PL EN


2010 | 1(3) | s. 69 - 89
Article title

Archiwum Kazimierza Sabbata

Authors
Content
Title variants
EN
Archives of Kazimierz Sabbat
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Prowadzona od kilku lat dyskusja na temat dokumentacji wytworzonej i zgromadzonej przez polską emigrację na świecie, dotyczy przede wszystkim miejsca jej przechowywania, ale również właściwego jej zabezpieczenia, opracowania oraz udostępniania Wśród tych materiałów znaczną część stanowią spuścizny archiwalne. Z jednej strony obserwujemy tendencję do sprowadzania spuścizn prywatnych do kraju. Z drugiej strony, w środowiskach emigracyjnych istnieje nacisk, aby pozostawały one w miejscach, z którymi związany był ich twórca. Setki spuścizn prywatnych przechowują instytucje polonijne na świecie oraz archiwa zagraniczne, wiele pozostaje w rękach prywatnych. Stan tych zbiorów jest bardzo zróżnicowany. Wydaje się bezsprzeczne, że obecni właściciele tych – często cennych materiałów – potrzebują fachowej, rzetelnej pomocy, jeśli chcemy, aby służyły one ogólnonarodowemu dobru. Archiwum Kazimierza Sabbata (1913-1989), przedostatniego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie, wcześniej wieloletniego premiera i ministra spraw zagranicznych rządu emigracyjnego, aktywnego działacza politycznego i społecznego Polonii w Wielkiej Brytanii, zawierające materiały archiwalne kilkadziesięciu lat jego życia, jest własnością prywatną. Gromadzone było przez Sabbata od lat studenckich, przez lata wojny, emigracji, do chwili śmierci. Wszystkie materiały znakomicie odzwierciedlają różne fragmenty publicznego i prywatnego życia twórcy, a także pewne cechy charakteru. Spuściznę w latach 2001-2008 poddano opracowaniu zakończonemu wykonaniem inwentarza, zgodnie z Wytycznymi opracowania spuścizn archiwalnych po uczonych opracowanymi przez Polską Akademię Nauk. Granice chronologiczne spuścizny obejmują lata 1922-1989. Archiwum Kazimierza Sabbata obejmuje ok. 6 metrów bieżących dokumentacji (bez uwzględnienia materiałów fotograficznych i fonograficznych), razem 136 j. a., zgrupowanych w ośmiu działach. Materiały zgromadzone w Archiwum Kazimierza Sabbata obejmują m.in. publikowane tekstów jego autorstwa oraz maszynopisy i rękopisy artykułów, przemówień, wystąpień; dokumenty dotyczące działalności społeczno-politycznej K. Sabbata; materiały biograficzne; korespondencję z lat 1943-1989; materiały o twórcy zespołu, w tym opracowania biograficzne; materiały osób obcych oraz załączniki w postaci: ulotek, druków ulotnych, czasopism, wycinków i przedruków z prasy; książek, broszur, czasopism dot. harcerstwa i skautingu; druków, prasy bezdebitowej i ulotek organizacji podziemnych ukazujących się w kraju przed 1989 r. Spuścizna Kazimierza Sabbata należy do najwartościowszych z uwagi na miejsce zajmowane przez niego w strukturach polskiej emigracji niepodległościowej po II wojnie światowej.
EN
There has been a discussion led for a few years concerning the documentation generated and collected by Polish emigration all around the world. Its main subject has mainly concerned the place of documents storage but it also has touched the problem of proper preservation, analysis and accessibility. Archival heritage constitutes the biggest part of these materials. On one hand one can observe tendency to bring private heritage to the country; on the other hand, in emigrant community there is pressure to leave heritage in places connected with its authors. The vast of private heritage is stored by Polonia institutions all over the world and by foreign archives whereas the substantial part is still in private hands. The condition of collections varies a lot. It is beyond any discussion that present owners of often valuable materials need professional, fair help if the documents are still to serve national wealth. Kazimierz Sabbat (1913-1989) was the last but one president of the Polish Republic in Exile, earlier longstanding prime minister and minister of foreign affairs of emigration government, political and social activist of Polonia in Great Britain. His archives, which are in private hands, include archival materials of a few decades of his life. These materials had been collected by Sabbat since his student time, during the war, emigration and to his death. All these materials reflect in an excellent way not only different fragments of political and private life but the author's character features as well. In 2001-2008 this heritage was analysed and the inventory according to "Wytyczne opracowania spuścizn archiwalnych po uczonych" (Guidelines for arrangement and description on scientists private papers), edited by PAN (Polish Academy of Sciences) was produced. Chronological borders of the heritage are from 1922 to 1989. The archives of Kazimierz Sabbat include about 6 meters (linear) of documentation (not taking into account photographic and phonographic materials); together these are 136 archival units, grouped into 8 sections. Materials collected in the archives of Kazimierz Sabbat include, among others, his published texts, typescripts and manuscripts of articles and speeches; documentation concerning political and social activity of Sabbat; biographic materials, correspondence from 1943 to 1989; materials about the author of archives (including biographies), materials of other people and attachments such as: leaflets, ephemeral prints, magazines, excerpts and reprints from press; books, brochures, magazines concerning scouting; prints, press beyond the scope of censorship and leaflets of underground movement appearing in the Poland before 1989. The heritage of Kazimierz Sabbat is the most valuable due to Sabbat's position in Polish emigration structure after World War II.
Year
Issue
Pages
s. 69 - 89
Physical description
Contributors
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
References
  • Danel J. K., Kazimierz Sabbat (1913–1989) polityk i mąż stanu, Niepodległość, t. 39, 2000–2001.
  • Danel J. K., Kazimierz Sabbat. Rys biograficzny, Mielec 2000.
  • Friszke A., Życie polityczne emigracji, Warszawa 1999, s. 419.
  • Kolankowski Z., Granice spuścizny archiwalnej, Archeion, t. 57, 1972.
  • Kulecka A., Spuścizny w archiwach, bibliotekach i muzeach w Polsce, Archeion, t. 100, 1999.
  • Piber A., Spuścizna – jej istota, zawartość, układ, metody porządkowania, Archeion, t. 42, 1965.
  • Poradnik dla archiwisty instytucji polskiej na obczyźnie, red. J. Krochmal, Warszawa 2006.
  • Roman W.K., Spuścizny archiwalne polskiej emigracji oraz ich zabezpieczanie, opracowanie i udostępnianie na przykładzie Archiwum Kazimierza Sabbata, [w:] Paryż – Londyn – Monachium – Nowy Jork. Powrześniowa Emigracja Niepodległościowa na mapie kultury nie tylko polskiej, red. V. Wejs-Milewska, E. Rogalewska, Białystok 2009.
  • Roman W.K., Wstęp, [w:] K. Sabbat, Polska na drodze do wolności i niepodległości. Pisma polityczne, wyb. i oprac. W. K. Roman, Toruń 2009.
  • Stępniak W., Archiwalia polskie w zbiorach Instytutu Hoovera Uniwersytetu Stanforda, Warszawa 1997.
  • Szczurowski M., Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie i emigracja polska w Londynie wobec stanu wojennego, Dzieje Najnowsze, R. 37, 2005, nr 3.
  • Wytyczne opracowania spuścizn archiwalnych po uczonych, oprac. H. Dymnicka, Z. Kolankowski, Warszawa 1990.
Document Type
Publication order reference
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-e57b4eb2-c25b-4db4-a918-3fdfdefe1700
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.