PL EN


2012 | 2 | 73-86
Article title

Pewność zdania a pewność osoby – czyli o strukturze przyświadczenia

Authors
Content
Title variants
Languages of publication
EN
Abstracts
EN
Przedstawiony tekst jest próbą opisania kategorii przyświadczenia, czyli momentu asercji, a zatem uznania czegoś za prawdę, przyjęcia, zrealizowania. Przyświadczenie i jego szczególne rozumienie stanowiło istotną część tradycji racjonalistycznej, zwłaszcza gdy chodziło o analizę ludzkiej wolności oraz racjonalnej natury człowieka. Natura racjonalna, wedle tej szkoły, jest wolna tylko wówczas, gdy przyświadcza temu, co jest oczywiste i samo w sobie logiczne. Jasność i wyraźność stały się najważniejszymi kryteriami. Jestem wolny tylko wtedy, gdy przyświadczam temu, co jasne i wyraźne. W artykule koncentruję się na krytycznej analizie przyświadczenia, jakiej dokonał w XIX wieku John Henry Newman (1801-1890). Brytyjski myśliciel rozróżnił pomiędzy przyświadczeniem pojęciowym, kruchym i niepewnym, oraz przyświadczeniem realnym, jako przyświadczeniem obrazom, faktom i osobom raczej niż pojęciom. Newman odróżnił takie przyświadczenie od formalnego aparatu wnioskowania. Interesuje go nie logiczne przejście od przesłanek do wniosku, ale to, jak człowiek w konkretnym doświadczeniu ma przyświadczać i osiągnąć pewność. Pewność osobowa nie jest tym samym, co pewność zdań. W pewności osobowej, której kluczowym elementem jest przyświadczenie realne, najważniejszą rolę odgrywa wyobraźnia.
Year
Issue
2
Pages
73-86
Physical description
Dates
published
2012-06-01
online
2013-03-08
Contributors
author
References
  • Crosby J.F (2004), Personalist Papers, Washington, D.C.: The Catholic Univeristy of America Press.
  • Crosby J.F. (2007), Zarys filozofii osoby, Kraków: Wydawnictwo WAM. św. Jan od Krzyża (1986), Dzieła, Kraków: Wydawnictwo Karmelitów Bosych.
  • Kłos J. (2003), Pewność wobec niepewności. Szkic o filozofii wiary JohnaH. Newmana, Lublin: Wydawnictwo KUL.
  • Newman J.H. (1924), Discussions and Arguments on Various Subjects, Longmans: London.
  • Newman J.H. (1989), Logika wiary, przeł. P. Boharczyk, Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.
  • Ryle G. (1970), Czym jest umysł? przeł. W. Marciszewski, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  • Walicki A. (2011), Stanisław Brzozowski - drogi myśli, Kraków: Universitas.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.doi-10_2478_v10271-012-0035-0
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.