PL EN


2014 | 57/113 z. 1 | 293-308
Article title

Cognitive Literary Science as a Showcase of Multidisciplinary Concept of Science

Authors
Content
Title variants
Languages of publication
EN
Abstracts
EN
Cognitive literary research began to emerge in the 1980s when cognitive linguists discovered that numerous basic processes of human thinking could be revealed and studied within the field of literature. The study presents a survey of cognitive literary studies, research programmes, disciplines and outputs. The general goal of cognitive literary science is to identify common principles and processes of the literary text, imagination and thinking. This means providing a cognitive explanation with regard to the operation, constituents, methods and purposes of the literary process. It could be said, that every interpretation of non-cognitive literary studies has tended to reveal more correct principles of literature, and even more correct meaning/representation of a work of art (e.g. structuralism). Cognitive literary research/science reassesses these aims. If we add the authorial and perceptive procedural competences (memory, attention, emotions, etc.) to the system of literary notions, we will acquire better methodological instruments for the analysis of: the literary expression and shifts in perception; the examination of literary understanding and its types; resolution of literary agents (author, character, reader); and reasons for the popularity of given literary works and the value/negative value attributed to them. That can help us understand what literariness is, which is to find a solution to the main question of literary research, which has not yet been satisfactorily answered.
PL
Kognitywistyczne badania literackie zaczęły rozwijać się w latach 80. XX wieku, kiedy dostrzeżono, że liczne procesy ludzkiego myślenia objawiają się w literaturze i w oparciu o nią mogą być studiowane. Niniejszy artykuł stanowi przegląd kognitywistycznych badań nad literaturą, wybranych metodologii oraz ich wpływu na studia literaturoznawcze. Nadrzędnym celem kognitywistyki literackiej jest wskazanie repertuaru wspólnych zasad i procesów właściwych literackim tekstom, wyobraźni i kognicji. Oznacza to wypracowanie modelu wyjaśnienia ludzkiego poznania w oparciu o operacje, części składowe, metody i cele procesu literackiego. Jeśli wziąć pod uwagę wymiar percepcji (pamięć, uwaga, emocje etc.) i odnieść go do systemu pojęć literackich, efektem są lepsze instrumenty metodyczne służące analizie tekstu — m.in. w zakresie: literackich środków ekspresji i fokalizacji; badania literackich konstrukcji rozumienia i ich rodzajów; ustalenia narracyjnych instancji literackich (autor, bohater, czytelnik); przyczyn popularności danego dzieła literackiego oraz wartości (zarówno pozytywnych, jak i negatywnych) mu przypisanych. Kognitywistyka pomaga nam więc zrozumieć, czym jest literackość, tym samym naprowadza na rozwiązanie głównej kwestii badań literackich, która nie doczekała się dotąd zadowalającej odpowiedzi.
Year
Volume
Pages
293-308
Physical description
Dates
published
2014
Contributors
  • Institute of Slovak Literature of Slovak Academy of Sciences Konventná 13, 813 64 Bratislava, Slovakia
References
  • Bachmann-Medick D. (2006), Cultural Turns — Neuorientierungen in der Kulturwissenschaften, Rowohlts Enzyklopädie, Reinbeck bei Hamburg.
  • Beaugrande R. de (2008), Text, Discourse and Process: Toward an Interdisciplinary Science of Texts, Lawrence Erlbaum, Hillsdale.
  • Damasio A. (1994), Descartes´ Error: Emotion, Reason and the Human Brain, 1994.
  • Emmott C. (1999), Narrative Comprehension: A Discourse Perspective, Oxford U.P.; Clarendon Press, Oxford, New York.
  • Fauconnier G. (1997), Mapping in Thought and Language, Cambridge U.P., Cambridge.
  • Freeman M. (2007), Cognitive linguistic approaches to literary studies: State of the art in cognitive poetics [in:] The Oxford Handbook of Cognitive Linguistics: 1821−1866.
  • Cognitive poetics in practice (2003), eds. J. Gavins, G. Steen, Routledge, London and New York.
  • Cognitive Grammar in Literature (2014), eds. C. Harrison, L. Nuttall, P. Stockwell, W. Yuan, Benjamins, Amsterdam.
  • Holland N. (1988), The Brain of Robert Frost, Routledge, New York.
  • Hogan P. (2003a), Cognitive Science, Literature and the Arts, Routledge, New York–London.
  • Hogan P (2003b), The Mind and its Stories: Narrative Universals and Human Emotion, Cambridge U.P., Cambridge.
  • Johnson M. (1987), The Body in the Mind: The Bodily Basis of Meaning, Imagination and Reason, University of Chicago, Chicago.
  • Lakoff G. (1987), Women, Fire and Dangerous Things: What Categories Reveal About the Mind, IL: University of Chicago, Chicago Print. [=Ženy, oheň a nebezpečné věci (2006), Triáda, Praha].
  • Lakoff G., Johnson M. (1980), Metaphors We Live By, University of Chicago, Chicago.
  • Lakoff G., Johnson M (1999), Philosophy in the Flesh, Basic Books, New York.
  • Lakoff G., Turner M. (1989), More than Cool Reason. A Field Guide to Poetic Metaphor, University of Chicago, Chicago.
  • Lozinskaya E. V. (2007), Literatura kak myshlenie: Kognitivnoe literaturovedenie na rubezhe XX—XXI vekov, Ran. Inion, Moskva.
  • Miall D. (2006), Literary Reading: Empirical and Theoretical Studies, Peter Lang, New York.
  • Margolin U (2008), Kognitivní věda, činná mysl a literární vyprávění, Ústav pro českou literaturu AV ČR Brno, Praha.
  • Moserová S. (2007), Zosietení aktéri, komplexné systémy (Pozorovanie literatúry ako transdisciplinárna kulturológia), „Slovak Review of World Literature Research” 16.2.
  • Petrů M. (2007), Fyziologie mysli (Úvod do kognitivní vědy), Triton, Praha.
  • Cognitive Stylistics: Language and Cognition in Text Analysis (2002), eds. E. Semino, J. Culpeper Jonathan, Benjamins, Amsterdam.
  • Schwarzová M. (2009), Úvod do kognitivní lingvistiky, Dauphin, Praha.
  • Spolsky E. (1993), Gaps in Nature: Literary Interpretation and the Modular Mind, State University of New York, Albany.
  • Stockwell P. (2002), Cognitive Poetics: An Introduction, Routledge, London. [=Poetyka kognitywna. Wprowadzenie (2006), Universitas, Kraków].
  • Tsur R. (1987), On metaphoring, Israel Science Publishers Jerusalem.
  • Tsur R. (2008), Toward a Theory of Cognitive Poetics, Sussex Academic Press, Eastbourne, Portland.
  • Turner M. (1987), Death is the Mother of Beauty: Mind, Metaphors and Criticism, University of Chicago, Chicago.
  • Turner M. (1996), The Literary Mind, Oxford, New York.
  • Werth P. (1999), Text Worlds: Representing Conceptual Space in Discourse, ed. M. Short. Longman, Harlow.
  • Zunshine L. (2006), Why we Read Fiction: Theory of Mind and the Novel, Ohio State University, Columbus.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-e28a1247-4434-494b-b3e4-b8ef29e85e14
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.