PL EN


2018 | 65 | 2: Teologia dogmatyczna | 29-46
Article title

Teologiczna hermeneutyka języka wiary

Title variants
EN
Theological Hermeneutics of the Language of Faith
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Teologiczna hermeneutyka języka wiary w ujęciu Grabnera-Haidera jest teologicznym sposobem wyjaśniania, rozumienia i interpretowania całości języka wiary. Austriacki metodolog religii wyraźnie rozróżnia interpretację naukową od interpretacji przednaukowej i praktycznej, a także od argumentacji. Zauważa bardzo trafnie, że przy tej interpretacji mamy do czynienia z dwoma logicznymi językami prawidłowymi (Orthosprache). Jednym z nich jest język prawidłowy interpretatora, którym on nie mówi wprost o samym przedmiocie tekstu. Drugim jest język prawidłowy tekstu przekształconego. Oba te języki mogą się wzajemnie korygować, krytykować i modyfikować. Możliwe jest przejście od prawidłowego języka autora tekstu do prawidłowego języka interpretatora. I tu język prawidłowy autora tekstu można nazwać „Interpretandum”. To jest to, co powinno być interpretowane, rozumiane lub tłumaczone, zaś język prawidłowy interpretatora można nazwać „Interpretans”, czyli ten, za pomocą którego dokonuje się interpretacji, rozumienia lub tłumaczenia. W teologii jest więc miejsce dla właściwej hermeneutyki. Naukowa hermeneutyka, która zresztą zakłada analizę językową, stanowi tu przejście od prawidłowego języka analizowanego tekstu do prawidłowego języka interpretatora. Można też powiedzieć, że jest ona rozumieniem systematycznie uporządkowanego tekstu za pośrednictwem systematycznie uporządkowanego języka.
EN
The theological hermeneutics of the language of faith proposed by A. Grabner-Haider is a theological method of explaining, understanding and interpreting the entirety of the language of faith. This Austrian methodologist of religion distinguishes in a programmatic way between the scientific and the pre-scientific, pragmatic type of interpretation and argumentation. Grabner-Haider is exactly right in observing that this primary divide leads to another one: between two canonical logical languages (Orthosprache). The former is the canonical language of an interpreter, which is used indirectly to talk about the subject matter of the text, while the latter is the canonical language of the transposed text. Both these languages can interact by reciprocal corrections, critical approaches and modifications. It is possible to move past the canonical language of the text’s author towards the canonical language of its interpreter. In this case, the canonical language of the author can be labelled “Interpretandum.” This means the text that is subject to interpretation, understanding or translation. The canonical language of the interpreter, on the other hand, can be labelled “Interpretans,” that is the one utilized for interpretation, understanding or translation. Consequently, it makes sense to believe that theology allows space for hermeneutics proper. The scientific type of hermeneutics, which as such assumes a need for language analysis, marks a passage from the canonical language of the analysed text to the canonical language of the interpreter. One can also say that scientific hermeneutics is a kind of understanding of a systematically ordered text via a systematically ordered language.
Contributors
  • Wydział Teologii, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II
References
  • Austin J.L., How to Do Things with Words, Oxford 1962.
  • Barth G., Hermeneutyka osoby, Wydawnictwo KUL, Lublin 2013.
  • Bartnik Cz.S., Możliwość stosowania analizy strukturalistycznej w teologii, „Znak” 25(1973), nr 228, s. 720-738.
  • Bartnik Cz.S., Hermeneutyka katolicka, EK, t. 6, kol. 774-779.
  • Bartnik Cz.S., Hermeneutyka personalistyczna, KUL, Lublin 1994.
  • Bronk A., Hermeneutyka, EK, t. 6, kol. 770-774.
  • Buxakowski J., Łaska Ducha Świętego i człowiek, Wydawnictwo „Bernardinum”, Pelplin 2007.
  • Bytniewski P., Hermeneutyka, PEF, t. 4, s. 383-386.
  • Coreth E., Grundlagen der Hermeneutik, Freiburg i. Br. 1969.
  • Duma T., Metafizyka relacji. U podstaw rozumienia relacji bytowych, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Wydawnictwo KUL, Lublin 2017.
  • Funke G., Hermeneutyka i język, przekł. B. Andrzejewski, Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii UAM w Poznaniu, Poznań 1994.
  • Funke G., Świadomość wiary. Hermeneutyka jako nauka o języku wiary w: tenże, Hermeneutyka i język, s. 103-136.
  • Gadamer H-G., Hermeneutyczny zwrot hermeneutyki pod znakiem języka, w: tenże, Prawda i metoda. Zarys hermeneutyki filozoficznej, przekł. B. Baran, Inter Esse, Kraków 1993, s. 353-442.
  • Góźdź K., Wiedza i wiara religijna, RT 63(2016), z. 2, s. 5-26.
  • Góźdź K., Teoria języka religijnego, RT 64(2017), z. 2, s. 5-32.
  • Grabner-Haider A., Glaubenssprache. Ihre Struktur und Anwendbarkeit in Verkündigung und Theologie, Herder, Wien 1975.
  • Grabner-Haider A., Semiotik und Theologie. Religiöse rede zwischen analytischer und hermeneutischer Philosophie, Kösel, München 1973.
  • Grabner-Haider A., Theorie der Theologie als Wissenschaft, Kösel, München 1974.
  • Grabner-Haider A., Verstehen und Erklären als theologisches Problem, „Wissenschaft und Weltbild” 25(1972), s. 296-304.
  • Jeanrond W.G., Hermeneutyka teologiczna. Rozwój i rozumienie, przekł. M. Borowska, Wydawnictwo WAM, Kraków 1999.
  • Lorda J.L., Łaska Boża, przekł. J. Lekan, Wydawnictwo KUL, Lublin 2012.
  • Lorenzen P., Hermeneutik und Wissenschaftstheorie aus der Sicht der konstruktiven Methode, w: Hermeneutik als Kriterium für Wissenschaftlichkeit?, red. U. Gerber, Loccum 1972, s. 129-134.
  • Ortiz O.A., Antropologia hermeneutica, Madrit 1973.
  • Ratzinger J., Opera omnia, t. IX/1: Wiara w Piśmie i Tradycji. Teologiczna nauka o zasadach, przekł. J. Merecki, red. K. Góźdź, M. Górecka, Wydawnictwo KUL, Lublin 2018.
  • Ricoeur P., Lapointe R., Panorama de l’hermeneutique actuelle, „Biulletin de theologie biblique” 2(1972), s. 107-156.
  • Ricoeur P., Le conflit des interprétations. Essais d’hermeneutique, Editions du Seuil, Paris 1969.
  • Ricoeur P., Interpretacja a refleksja: Konflikt hermeneutyczny, przekł. S. Cichowicz, „Studia Filozoficzne” 9(1986), s. 137-162.
  • Ricoeur P., Język, tekst, interpretacja. Wybór pism, przekł. P. Graff, K. Rosner, PIW, Warszawa 1989.
  • Smuniewski C., Wspólnota łaski. Charytologiczno-trynitarna eklezjologia, Wydawnictwo WAM, Kraków 2013.
  • Wittgenstein L., Lectures and Conversations on Aestetics. Psychology and Religious Belief, Oxford 1966.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-e5c22183-85e8-4ca6-88e0-210be346b623
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.