PL EN


2019 | 1(47) | 147-170
Article title

Konstytucyjność eksponowania w przestrzeni publicznej Dekalogu w świetle orzecznictwa sądów Stanów Zjednoczonych

Authors
Content
Title variants
EN
Constitutionality of Ten Commandments displays in the public space in the light of the U.S. case law
Languages of publication
PL EN
Abstracts
PL
W artykule przedstawiono – w oparciu o studium amerykańskiego orzecznictwa – pro-blematykę legalności prezentowania na nieruchomościach publicznych tablic i monumen-tów z inskrypcją Dziesięciu Przykazań. Sądy federalne i stanowe nie są zgodne w kwestii możliwości eksponowania przez władze publiczne Dekalogu w przestrzeni publicznej. Omawiane orzecznictwo znamionuje niespójność, kazuistyczność i niuansowość. Wyda-wanie przez sądy w analogicznych sprawach rozbieżnych rozstrzygnięć jest przede wszyst-kim następstwem braku konsensusu w judykaturze co do rozumienia konstytucyjnej zasady rozdziału kościoła i państwa. Autor podziela stanowisko tych sądów amerykań-skich, które oceniając niesprzeczność eksponowania Dziesięciu Przykazań na nierucho-mościach publicznych z wymogiem religijnej neutralności władz publicznych, biorą pod uwagę okoliczność, iż Dekalog posiada nie tylko religijny wymiar, ale również historycz-ny i kulturowy. Skoro Dekalog odegrał istotną rolę w ukształtowaniu się amerykańskie-go porządku społecznego i prawnego, to jego współczesne prezentowanie w przestrzeni publicznej niekoniecznie służy celom konfesyjnym czy prozelickim, lecz konstytucyj-nie akceptowanym celom edukacyjnym. Kluczowe w sądowej operacjonalizacji zasady rozdziału kościoła i państwa jest rozgraniczenie dopuszczalnego „uznania” doniosłości religii w życiu Amerykanów oraz w dziejach narodu i państwa od niekonstytucyjnego „poparcia” czy „promowania” religii przez władze publiczne.
EN
The article presents – based on the study of the U.S. case law – the issue of the legali-ty of Ten Commandments displays on government property. Federal and state courts do not agree on the constitutionality of Decalogue displays in a public space. The giv-en case law is characterized by incoherence, casuistry and nuance. The issuing of di-vergent decisions by the courts in analogous cases is primarily a consequence of the lack of consensus in the judicature regarding the understanding of the constitution-al principle of the separation of church and state. The author shares the stand of these American courts, which, while assessing the consistency of Ten Commandments dis-plays on public property with the requirement of religious neutrality of public author-ities, take into account the fact that the Decalogue has not only a religious dimension but also a historical and cultural ones. Since the Ten Commandments played an im-portant role in shaping the American legal and social order, its contemporary presenta-tion in public space does not necessarily serve confessional or proselytic purposes, but constitutionally accepted educational goals. It is crucial in the judicial operationaliza-tion of the Establishment Clause to make a distinction between the permissible “rec-ognition” of the religion’s significance in the lives of Americans and in the history of the Nation and the State on the one hand and the unconstitutional “advancement” of religion by the pubic authorities on the other hand.
Year
Issue
Pages
147-170
Physical description
Dates
published
2019-02-28
Contributors
  • Uniwersytet R zeszowski
References
  • Bańczyk W., Prawo do publicznego eksponowania symbolu religijnego w świetle zasad neutralności i bezstronności w stosunkach państwo – Kościół na przykładzie Stanów Zjednoczonych Ameryki oraz Rzeczpospolitej Polskiej, „Internetowy Przegląd Prawniczy TBSP UJ” 2017, nr 4.
  • Bittker B., Idleman S., Ravitch F., Religion and the State in American Law, New York 2015.
  • Corbin C., Ceremonial Deism and the Reasonable Religious Outsider, „UCLA Law Review” 2010, t. 57.
  • Federer W., The Ten Commandments & Their Influence on American Law. A Study in History, St. Louis 2003.
  • Małajny R., Krzyż w budynkach publicznych – tak czy nie?, [w:] Standardy bezstronności światopoglądowej władz publicznych, red. A. Mezglewski, A. Tunia, Lublin 2013.
  • Małajny R., „Mur separacji” – państwo a kościół w Stanach Zjednoczonych Ameryki, Katowice 1992.
  • Maroń G., Konstytucyjność bożonarodzeniowej symboliki w przestrzeni publicznej w świetle orzecznictwa sądów Stanów Zjednoczonych, „Przegląd Sejmowy” 2018, nr 3.
  • Maroń G., Integralność religijna sędziego oraz argumentacja religijna w amerykańskim procesie orzeczniczym, Rzeszów 2018.
  • Maroń G., Konstytucyjność aktów ceremonialnego deizmu w świetle orzecznictwa sądów USA, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2017, nr 3.
  • Napierała P., In God We Trust. Religia w sferze publicznej USA, Kraków 2015. Obecność krzyża w przestrzeni publicznej. Doświadczenia niektórych państw europejskich, red. P. Stanisz, M. Zawiślak, M. Ordon, Lublin 2016.
  • Szymanek J., Obecność symboli religijnych w przestrzeni publicznej, [w:] Prawne granice wolności sumienia i wyznania, red. R. Wieruszewski, M. Wyrzykowski, L. Kondratiewa-Bryzik, Warszawa 2012.
  • Zieliński T.J., Państwo wobec religii w szkole publicznej według orzecznictwa Sądu Najwyższego USA, Toruń 2008.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
2082-1212
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-f545d3ff-f1d3-4f6a-9e87-3f05f78f8d48
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.