PL EN


2016 | 10 | 107-118
Article title

Akta wizytacyjne jako źródło do dziejów księgozbiorów historycznych. Na przykładzie akt dekanatu chełmskiego z XVIII i początku XIX wieku

Authors
Content
Title variants
EN
Visitation records as a source to history of historical book collections. Example of the records of Chełm deanery of the 18th and early 19th centuries
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Rozpoznanie dawnych księgozbiorów to jeden z istotniejszych obszarów badań historycznobibliologicznych. Znaczącą część tego rodzaju kolekcji stanowią biblioteki parafialne. Do podstawowych źródeł w badaniach nad nimi należą akta wizytacyjne, rejestrujące książki będące na stanie parafii. Tego rodzaju dokumentacja wizytacji generalnych z XVIII i początku XIX w. w diecezji chełmskiej, dekanacie chełmskim, pokazuje księgozbiory parafialne w Czułczycach, Kumowie, Olchowcu, Orchówku, Pawłowie, Sawinie, Sosnowicy, Świerżem, Uhrusku i Wereszczynie. Biblioteki te są zróżnicowane zarówno pod względem liczebności, jak i zawartości treściowej. W każdej z nich są obecne książki pro offi cio ecclesiastico, natomiast teksty pro docendo populo występują w parafi ach większych i lepiej uposażonych. Pochodzą one zazwyczaj z darów, stąd też znajdują się wśród nich dzieła niekoniecznie przydatne do pracy duszpasterskiej proboszczów. Są wytworami polskich i zagranicznych warsztatów drukarskich i pochodzą z XVI, XVII i XVIII w.
EN
The identifi cation of old book collections is one of more important areas of historical-bibliological research. A signifi cant portion of such collections are parish libraries (book collections). One of the principal sources in their investigation is visitation records listing the books possessed by a parish. Such documents of general visitations of the 18th and early 19th centuries in the Chełm diocese’s Chełm deanery show the parish book collections in Czułczyce, Kumów, Olchowiec, Orchówek, Pawłów, Sawin, Sosnowica, Świerże, Uhrusk, and Wereszczyn. They are diversifi ed both in terms of the number and content of books. In each of them there are books pro officio ecclesiastico, while the texts pro docendo populo are found in larger and better endowed parishes. The books were usually donated therefore the collections contain works not necessarily useful in the pastoral work of parish priests. They are the products of Polish and foreign print shops and date from the 16th, 17th and 18th centuries.
Contributors
author
  • Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
References
  • Bazielich W., Resztki „biblioteki parafialnej” w Starym Sączu, „RB”, 6: 1962, z. 3-4, s. 147-169.
  • Biernacka A., Dubiński M., Zarys dziejów bibliotek parafialnych w Polsce, ABMK 2000, t. 73, s. 9-21.
  • Dygdała B., Biblioteki parafialne w diecezji chełmińskiej w XVII i XVIII wieku, „Czasy Nowożytne” 2009, t. 22, s. 145-161.
  • Głombiowski K., Problemy historii czytelnictwa, Wrocław 1966.
  • Gursztyn K, Biblioteki parafialne w dekanacie kazimierskim w XVII-XVIII wieku, „Sprawozdanie z Czynności Wydawniczej TN KUL” 1963/1964, nr 14, s. 211-213.
  • Haptaś K., Literatura o treści świeckiej w bibliotekach parafialnych archidiakonatu sądeckiego (koniec XVI wieku), ABMK 2004, t. 82, s. 79-84.
  • Historia Kościoła w Polsce, t. 1, Do roku 1764, cz. 1, Do roku 1506, red. B. Kumor, Z. Obertyński, Poznań-Warszawa 1974.
  • Jamioł P., Biblioteki parafialne dekanatów krakowskich: Lelów i Wolbrom w XVIII wieku, ABMK 2012, t. 98, s. 121-148.
  • Juda M., Przywileje drukarskie w Polsce, Lublin 1992.
  • Kowalski K.M., Księgozbiory parafialne archidiakonatu pomorskiego w XVI-XVIII w. Studium z dziejów kultury intelektualnej Prus Królewskich, Gdańsk 1993.
  • Kracik J., Biblioteki parafialne a prywatne księgozbiory duchowieństwa. Dekanat Nowa Góra w XVII-XVIII wieku, ABMK 1976, t. 33, s. 249-271.
  • Kuklo C., Demografia Rzeczypospolitej przedrozbiorowej, Warszawa 2009.
  • Kumor B., Chełmska diecezja, w: Encyklopedia katolicka [dalej EK], t. 3:, Cenzor – Doboszewicz, pod red. R. Łukaszczyka, L. Bieńkowskiego, F. Gryglewicza, Lublin 1985, szp. 127-131.
  • Kumor B., Granice metropolii i diecezji polskich (968-1939). Diecezja chełmska, ABMK 1969, t. 19, s. 289-342.
  • Kumor B., Metryki parafialne w archiwach diecezjalnych, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 1966, t. 14, z. 1, s. 65-75.
  • Kumor-Mielnik J., Szaniawski Jan Feliks, w: EK, t. 18:, Serbowie – Szczepański, red. E. Gigilewicz [i in.], Lublin 2013, szp. 1412-1413.
  • Kumor-Mielnik J., Szembek Józef Eustachy, w: EK, t. 19:, Szczepkowski – Użhorodzka unia, Lublin 2013, szp. 38-39.
  • Kumor-Mielnik J., Organizacja terytorialna diecezji chełmskiej i lubelskiej do 1805 r., ABMK 2010, t. 94, s. 63-77.
  • Kumor-Mielnik J., Struktura terytorialna diecezji lubelskiej w latach 1805-1808, ABMK 2011, t. 95, s. 109-122.
  • Kupiszewska J., Biblioteki parafialne dekanatu Nowa Góra w świetle wizytacji biskupa Michała Jerzego Poniatowskiego z 1783 roku, „Collectanea Historica” 2004 z. 1, s. 57-98.
  • Librowski S., Wizytacje diecezji włocławskiej, cz. 1, Wizytacje diecezji kujawsko-pomorskiej, t. 1, Opracowanie archiwalno-źródłoznawcze, z. 1, Wstęp ogólny do wizytacji, ABMK 1964, t. 8, s. 5-186.
  • Litak S., Akta wizytacyjne parafii z XVI-XVIII wieku jako źródło historyczne, „Zeszyty Naukowe KUL” 1962, t. 5, nr 3 (19), s. 41-58.
  • Litak S., Kościół łaciński w Polsce około 1772 roku. Mapa – komentarz – indeks, Lublin 1992.
  • Litak S., Kościół łaciński w Rzeczypospolitej około 1772 roku: struktury administracyjne, Lublin 1996.
  • Mandziuk J., Erazmiana w Bibliotece Parafialnej w Nysie, RB 1978, t. 22, z. 3-4, s. 407-422.
  • Marszalska J.M., Zarys dziejów Biblioteki Parafialnej w Czchowie, ABMK 1998, t. 69, s. 399-405.
  • Mazur H., Biblioteki parafialne w dekanacie Książ Wielki w drugiej połowie XVIII wieku, ABMK 2007, t. 88, s. 109-131.
  • Moskal T., Biblioteki parafialne w archidiakonacie sandomierskim w XVIII w., Sandomierz 2005.
  • Migoń K., Bibliologia – nauka o kulturze książki, „Nauka” 2005, nr 2, s. 49-57.
  • Migoń K., Problematyka źródłoznawcza w bibliologii, „Studia o Książce” 1985, t. 15, s. 3-18.
  • Pawłowska A., Diecezja chełmska rzymskokatolicka 1359-1807, „Rocznik Chełmski”, 3: 1997, s. 65-79.
  • Rulka R., Biblioteka kościoła parafialnego w Szadku w drugiej połowie XVIII w., „Biuletyn Szadkowski” 2011, nr 11, s. 61-73.
  • Skrzyniarz R., Księgozbiór parafialny w Bielinach według wizytacji z 1738 roku, ABMK 2000, t. 74, s. 415-418.
  • Szady B., Wizytacje diecezji chełmskiej – XVIII wiek, ABMK 2004, t. 82, s. 269-288.
  • Szady B., Wizytacje diecezji chełmskiej – wizytacja biskupa Krzysztofa Jana Szembeka (1714-1718), ABMK 2007, t. 87, s. 245-274.
  • Szady J., Księgozbiory parafialne w prepozyturze Wiślickiej w 2 połowie XVIII wieku, Lublin 2008.
  • Szachałaj J., Historia parafii pw. św. Jana Chrzciciela w Uhrusku (w świetle Wizytacji generalnej z 1799 roku), w: Gmina Wola Uhruska na tle Euroregionu Bug. Język i kultura, pod. red. F. Czyżewskiego, Uhrusk 2003, s. 53-59.
  • Szymański J., Archiwum i Biblioteka Parafialna w Wojniczu, ABMK 1961, t. 2, z. 1-2, s. 167-176.
  • Wyczawski H.E., Biblioteki parafialne w diecezji krakowskiej u schyłku XVI wieku, „Polonia Sacra”, 1953/1953, z. 2, s. 114-142; 1955, z. 1, s. 27-68, z. 2, s. 159-173.
  • Zalewski L., Bibljoteka seminarium duchownego w Lublinie i bibljoteki klasztorne w diecezji lubelskiej i podlaskiej, Warszawa 1926.
  • Żbikowska-Migoń A., Wydawnictwa źródłowe do dziejów książki w Polsce. Stan i potrzeby, „Studia o Książce” 1985, t. 15, s. 39-51.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
ISSN
1897-0788
YADDA identifier
bwmeta1.element.desklight-f833eb61-d37a-4095-8f18-0a168a296ef7
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.