PL EN


2017 | 1(17) | 123-140
Article title

Unia polsko-rosyjska z 1815 r. na tle unii lubelskiej i projektów unii Rzeczypospolitej i Rosji z XVI i XVII w.

Authors
Selected contents from this journal
Title variants
EN
The Polish-Russian Union of 1815 against the background of the Lublin Union and drafts of other unions between the Republic of Poland and the Russian Empire of the 16th and 17th centuries
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Okres istnienia Królestwa Polskiego – państwa połączonego z Cesarstwem Rosyjskim więzami unii – nie ma w polskiej historiografii jednoznacznej oceny. Z jednej strony twór ten posiadał własną armię, administrację oraz bardzo liberalną konstytucję. Szybko też znalazł się w dobrej kondycji gospodarczej. Z drugiej jednak strony już w kilka lat po jego utworzeniu pojawiły się pierwsze przypadki łamania konstytucji i prześladowania grup temu się sprzeciwiających. Przełomowym wydarzeniem był bunt podchorążych z 29 listopada 1830 r., który przerodził się w powstanie, nazywane dziś listopadowym. Z perspektywy właśnie tego antyrosyjskiego wystąpienia często postrzega się Królestwo Polskie nie jako równorzędny do I Rzeczypospolitej przejaw polskiej państwowości, ale za coś w rodzaju rosyjskiego protektoratu. Artykuł prezentuje analizę rozwiązań prawnych, na jakich opierała się unia polskorosyjska z 1815 r., w porównaniu do unii lubelskiej i projektów unii Rzeczypospolitej i Rosji z XVI i XVII w. W tekście zostały przedstawione okoliczności, które doprowadziły do powstania Królestwa Polskiego i jego unii z Cesarstwem Rosyjskim, a także wcześniejsze próby połączenia Rzeczypospolitej i Rosji oraz zasady, na jakich opierała się unia Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego. W dalszej części dokonane jest zestawienie poszczególnych zasad tych projektowanych bądź zawiązanych unii. Szczególny nacisk położony został na kwestie związane ze statusem prawnomiędzynarodowym Królestwa Polskiego. W tym kontekście poruszone zostały takie sprawy, jak: zdolność do zawierania traktatów, legacja czynna oraz bierna. Duże znaczenie ma tutaj również kwestia pozycji władcy w sprawach polityki zagranicznej i ewentualnych wpływów Rosji na tę materię. Wynikające z powyższego ustalenia pozwalają na sformułowanie bardziej obiektywnej oceny okresu istnienia Królestwa Polskiego, przede wszystkim zaś jego statusu prawnego i pozycji, zwłaszcza w odniesieniu do Cesarstwa Rosyjskiego.
EN
The lifetime of the Kingdom of Poland – a state connected with the Russian Empire by a union – has not been unequivocally assessed in Polish historiography. On the one hand, the Kingdom had its own army, administration and a very liberal constitution, and had quickly achieved economic prosperity. On the other hand, within a few years of its creation, there occurred the first violations of the Constitution and the persecutions of those who opposed these infringements. A significant event was the revolt of the Cadets of 29 November 1830, which turned into a uprising, today referred to as the November Uprising. This article is the analysis of the legal aspects of the Polish-Russian union created in 1815. It is then compared with the Union of Lublin and the drafts of planned unions between the Polish-Lithuanian Commonwealth and the Tsardom of Russia in the 16th and 17th centuries. The circumstances which led to the creation of the Kingdom of Poland and its union with the Russian Empire, as well as the earlier attempts to create one state of the PolishLithuanian Commonwealth and the Russian Empire, as well as the principles of a union of the Crown of the Kingdom of Poland and the Grand Duchy of Lithuania are presented. The principles upon which these unions were to be based are subsequently compared and analysed. A particular emphasis has been placed on the issues related to the international legal status of the Kingdom of Poland. In this context questions such as: the treaty-making power and jus legationis have also been asked. Another important issue discussed in the paper is also the role of the king in matters concerning foreign policy and a possible role of Russia in these matters. The results of this analysis allow to formulate a more objective assessment of the period of the Kingdom of Poland, focusing on its legal status and position, and in particular on the relation with the Russian Empire.
Year
Issue
Pages
123-140
Physical description
Contributors
author
  • Uniwersytet Jagielloński
References
  • Bardach J., Związek Polski z Litwą, w: Polska w epoce Odrodzenia. Państwo – społeczeństwo – kultura, pod red. A. Wyczańskiego, Warszawa 1986.
  • Bardach J., Leśnodorski B., Pietrzak M., Historia ustroju i prawa polskiego, Warszawa 2009.
  • Bazylow L. (red.), Historia dyplomacji polskiej (połowa X–XX w.), t. 3, Warszawa 1982.
  • Chwalba A. et al., Polska na przestrzeni wieków, Warszawa 2007.
  • Ehrlich L., Prawo narodów, Kraków 1947.
  • Getka-Kenig M., Anonimowa scena Koronacji cesarzowej Aleksandry na królową Polski (1829–1830). Malarska wizja narodowego odrodzenia, czyli o dwóch wymiarach iluzji, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie” 2013, vol. 2.
  • Hubert S., Rozbiory i odrodzenie Rzeczypospolitej: zagadnienie prawa międzynarodowego, Lwów 1937.
  • Jankowski M., Dzieje inteligencji polskiej do roku 1918, t. 1: Narodziny inteligencji 1750–1831, Warszawa 2008.
  • Kaczmarczyk Z., Leśnodorski B., Historia państwa i prawa Polski, t. 2, Warszawa 1966.
  • Kasztelan P., Polsko-moskiewskie stosunki dyplomatyczne przełomu XVI/XVII wieku, Poznań 2014.
  • Kutrzeba S., Historia ustroju, t. 3, Lwów 1920.
  • Kutrzeba S., Unia Polski z Litwą, Lwów 1914.
  • Łazor P., Aleksander o sprawie polskiej w Pamiętniku księcia Michała Kleofasa Ogińskiego. Przyczynek do genezy Królestwa Polskiego, w: System polityczny, prawo, konstytucja i ustrój Królestwa Polskiego 1815–1830, pod red. L. Mażewskiego, Radzymin 2013.
  • Makowski J., Podręcznik prawa międzynarodowego, Warszawa 1948.
  • Malec J., Szkice z dziejów federalizmu i myśli federalistycznej w czasach nowożytnych, Kraków 1999.
  • Mażewski L., Kilka uwag o armii polskiej w latach 1814–1830 w kontekście porozumienia z rosyjskim domem panującym, regulacji konstytucyjnej i miejscu w systemie politycznym, w: System polityczny, prawo, konstytucja i ustrój Królestwa Polskiego 1815–1830, pod red. L. Mażewskiego, Radzymin 2013.
  • Mażewski L., Królestwo Polskie z punktu widzenia prawa wewnętrznego i prawa narodów, w: System polityczny, prawo, konstytucja i ustrój Królestwa Polskiego 1815–1830, pod red. L. Mażewskiego, Radzymin 2013.
  • Oppenheim L., Roxburgh R., International Law: A Treatise, vol. 1, Clark, NJ 2005.
  • Skowronek J., Adam Jerzy Czartoryski 1770–1861, Warszawa 1994.
  • Sobieski W., Zabiegi Dymitra Samozwańca o koronę polską, Kraków 1908.
  • Stankiewicz Z., Królestwo Polskie 1815–1863, w: Historia państwa i prawa Polski, t. 3, pod red. J. Bardacha, Warszawa 1981.
  • Szwarc A., Urbański M., Wieczorkiewicz P., Kto rządził Polską, Warszawa 2007.
  • Tyszkowski K., Poselstwo Lwa Sapiehy do Moskwy, Lwów 1927.
  • Uruszczak W., Historia państwa i prawa polskiego, t. 1: 966–1795, Warszawa 2010.
  • Winiarski B., Ustrój polityczny ziem polskich w XIX w., Poznań 1923.
  • Wisner H., Król i car: Rzeczpospolita i Moskwa w XVI i XVII wieku, Warszawa 1995.
  • Wisner H., Wielkie Księstwo Litewskie, Korona Polska, Rzeczpospolita, „Przegląd Historyczny” 1976, t. 67, nr 4.
  • Wójcik Z. (red.), Historia dyplomacji polskiej (połowa X–XX w.), t. 2, Warszawa 1982.
  • Żerbiłło Łabuński J., Unia-Litwy z Polską (1385–1569), Warszawa 1913.
  • Żywiecki P., Art. 1–3 konstytucji Królestwa Polskiego z 1815 r. Unia rosyjsko-polska z 1815 r. a unia Księstwa Warszawskiego z Saksonią z 1807 r. i unia lubelska z 1569 r., w: System polityczny, prawo, konstytucja i ustrój Królestwa Polskiego 1815–1830, pod red. L. Mażewskiego, Radzymin 2013.
Notes
PL
I. Artykuły
EN
I. Papers
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-f3133f23-d228-46dd-8d5d-c3eaa7118d23
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.