PL EN


2015 | 106 | 2 | 5-25
Article title

Józef Ignacy Kraszewski wobec postępu cywilizacyjnego w Europie. Na marginesie relacji z podróży

Title variants
EN
Józef Ignacy Kraszewski Towards European Civilisation Progress. On the Margin of Travel Account
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Na rozumienie postępu przez Kraszewskiego składa się wiele elementów: wiedza w zakresie nauk przyrodniczych, jak też świadomość wynalazków technicznych, poparta profesjonalnymi badaniami w archiwach znajomość historii i procesów, które nią rządzą, obserwacja przemian gospodarczych, ekonomicznych oraz społecznych w realiach polskich i europejskich, a także doskonałe wykształcenie w dziedzinie historii sztuki i umiejętność określenia rozwoju poszczególnych stylów estetycznych. Stosunek Kraszewskiego do rozwijającej się w szybkim tempie cywilizacji europejskiej ewoluował. Pisarz stosował kategorie postępu do obserwacji realiów społecznych Wołynia, gdzie mieszkał, a także rodzącego się w Warszawie konsumpcyjnego stylu życia i obserwowanego na zachodzie Europy rozwoju gospodarczego, czego wyrazem są jego wspomnienia zatytułowane "Kartki z podróży". Zwraca w nich pisarz uwagę na dokonującą się unifikację stylu życia oraz zanik tożsamości narodowych. Pod powierzchnią egzystencji łatwiejszej, wygodniejszej i bardziej uporządkowanej niż na wschodzie kontynentu znajduje rysy, szpary, pęknięcia i znamiona przyszłej ruiny. Kraszewski, podobnie jak wcześniej oświeceniowi krytycy idei postępu, odrzuca pochwałę progresywizmu opartą na pozorach, szukając trwałych fundamentów etycznych w upostaciowanych przejawach współczesnego sobie życia gospodarczego oraz w budowlach i pomnikach dziejów narodów. Interesuje go postęp oparty na najlepszej śródziemnomorskiej tradycji, ale odbywający się z poszanowaniem dla poszczególnych, narodowych realizacji.
EN
Kraszewski’s understanding of progress is composed of many elements: knowledge of natural sciences, technical inventions awareness, supported by professional archive research in history and the processes that control it, observation of economical, industrial and social changes in Poland and in Europe, as well as perfect education in art history and the ability of defining the development of particular aesthetic styles. Kraszewski’s attitude to the quickly developing European civilisation evolved. He used the categories of progress to observe the social situation of Volhynia, where he lived, the arising in Warsaw consumerist lifestyle and the Western Europe economical development, the expressions of which are his memories entitled "Kartki z podróży" ("Notes from Travels"). In the collection Kraszewski highlights lifestyle unification and decline of national values. Under the cover of easier, more comfortable and more ordered than in the East existence, he finds scratches, cracks, bursts, and traits of future ruin. The novelist, as earlier the Enlightened critics of the idea of progress did, rejects the praise of progressivism based on appearances, and looks for solid ethical fundaments in the real manifestations of contemporary to him economical life, as well as in buildings and in monuments of national history. He is interested in the progress based on the best Mediterranean tradition which also respects individual and national realisations.
Year
Volume
106
Issue
2
Pages
5-25
Physical description
Dates
published
2015-06-25
Contributors
  • Akademia im. Jana Długosza, Częstochowa
References
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
0031-0514
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-f2c2b8c3-aab9-48a8-853a-6645aff4f858
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.