. (eds.), When Science and Christianity Meet, University of Chicago Press, Chicago 2003.
  • List Karola Darwina do Asy Graya z 22 maja 1860 roku, w: DARWIN, Autobiografia i wybór listów…, s. 216-217.
  • List Karola Darwina do M.E. Boole z 14 grudnia 1866 roku, w: DARWIN, Autobiografia i wybór listów…, s. 293.
  • MILLER Kenneth R., Finding Darwin’s God: A Scientist’s Search for Common Ground between God and Evolution, HarperCollins, New York 2007.
  • MONOD Jacques, Przypadek i konieczność. Esej o filozofii biologii współczesnej, przeł. Jędrzej Bukowski, Biblioteka „Głosu”, Warszawa 1979.
  • MOORE James R. (ed.), History, Humanity and Evolution: Essays for John C. Greene, Cambridge University Press, Cambridge 1989.
  • MOORE James R., „Of Love and Death: Why Darwin «Gave Up» Christianity”, w: MOORE (ed.), History, Humanity and Evolution…, s. 195-230.
  • MOSSNER Ernest C., „Deism”, w: EDWARDS (ed.), The Encyclopedia of Philosophy…, s. 326-336.
  • MUSZYŃSKI Zbysław (red.), Z badań nad prawdą, nauką i poznaniem, Realizm. Racjonalność. Relatywizm, t. 31, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 1998.
  • NELSON Paul, „The Role of Theology in Current Evolutionary Reasoning”, Biology and Philosophy 1996, vol. 11, s. 493-517.
  • NUMBERS Ronald L., „Science without God: Natural Law and Christian Beliefs, an Essay on Methodological Naturalism”, w: LINDBERG and NUMBERS (eds.), When Science and Christianity Meet…, s. 265-286.
  • NUMBERS Ronald L., The Creationists: From Scientific Creationism to Intelligent Design, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts 2006.
  • NUMBERS Ronald L. and ALEXANDER Denis R. (eds.), Biology and Ideology from Descartes to Dawkins, University of Chicago Press, Chicago 2010.
  • PENNOCK Robert T., „Can’t Philosophers Tell the Difference between Science and Religion?: Demarcation Revisited”, w: PENNOCK and RUSE (eds.), But Is It Science…, s. 536-577.
  • PENNOCK Robert T., Tower of Babel: The Evidence against the New Creationism, MIT Press, Cambridge, Massachusetts 1999.
  • PENNOCK Robert T. and RUSE Michael (eds.), But Is It Science?: The Philosophical Question in the Creation/Evolution Controversy, updated edition, Prometheus Books, Amherst, New York 2009.
  • PLANTINGA Alvin, „Naturalizm metodologiczny?”, przeł. Radosław Plato, Filozoficzne Aspekty Genezy 2014, t. 11, s. 37-93, http://www.nauka-a-religia.uz.zgora.pl/images/FAG/2014.t.11/art.03.pdf (29.01.2018).
  • POPPER Karl R., Logika odkrycia naukowego, przeł. Urszula Niklas, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.
  • POPPER Karl R., „Replies to My Critics”, w: SCHILPP (ed.), The Philosophy of Karl Popper…, s. 961-1200.
  • QUINN Philip L., „The Philosopher of Science as Expert Witness”, w: CUSHING, DELANEY, and GUTTING (eds.), Science and Reality…, s. 32-53.
  • RADICK Gregory, „Deviance, Darwinian-Style: A Review of A. Lustig, R. Richards, and M. Ruse’s Darwinian Heresies”, Metascience 2005, vol. 14, s. 453-457.
  • REICHENBACH Hans, Experience and Prediction, University of Chicago Press, Chicago 1938.
  • RUSE Michael, Darwinism Defended, Addison-Wesley, Reading, Massachusetts 1982.
  • RUSE Michael and RICHARDS Robert J. (eds.), The Cambridge Companion to the Origin of Species, Cambridge University Press, Cambridge 2009.
  • RUSSELL Robert John, Cosmology: From Alpha to Omega: The Creative Mutual Interaction of Theology and Science, Fortress Press, Philadelphia 2008.
  • SCHILPP Paul A. (ed.), The Philosophy of Karl Popper, Open Court, Chicago 1977.
  • SOBER Elliott, „Co jest nie tak z Inteligentnym Projektem?”, przeł. Michał Nowosad, w: JODKOWSKI (red.), Teoria inteligentnego projektu…, s. 181-189.
  • SOBER Elliott, „Empiricism”, w: CURD and PSILLOS (eds.), The Routledge Companion to Philosophy of Science…, s. 129-138.
  • SOBER Elliott, Evidence and Evolution: The Logic Behind the Science, Cambridge University Press, Cambridge 2008.
  • SOBER Elliott, „Evolution without Naturalism”, w: KVANVIG (ed.), Oxford Studies in Philosophy of Religion…, s. 187-121.
  • SOBER Elliott, „Parsimony Arguments in Science and Philosophy”, Proceedings and Addresses of the American Philosophical Association 2009, vol. 83, s. 117-155.
  • SOBER Elliott, „Teoria inteligentnego projektu a nadnaturalizm — o tezie, że projektantem może być Bóg lub istoty pozaziemskie”, przeł. Sławomir Piechaczek, Filozoficzne Aspekty Genezy 2007/2008, t. 4/5, s. 21-39, http://www.nauka-a-religia.uz.zgora.pl/images/FAG/2007-2008.t.4-5/art.06.pdf (21.01.2018).
  • The Major Prose of Thomas Henry Huxley, ed. Alan P. Barr, University of Georgia Press, Athens 1997 (1889).
  • TOPHAM Jonathan R., „Biology in the Service of Natural Theology: Paley, Darwin, and the Bridgewater Treatises”, w: NUMBERS and ALEXANDER (eds.), Biology and Ideology…, s. 88-113.
  • TURNER Frank M., Between Science and Religion: The Reaction to Scientific Naturalism in Late Victorian England, Yale University Press, New Haven, Connecticut 1974.
  • WAINWRIGHT William (ed.), The Oxford Handbook of Philosophy of Religion, Oxford University Press, Oxford 2004.
  • WHEWELL William, On Astronomy and General Physics Considered with Reference to Natural Theology, 7th ed., Treatise III, William Pickering, London 1839.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-deb2dc07-5ab5-4ea1-b575-3d186fd4f4ce
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.