PL EN


2018 | 4(42) | 15-30
Article title

Osoba i podmiot w emancypacyjnej pedagogice specjalnej

Selected contents from this journal
Title variants
EN
Person and entity in emancipatory special education
Languages of publication
PL EN
Abstracts
PL
Artykuł opisuje kwestie wyłaniania się dyskursu emancypacyjnego w pedagogice specjalnej. Nie ujmuje go przy tym jako tworzenia się odrębnej subdyscypliny, ale jako wysycanie treściami i wartościami emancypacyjnymi współczesnego podejścia do kwestii niepełnosprawności. Tekst przedstawia źródła zainteresowania problematyką emancypacji w polskiej pedagogice specjalnej oraz analizy ukazujące kategorie „podmiot” i „osoba” wśród głównych pojęć związanych z (sub)paradygmatem emancypacyjnym w tej nauce. Punktem wyjścia do tych analiz jest personalistyczne ujęcie Etyki chronienia, jako aksjologiczna podstawa działań wspierających osoby z niepełnosprawnością.
EN
The article describes the issues of the emergence of emancipation discourse in special education. It does not include it as the creation of a separate sub-discipline, but as the saturation with content and emancipation values of the contemporary approach to the issue of disability. The text presents the sources of interest in the problems of emancipation in Polish special pedagogy and analysis, showing categories of “subject” and “person” among the main concepts related to the emancipation (sub)paradigm in this science. The starting point for these analysis is the personalistic approach to the Ethics of Protection, as the axiological foundation of activities supporting people with disabilities.
Contributors
  • Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, ul. Jana Karola Chodkiewicza 30, 85-064 Bydgoszcz; tel. +48 52 3401620, depejot2@ukw.edu.pl
References
  • Barnes, C., Mercer, G. (2008). Niepełnosprawność. Warszawa: Wydawnictwo Sic!.
  • Bouvet, D. (1996). Mowa dziecka. Wychowanie dwujęzykowe dziecka niesłyszącego. Warszawa: WSiP.
  • Chrzanowska, I. (2015). Pedagogika specjalna. Od tradycji do współczesności. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
  • Czerepaniak-Walczak, M. (1995). Między dostosowaniem a zmianą. Elementy emancypacyjnej teorii edukacji. Szczecin: Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego.
  • Czerepaniak-Walczak, M. (2006). Pedagogika emancypacyjna. Rozwój świadomości krytycznej człowieka. Gdańsk: GWP.
  • Domański, M. (2014). Ubezwłasnowolnienie w prawie polskim a wybrane standardy międzynarodowej ochrony praw człowieka. Prawo w Działaniu. Sprawy Cywilne, 17, 7–48.
  • Dykcik, W. (red.). (1996). Społeczeństwo wobec autonomii osób niepełnosprawnych. Poznań: Wydawnictwo UAM.
  • Dykcik, W. (1997). Problemy autonomii i integracji społecznej osób niepełnosprawnych w środowisku życia. W: W. Dykcik (red.), Pedagogika specjalna (s. 315–336). Poznań: Wydawnictwo UAM.
  • Freire, P. (1970). Pedagogy of the Oppressed. New York: The Continuum Publishing Corporation.
  • Galarowicz, J. (2004). Człowiek jest osobą. Podstawy antropologii filozoficznej Karola Wojtyły. Komorów: Wydawnictwo Antyk.
  • Giroux, H.A., Witkowski, L. (2010). Edukacja i sfera publiczna, idee i doświadczenia pedagogiki radykalnej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
  • Giroux, H., McLaren, P. (1995). Radical Pedagogy as Cultural Politics. W: P. McLaren (red.), Critical Pedagogy and Predatory Culture: Oppositional Politics in a Postmodern Era. London–New York: Routledge.
  • Głodkowska, J. (2015). Autorstwo własnego życia osoby z niepełnosprawnością – konceptualizacja w perspektywie dobrostanu, podmiotowości, optymalnego funkcjonowania i wsparcia. W: J. Głodkowska (red.), Personalistyczne ujęcie fenomenu niepełnosprawności. Warszawa: Wydawnictwo APS.
  • Honnet, A. (2012). Walka o uznanie. Moralna gramatyka konfliktów społecznych, wyd. 2. Przekład: Jakub Duraj. Kraków: Zakład Wydawniczy NOMOS.
  • Jabłoński, M. (2016). Rezerwaty i przestrzenie włączające w przestrzeni rzeczywistości szkolnej. Problemy Edukacji, Rehabilitacji i Socjalizacji Osób Niepełnosprawnych, 22(1). Numer specjalny tematyczny. W: Z. Gajdzica, M. Bełza (red.), Inkluzja edukacyjna. Idee, teorie, koncepcje, modele edukacji włączającej a wybrane aspekty praktyki edukacyjnej (s. 67–88). Katowice: Uniwersytet Śląski.
  • Kosakowski, Cz. (1996). Podmiotowość i autorewalidacja w pedagogice specjalnej. Roczniki Pedagogiki Specjalnej. T. 7.
  • Kosakowski, Cz. (2003). Węzłowe problemy pedagogiki specjalnej. Toruń: Wydawnictwo Edukacyjne „Akapit”.
  • Krakowiak, K. (2003). Kim jest moje niesłyszące dziecko? Rozważania o ukrytych założeniach antropologicznych współczesnych koncepcji surdopedagogiki i audiofonologii. Lublin: Wydawnictwo Gaudium.
  • Krause, A. (2009). Teoretyczne i empiryczne problemy pedagogiki specjalnej. Zarys obszarów badawczych. Niepełnosprawność, 1 (Numer tematyczny: Teoretyczne i metodologiczne konteksty pedagogiki specjalnej), 9–24.
  • Krause, A. (2010). Współczesne paradygmaty pedagogiki specjalnej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
  • Krause, A. (2013). Teoretyczne inspiracje pedagogiki specjalnej – pedagogika emancypacyjna. Studia Edukacyjne, 28, 7–16.
  • Kruszelnicki, W. (2008). Pedagogika radykalna i antynomie postmodernizmu. W: M. Kruszelnicki, W. Kruszelnicki (red.), Studia z posthumanistycznej filozofii podmiotu (s. 165–180). Wrocław–Warszawa: „Forum Oświatowe”, WN DSW.
  • Kurowski, K. (2014). Wolności i prawa człowieka i obywatela z perspektywy osób z niepełnosprawnościami. Warszawa: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.
  • Marynowicz-Hetka, E. (2006). Pedagogika społeczna. T. 1. Warszawa: WN PWN.
  • Mikrut, A. (2009). Podmiotowość jako paradygmat pedagogiki specjalnej. W: Pedagogika specjalna – Różne poszukiwania – wspólna misja. Pamięci Profesora Jana Pańczyka (praca zbiorowa) (s. 152–164). Warszawa: Wydawnictwo APS.
  • Paś, A. (2013). O pojęciu bioetyki. Refleksja nad jej genezą i statusem metodologicznym. Studia Metodologiczne, 30, 267–278.
  • Podgórska-Jachnik, D. (2009). Pedagogika specjalna w pogoni za uciekającym podmiotem. W: Pedagogika specjalna – Różne poszukiwania – wspólna misja. Pamięci Profesora Jana Pańczyka (praca zbiorowa) (s. 165–179). Warszawa: Wydawnictwo APS.
  • Podgórska-Jachnik, D. (2016). Pedagogika emancypacyjna a pedagogika specjalna – kluczowe kategorie w emancypacyjnym dyskursie niepełnosprawności. Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej, 9, 15–32.
  • Podgórska-Jachnik, D. (2017). Głusi – edukacja a emancypacja. W: E. Woźnicka (red.), Edukacja niesłyszących – wczoraj, dziś i jutro. Łódź: Wydawnictwo Naukowe AHE.
  • Stępak, M. (2012). Andrzej Wojciechowski – artysta, pedagog, terapeuta. Acta Universitatis Nicolai Copernici. Pedagogika XXVIII. Nauki Humanistyczno-Społeczne, 405, 93–105.
  • Witkowski, L. (2010). O stanie i problemach recepcji pedagogiki radykalnej w Polsce. W: H.A. Giroux, L. Witkowski, Edukacja i sfera publiczna, idee i doświadczenia pedagogiki radykalnej (s. 37–66). Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
  • Wojciechowski, A. (2004). Terapia spotkania w Pracowni Rozwijania Twórczości Osób Niepełnosprawnych Zakładu Pedagogiki Specjalnej Instytutu Pedagogiki UMK. Toruń: UMK.
  • Wojtasik, B. (2003). Refleksyjne konstruowanie kariery życiowej w ponowoczesnej rzeczywistości. Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, numer specjalny, 243–252.
  • Wojtyła, K. (1994). Osoba i czyn oraz inne studia antropologiczne. Lublin: Wydawnictwa KUL.
  • Zambrzuska, A. (2010). Projekt refleksyjnej tożsamości A. Giddensa szansą na uniknięcie manipulacji w poradnictwie? W: J. Aksman (red.), Manipulacja – pedagogiczno-społeczne aspekty. Część II: Komunikacja, dydaktyka, wychowanie a manipulacja (s. 53–66). Kraków: Oficyna Wydawnicza AFM.
  • Zima-Parjaszewska, M. (2018). Ubezwłasnowolnienie w świetle Konstytucji RP oraz Konwencji o Prawach Osób z Niepełnosprawnościami. Ekspertyza prawna. Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego.
  • Netografia
  • Gogacz, M. (1998). Wprowadzenie do etyki chronienia, wyd. 2. Wydawnictwo NAVO, http:// www.katedra.uksw.edu.pl/gogacz/ksiazki/wprowadzenie_do_etyki.htm (dostęp: 24.03.2018).
  • https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/czlowiek-czy-osoba;8824.html (dostęp: 17.02.2018).
  • Krąpiec, M.A. (2018). Osoba. PEF: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, http://www.ptta.pl/ pef/pdf/o/osoba.pdf (dostęp: 17.02.2018).
  • https://sjp.pwn.pl/slowniki/persona.html (dostęp: 10.02.2018).
  • https://sjp.pl/rozum (dostęp: 12.03.2018).
  • https://pl.wiktionary.org/wiki/rozumno%C5%9B%C4%87 (dostęp: 12.03.2018).
  • https://pl.wiktionary.org/wiki/rozumno%C5%9B%C4%87 (dostęp: 12.03.2018).
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-f54130fa-628d-4c03-b313-cbce8e935f35
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.