PL EN


2018 | 3(73) | 118-146
Article title

Konsekwencje procesów ludnościowych na obszarach wiejskich województw Polski Wschodniej w ujęciu przestrzennym

Content
Title variants
EN
Spatial consequences of population processes in rural areas of the voivodships of Eastern Poland
Languages of publication
PL EN
Abstracts
PL
Peryferyjny charakter to jedna z najważniejszych cech Polski Wschodniej, a sam region często identyfikuje się poprzez rozmaite negatywne zjawiska na płaszczyźnie społeczno--ekonomicznej. Duży wpływ na tę sytuację mają procesy ludnościowe, w tym problem wyludniania się, który dotyczy znacznej części obszarów wiejskich makroregionu. Celem niniejszej pracy jest analiza wpływu zmian demograficznych zachodzących na wiejskich obszarach przygranicznych Polski Wschodniej w latach 2002–2015 na wybrane obszary życia społeczno-ekonomicznego, a także próba określenia skali zmian i ich konsekwencji w ujęciu przestrzennym w sferze edukacji, przedsiębiorczości, budownictwa i mieszkalnictwa oraz finansów publicznych.
EN
One of the most important features of Eastern Poland is its peripheral character. This region is often associated with various negative socio-economic phenomena. Population processes, including the problem of depopulation, affect a large part of rural areas of the macroregion. The main aim of this paper is to analyze the impact of the demographic changes occurring in rural areas of Eastern Poland in 2002–2015 on selected areas of socio-economic life, as well as to attempt to determine the scale of the changes and their spatial consequences in the field of education, entrepreneurship, construction, housing, and public finances.
Contributors
References
  • Antoszek J., Sobczyk W., 2002, „Bariery dostępności edukacyjnej młodzieży wiejskiej Zamojszczyzny w aspekcie aktywizacji gospodarczej regionu”, Studia Obszarów Wiejskich, t. 2, s. 95–105.
  • Babiński G., 1997, Pogranicze polsko-ukraińskie: etniczność, zróżnicowanie religijne, tożsamość, Kraków: Nomos.
  • Bański J., 2002, „Typy ludnościowych obszarów problemowych”, Studia Obszarów Wiejskich, t. 2, s. 41–52.
  • Bański J., 2014, „Perspektywy rozwoju polskiej wsi – wybrane zagadnienia”, Wieś i Rolnictwo, nr 4, s. 13–25.
  • Bański J., 2016, „Rozwój przedsiębiorczości na terenach wiejskich – diagnoza i wyzwania”, w: K. Heffner, B. Klemens (red.), Obszary wiejskie – wiejska przestrzeń i ludność, aktywność społeczna i przedsiębiorczość, Studia KPZK PAN, t. CLXVII, Warszawa: KPZK PAN.
  • Bański J., Dobrowolski J., Flaga M., Janicki W., Wesołowska M., 2010, „Wpływ granicy państwowej na kierunki rozwoju społeczno-gospodarczego wschodniej części województwa lubelskiego”, Studia Obszarów Wiejskich, t. 21.
  • Bański J., Janicki W., 2009, „Transformation of rural space in borderlands: Prospects of development of selected supply chains in Chelmsko-Zamojski Region”, Revista Romana de Geografie Politica, r. XI, nr 2, s. 83–98.
  • Bański J., Pantylej W., Janicki W., Flaga M., Wesołowska M., 2014, „Współczesne przekształcenia społeczno-gospodarcze a potencjał ludnościowy wschodniej Polski”, Studia Obszarów Wiejskich, t. 36.
  • Bański J., Wesołowska M., 2010, „Transformations in housing construction in rural areas of Poland’s Lublin region – Influence on the spatial settlement structure and landscape aesthetics”, Landscape and Urban Planning, t. 94, nr 2, s. 116–126.
  • Bronisz U., Jakubowski A., 2015, „Społeczno-gospodarcze uwarunkowania rozwoju przedsiębiorczości na obszarze Polesia Zachodniego (powiat łęczyński i włodawski)”, w: R. Dobrowolski, K. Mięsiak-Wójcik, P. Demczuk (red.), Potencjał Polesia Zachodniego a zrównoważony rozwój Transgranicznego Rezerwatu Biosfery Polesie Zachodnie, Łęczna: Starostwo Powiatowe w Łęcznej.
  • Celińska-Janowicz D., Miszczuk A., Płoszaj A., Smętkowski M., 2010, Current Demographical Problems of the Eastern Poland Macroregion, EUROREG Reports and Analyses 5/2010, Warsaw: EUROREG University of Warsaw.
  • Damyanovic D., Reinwald F., 2014, „The ‘comprehensive village renewal programme in burgerland’ as a means of strengthening the social capital in rural areas”, European Countryside, nr 1, s. 18–35.
  • Danielak W., Mierzwa D., Bartczak K., 2017, Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce. Szanse i zagrożenia rynkowe, Wrocław: Exante.
  • Davies S., Michie R., 2012, Peripheral Regions: A Marginal Concern?, EoRPA Paper 11/6, University of Strathclyde Glasgow, Regional Policy in Europe, EoRPA European Policies Research Centre, Glasgow, http://www.eprc.strath.ac.uk/eorpa/Documents/EoRPA_11_Public/EoRPA%20Paper%2011-6.pdf (dostęp: 14.03.2018).
  • Domalewski J., 2010, „Edukacja a procesy rozwoju obszarów wiejskich”, w: M. Stanny, M. Drygas (red.), Przestrzenne, społeczno-ekonomiczne zróżnicowanie obszarów wiejskich w Polsce. Problemy i perspektywy rozwoju, Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk.
  • Eberhardt P., 1989, Regiony wyludniające się w Polsce, Prace Geograficzne, nr 148, Wrocław: Ossolineum, IGiPZ PAN.
  • Eberhardt P., 1996, „Problematyka regionów transgranicznych na wschodnim pograniczu Polski”, Przegląd Geograficzny, t. 68, z. 1–2, s. 41–55.
  • Eberhardt P., Gorzym-Wilkowski W., Miszczuk A., 1997, „Przemiany demograficzno--osadnicze na pograniczu polsko-białorusko-ukraińskim”, w: M. Bałtowski (red.), Euroregion Bug, t. 8, Lublin: Norbertinum, Politechnika Lubelska.
  • Eurostat, 2017, Degree of Urbanisation (DEGURBA) – Local Administrative Units, http://ec.europa.eu/eurostat/ramon/miscellaneous/index.cfm?TargetUrl = DSP_DEGURBA (dostęp: 13.06.2017).
  • Flaga M., 2000, „Plany życiowe młodzieży pogranicza polsko-ukraińskiego w kontekście rozwoju regionu”, w: Szanse rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich ze szczególnym uwzględnieniem pogranicza polsko-ukraińskiego, Materiały XVI Ogólnopolskiego Seminarium Geograficzno-Rolniczego, Lublin.
  • Flaga M., 2002, „Zmiany zaludnienia na obszarach wiejskich województwa lubelskiego po roku 1989”, Annales UMCS, Sec. B, 57, s. 209–231.
  • Flaga M., 2008, Współczesne procesy demograficzne na pograniczu polsko-ukraińskim, Biblioteka Wiadomości Statystycznych, t. 60,Statystyka publiczna w procesie integracji europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki obszarów transgranicznych, Warszawa: GUS, Urząd Statystyczny w Lublinie.
  • Flaga M., 2010, „Polesie as an area of depopulation in the Polish-Ukrainian borderland”, w: T. Michalski, A. Kuczabski (red.), Selected Aspects of Transformation in Countries of Central and Central-Eastern Europe, Pelplin: Bernardinum, Uniwersytet Gdański.
  • Friedmann J., 1967, A General Theory of Polarized Development, Santiago: Ford Fundation.
  • Friedmann J., 1968, The Role of Cities in National Development, Santiago de Chile.
  • Gil A., Semczuk M., 2015, „Dostępność edukacji podstawowej na obszarach wiejskich województwa małopolskiego – studium przypadku powiatu miechowskiego”, Studia Obszarów Wiejskich, t. 40, s. 65–80.
  • Glasgow N., Brown D.L., 2012, „Rural ageing in the United States: Trends and contexts”, Journal of Rural Studies, t. 28, s. 422–431.
  • Gołata E., Kuropka I., 2015, „Zmiany demograficzne i ich następstwa dla wybranych obszarów polityki społecznej w dużych miastach w Polsce”, Studia Ekonomiczne, nr 223, Katowice: Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, s. 162–173.
  • Gorzelak G., 2000, Polska wschodnia – perspektywy rozwoju, Biuletyn KPZK PAN, z. 191, Warszawa: KPZK PAN.
  • GUS, 2017, Bank Danych Lokalnych, https://bdl.stat.gov.pl/BDL/start (dostęp: 23.06.2017).
  • Halliday J., Coombes M., 1995, „In search of counterurbanisation: Some evidence from Devon on the relationship between patterns of migration and motivation”, Journal of Rural Studies, t. 11, nr 4, s. 433–446.
  • Ilnicki D., 2003, „Zmiany i przestrzenne zróżnicowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce w latach dziewięćdziesiątych”, w: T. Marszał (red.), Budownictwo w przestrzeni lokalnej, Łódź: WUŁ.
  • Jakubowski A., Bronisz U., 2015, „Granica Unii Europejskiej jako czynnik (dez)aktywizujący rozwój i konkurencyjność obszarów przygranicznych”, w: A. Grynia (red.), Wybrane aspekty rozwoju i konkurencyjności nowych krajów członkowskich Unii Europejskiej, Wilno: Uniwersytet w Białymstoku, Wydział Ekonomiczno--Informatyczny w Wilnie.
  • Kawałko B., Miszczuk A. (red.), 2005, Pogranicze polsko-ukraińskie. Środowisko. Społeczeństwo. Gospodarka, Zamość: Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu.
  • Knapik W., Kowalska M., 2014, „Zróżnicowanie obszarów wiejskich w Polsce na tle procesów społeczno-ekonomicznych i demograficznych”, Problemy Drobnych Gospodarstw Rolnych, nr 1, s. 37–54.
  • Markowski T., 1998, „Główne tendencje rozwoju i problemy strukturalne polskich metropolii w nowych warunkach ustrojowych”, w: Gospodarka przestrzenna miast polskich w okresie transformacji, Biuletyn KPZK PAN, z.182, Warszawa: KPZK PAN.
  • Marszał T., 1999, „Zróżnicowanie i kierunki rozwoju budownictwa mieszkaniowego w Polsce”, w: Budownictwo mieszkaniowe w latach 90-tych – zróżnicowanie przestrzenne i kierunki rozwoju, Biuletyn KPZK PAN, z. 190, Warszawa: KPZK PAN.
  • Miazga M., 1990, Wyludnianie wsi lubelskiej. Uwarunkowania, następstwa, środki zaradcze, Warszawa: IGiPZ PAN.
  • Miszczuk A., 1993, Wyludnianie się wsi a rolnictwo wschodniej Lubelszczyzny, Dokumentacja Geograficzna, z. 2, Warszawa: IGiPZ PAN.
  • Pantylej W., 2008, Przemiany społeczno-gospodarcze a stan zdrowia ludności Ukrainy i Polski w latach 1990–2002, Lublin: Wyd. UMCS.
  • Pięcek B., 2007, „Wiejskie obszary wyludnienia w Polsce”, Wiadomości Statystyczne, nr 12, s. 34–44.
  • Pinilla V., Ayuda M.I., Sáez L.A., 2008, „Rural Depopulation and the Migration Turnaround In Mediterranean Western Europe: A Case Study of Aragon”, Journal of Rural and Community Development, nr 3, s. 1–22.
  • Rakowska J., 2011, „Zmiany demograficzne na obszarach wiejskich Polski”, Wieś Jutra, nr 11/12(160/161), s. 7–10.
  • Rodríguez V., Egea C., Nieto J.A., 2002, „Return migration in Andalusia, Spain”, International Journal of Population Geography, t. 8, nr 3, s. 233–254.
  • Rogers A., Willekens F.J., 1986, Migration and Settlement: A Multiregional Comparative Study, Dordrecht: D. Reidel Publishing Company.
  • Tkocz J., 1998, Organizacja przestrzenna wsi w Polsce, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
  • Weiß W., 2002, „Der Ländlichste Raum – regional-demografische Perspektiven. Probleme von Abwanderumgsgebieten mit geringer Bevölkerungsdichte”, Der Landkreis, t. 72, z. 1, s. 15–19.
  • Wesołowska M., 2006, „Rozwój budownictwa mieszkaniowego a przemiany przestrzenne wsi województwa lubelskiego”, Studia Obszarów Wiejskich, t. 10, s. 139.
  • Wesołowska M., 2011a, „Mieszkania niezamieszkane na obszarach peryferyjnych Lubelszczyzny”, Studia Obszarów Wiejskich, t. 26, s. 175–187.
  • Wesołowska M., 2011b, „Wyludnianie się i zanik wsi w województwie lubelskim”, w: M. Balcerowicz-Szkutnik (red.), Współczesne problemy demograficzne w dobie globalizacji – aspekty pozytywne i negatywne, Studia Ekonomiczne – Zeszyty Naukowe Wydziałowe, nr 95, Katowice: Uniwersytet Ekonomiczny.
  • Wesołowska M., 2012, „Wsie zanikające w województwie lubelskim”, w: J. Plit, J. Nita (red.), Źródła kartograficzne w badaniach krajobrazu kulturowego, Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego, nr 16, Sosnowiec: Komisja Krajobrazu Kulturowego PTG.
  • Wesołowska M., 2013, „Demographic process in the Lubelskie Voivodeship villages”, w: W. Kamińska, K. Heffner (red.), Transformation Processes of Rural Areas, Studia Regionalia, t. 36, Warszawa: KPZK PAN.
  • Wesołowska M., 2016, „Depopulacja wsi – szansa czy zagrożenie dla przestrzeni wiejskiej?”, w: K. Heffner, B. Klemens (red.), Obszary wiejskie. Wiejska przestrzeń i ludność, aktywność społeczna i przedsiębiorczość, Studia KPZK PAN, t. CLXVII, Warszawa: Studia KPZK PAN.
  • Wesołowska M., Miszczuk A., 2012, „Demographic and settlement transformations in peripheral regions (based on the examples of Eastern Poland)”, Annales UMCS, sec. B, t. LXVII, 1, s. 141–151.
  • Zaktualizowana koncepcja przestrzennego zagospodarowania kraju, 2005, http://www. funduszestrukturalne.gov.pl/informator/npr2/dokumenty%20strategiczne/kpzk.pdf (dostęp: 20.05.2015).
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-f7e4fa2d-ce77-42eb-98c0-bc7a01aa28d0
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.