Full-text resources of CEJSH and other databases are now available in the new Library of Science.
Visit https://bibliotekanauki.pl

PL EN


2015 | 62 | 13. Muzykologia | 177-195

Article title

The Exsultet Chant in the Sixteenth-Century Missale Paulinorum

Title variants

PL
Śpiew Exsultet w XVI-wiecznym Missale Paulinorum

Languages of publication

EN

Abstracts

EN
In light of the information gleaned from musical analysis concerning the version of the Exsultet chant in the Missale Paulinorum, it should be stated that this is not a faithful copy of either the Norman melody widespread in Europe or of the Gniezno melody. Its melody is full of modifications of various types in relation to the selected comparative sources, for the most part reflecting favourably on the originality of the Pauline source. One can observe in it, for example, certain features shared with the Roman version or different to it, differing from the Gniezno version but close to the Roman, or else displaying a surprising similarity with the Gniezno version but differing from the Roman, a salient example being the initial leap of a fourth. It cannot be excluded that the Pauline and Gniezno versions made use of a common melodic model (from Cracow, for example), whilst the authors of each imparted to their notation an individual colouring. This kind of variability to the melody attests on one hand the considerable migration of this chant and on the other the growing differences between melodic versions towards the end of the Middle Ages. This may be regarded also as a kind of aspiration to breaking up the universality of this chant, or even a desire to throw off the dictates of the old conventions or to lend it a local colouring. The Pauline variant of the Easter Proclamation analysed here, displaying considerable artistry, is a case in point.
PL
Śpiew Exsultet zamieszczony w Missale Paulinorum nie jest wierną kopią ani melodii normandzkiej rozpowszechnionej w Europie, ani gnieźnieńskiej. Jego melodia pełna jest różnego typu przeobrażeń w stosunku do wybranych źródeł porównawczych, co w dużym stopniu wpływa korzystnie na oryginalność przekazu paulińskiego. Zaobserwowano w nim pewne cechy wspólne z wersją rzymską bądź w stosunku do niej odmienne albo różniące je od gnieźnieńskiej, a bliskie rzymskiej lub też wykazujące duże podobieństwo z wersją gnieźnieńską, a z kolei odmienne od rzymskiej. Niewykluczone, że wersja paulińska i gnieźnieńska korzystały ze wspólnego wzorca melodycznego (na przykład krakowskiego), natomiast autorzy każdej z nich nadali im indywidualny koloryt. Tego rodzaju wariabilność melodii świadczy z jednej strony o dużej migracji tego śpiewu, a z drugiej o nasilających się różnicach pomiędzy wersjami melodycznymi u schyłku średniowiecza. Można by to skomentować także jako swego rodzaju dążność do przełamywania uniwersalizmu tego śpiewu albo też chęć nadawania mu lokalnego kolorytu. Przebadany wariant pauliński orędzia wielkanocnego, ujawniający wysoki kunszt artystyczny, jest tego potwierdzeniem.

Contributors

  • John Paul II Catholic University of Lublin, Institute of Musicology, Department of Religious Polyphony

References

  • Bernagiewicz, Robert. “Śpiewy w Missale Gnesnense Jana Hallera z 1506 roku” [Chants in Jan Haller’s Missal Gnesnense from 1506], Additamenta Musicologica Lublinensia 5(2009): 29–41.
  • Danielski, Wojciech. “Exsultet.” In Encyklopedia Katolicka [Catholic Encyclopaedia], Vol. 4, edited by Romuald Łukaszyk, Ludomir Bieńkowski, and Feliks Gryglewicz. 1470. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 1985.
  • Kubieniec, Jakub. “Miejsce Mszału Jasnogórskiego w liturgiczno-muzycznej tradycji paulinów” [The place of the Jagiellon Missal in the liturgical-musical tradition of the Pauline Fathers], in Mszał Jagiellonów, edited by Remigiusz Pośpiech, XXIII–XLV. Opole, Częstochowa: Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego UO, Paulinianum. Wydawnictwo Zakonu Paulinów Jasna Góra 2013, 57.
  • Morawski, Jerzy. Recytatyw liturgiczny w średniowiecznej Polsce: wersety – lekcje – oracje [Liturgical recitative in mediaeval Poland: verses, lessons and orations]. Warszawa, 1996.
  • Nadolski, Bogusław. Leksykon liturgii [Liturgy lexicon]. Poznań: Pallottinum, 2006.
  • Pawlak, Ireneusz. “Clemens de Piotrków (c. 1450–1507) – canonicus gnesnensis vir in arte musica peritus.” Liturgia Sacra 18(2012) 1: 151–161.
  • Pośpiech, Remigiusz. „Wprowadzenie” [Introduction]. In Mszał Jagiellonów z Jasnej Góry. Wyda-nie fototypiczne [The Jagiellon Missal from Jasna Góra. A phototype edition], edited by Remigiusz Pośpiech. v. Musica Claromontana – Studia 2. Opole, Częstochowa, 2013.
  • Wagner, Peter. Einführung in die gregorianischen Melodien, vol. 3: Gregorianische Formenlehre. Leipzig, 1921.
  • Wójciak, Jozue. “Exsultet – wielkanocny hymn Kościoła. Geneza i morfologia” [Exsultet—an Easter hymn of the Church. Origins and morphology]. Liturgia Sacra 5(1999) 1: 91–103.
  • Zweck, Heinrich. Osterlobpreis und Taufe. Studien zu Struktur und Theologie des Exsultet und anderer Osterpraeconien unter besonderer Berücksichtigung der Taufmotive. Frankfurt, 1986.

Document Type

Publication order reference

Identifiers

YADDA identifier

bwmeta1.element.desklight-e37a4c69-8d61-4db8-8522-bea5ae9ebe26
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.