PL EN


2012 | 4 | 389-402
Article title

Wizja natury ludzkiej u Hobbesa i Rousseau w świetle współczesnych nauk

Content
Title variants
Languages of publication
EN
Abstracts
EN
Celem artykułu jest skonfrontowanie poglądów na naturę ludzką i stan natury Hobbesa i Rousseau z wynikami nauk szczegółowych. Prowadzi to do następujących konkluzji. 1) Podzielana przez obu myślicieli teza o aspołecznym i samotniczym charakterze człowieka pierwotnego jest fałszywa. 2) Fałszywa jest teza Rousseau o tym, że w stanie natury ludzie są równi, wolni, szczęśliwi, nie znają hierarchii, własności prywatnej, są pokojowo nastawieni, a dopiero rozwój kultury i cywilizacji przyczynia się do powstania zachowań agresywnych. Bliższe prawdy wydaje się stwierdzenie Hobbesa, że w stanie natury ludzie są egoistyczni, agresywnie walczą o zasoby i miejsce w hierarchii. 3) Istnieją pewne podstawy do tego, aby uznać tezę Rousseau o wrodzonej skłonności do altruizmu (w każdym razie pewnych jego rodzajów), ale z zastrzeżeniem, że w wypadku człowieka wrodzone mechanizmy powstrzymujące agresję działają słabiej niż w wypadku innych zwierząt. 4) Czynniki kulturowe mogą wpływać różnorako na pierwotne mechanizmy wyzwalające agresję. Nie ma zatem racji Rousseau, dostrzegając jedynie negatywne aspekty działania kultury i cywilizacji.
Year
Issue
4
Pages
389-402
Physical description
Dates
published
2012-03-01
online
2013-03-12
Contributors
References
  • Bauer J. (2008), Empatia, przeł. M. Guzowska-Dąbrowska, PWN, Warszawa.
  • Berghe van den P.L. (1991), Bestia wraca do łask: w stronę biospołecznejteorii agresji, w: Człowiek zwierzę społeczne, przeł. K. Najder, B. Szacka, J. Szacki, Czytelnik, Warszawa, s. 95-126.
  • Buss D.M. (2001), Psychologia ewolucyjna, przeł. M. Orski, GWP, Gdańsk.
  • Dawkins R. (2007), Samolubny gen, przeł. M. Skoneczny, Prószyński i S-ka, Warszawa.
  • Dent N.J.H. (1992), A Rousseau Dictionary, Blackwell Publishers, Cambridge, Mass.
  • Diamond J. (1992), Trzeci szympans, przeł. J. Weiner, PIW, Warszawa.
  • Ghliglieri M.P. (2001), Ciemna strona człowieka, przeł. A. Tanalska-Dulęba, WAB, Warszawa.
  • Hobbes T. (1954), Lewiatan, przeł. Cz. Znamierowski, PWN, Warszawa.
  • Hoffman M.L. (2006), Empatia i rozwój moralny, przeł. O. Waśkiewicz, GWP, Gdańsk.
  • Hume D. (1963), Traktat o naturze ludzkiej, t. 2, przeł. Cz. Znamierowski, PWN, Warszawa.
  • Jaśkowski P. (2009), Neuronauka poznawcza, Vizja Press&It, Warszawa.
  • Leakey R. (1995), Pochodzenie człowieka, przeł. Z. Skrok, Wydawnictwo CIS i Oficyna Wydawnicza MOST, Warszawa.
  • Lorenz K. (1996), Tak zwane zło, przeł. A.D. Tauszyńska, PIW, Warszawa.
  • Morin E. (1997), Zagubiony paradygmat - natura ludzka, przeł. R. Zimand, PIW, Warszawa.
  • Pinker S. (2005), Tabula rasa. Spory o naturę ludzką, przeł. A. Nowak, GWP, Gdańsk.
  • Ridley M. (2000), O pochodzeniu cnoty, przeł. M. Koraszewska, Rebis, Poznań Rousseau J.J. (1955), Emil czyli o wychowaniu, t. I, przeł. W. Husarski, Wrocław.
  • Rousseau J.J. (1956), Trzy rozprawy z filozofii społecznej, przeł. H. Elzenberg, PWN, Warszawa.
  • Smith D.L. (2011), Najbardziej niebezpieczne ze zwierząt, przeł. A.E. Eichler, Wydawnictwo CiS, Warszawa - Stare Groszki.
  • Wilson E.O. (1979), Społeczeństwo owadów, przeł. D.H. Tymowska, PWN, Warszawa.
  • Wilson E.O. (1988), O naturze ludzkiej, przeł. B. Szacka, PIW, Warszawa.
  • Wilson E.O. (2000), Socjobiologia, przeł. M. Siemiński, Zysk i S-ka, Poznań.
  • Wrangham R., Peterson D. (1999), Demoniczne samce, przeł. M. Auriga, PIW, Warszawa.
  • Zimbardo Ph. (2008), Efekt Lucyfera, przeł. A. Cybulko i in., PWN, Warszawa.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.doi-10_2478_v10271-012-0119-x
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.