PL EN


Journal
2018 | 1 (14) Przyszłość w naukach społecznych | 179-201
Article title

Nadchodzi rewolucja! Krytyka popnaukowych prób przewidywania przyszłości

Selected contents from this journal
Title variants
EN
The Revolution is Coming! The Critique of Pop-Science Attempts at Future Prognostics
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Artykuł omawia zjawisko popnauki oraz podejmuje próbę nakreślenia przyczyn jej powstania i sukcesu, jaki osiągnęła zarówno w kulturze popularnej, jak i w środowisku akademickim. Centralne pojęcie, angielski skrót od „popularyzacji nauki”, rozumiane jest tutaj jako prąd piśmiennictwa akademickiego przedstawiający śmiałe tezy z niezachwianym przekonaniem o ich wartości naukowej pomimo rażących braków metodologicznych. Zagadnienie rewolucji, przez pryzmat którego przejawia się stosunek popnaukowców do tradycji socjologicznej, stanowi oś wywodu. Autor analizuje model argumentacji przykładowych prac Stevena Pinkera i Yuvala Noaha Harariego oraz – na podstawie własnych wniosków i powracających krytyk – gromadzi jego składowe i odtwarza nieścisłości zastosowanego w nich rozumowania. W powiązaniu z kontekstem powstania omawianych książek elementy te pozwalają mu wskazać na źródła oraz potencjalne niebezpieczeństwa szerokiej legitymizacji popnauki.
EN
This article aims at describing the emergence of pop-science and its success both in popular culture and the academy. The key term, an English abbreviation of “popular science”, is understood here as a tendency of some academic authors to posit a daring claim with full conviction of its validity despite its obvious methodological faults. The recurring theme of revolutions serves as a prism through which the pop-scientific attitude towards sociological tradition is presented. The critical analysis of works of Steven Pinker and Yuval Noah Harari and the collation of common critical arguments lead to extracting a set of constituents for the pop-scientific reasoning. The contextualisation of these elements allows exposing the sources and possible dangers of legitimising pop-science.
Keywords
Journal
Year
Pages
179-201
Physical description
Contributors
References
  • Abbott L.F. 2008. Theoretical Neuroscience Rising, „Neuron”, t. 60, nr 3, s. 489–495.
  • Adas M. 2012. Comparative History and the Challenge of the Grand Narrative, [w:] A Companion to World History, red. D. Northrop, Blackwell Publishing, s. 229–243.
  • Anton P.S., Silberglitt R., Schneider J. 2001. The global technology revolution: bio/nano/materials trends and their synergies with information technology by 2015, Rand Corporation.
  • Armitage D., Guldi J. 2015. The History Manifesto, Cambridge University Press.
  • Aronson R. 2013. Pinker and Progress, „History and Theory”, t. 52, nr 2, s. 246–264.
  • Arquilla J. 2012. The Big Kill, „Foreign Policy”. https://foreignpolicy.com/2012/12/03/the-big-kill/; dostęp: 05.01.2018.
  • Aumüller M. 2014. Text Types. Handbook of Narratology, De Gruyter.
  • Baumann F. 2010. Humanism and Transhumanism, „The New Atlantis”, t. 29, s. 68–84.
  • Bhatt C. 2013. Book Review Symposium: Steven Pinker, The Better Angels of Our Nature: A History of Violence and Humanity, „Sociology”, t. 47, nr 6, s. 1229–1232.
  • Black J. 1995. A Military Revolution? A 1660–1792 Perspective, [w:] J. Rogers, The Military Revolution Debate: Readings on the Military Transformation of Early Modern Europe, Westview Press, s. 95–115.
  • Blaser K. 1999. The History of Nature and the Nature of History: Stephen Jay Gould on Science, Philosophy, and History, „The History Teacher”, t. 32, nr 3, s. 411–430.
  • Boström N. 2014. Superintelligence: Paths, dangers, strategies, Oxford University Press.
  • Chase-Dunn C., Hall T.D. Global Scale Analysis in Human History, [w:] A Companion to World History, red. D. Northrop, Blackwell Publishing, s. 185–200.
  • Cirillo P., Taleb N. 2016. On the statistical properties and tail risk of violent conflicts, „Physica A: Statistical Mechanics and its Applications”, t. 452, s. 29–45.
  • Diamond J. 1997. Guns, Germs, and Steel: The Fates of Human Societies, W.W. Norton.
  • Douthat R. 2011. Steven Pinker’s History of Violence, „The New York Times”. https://douthat.blogs.nytimes.com/2011/10/17/steven-pinkers-history-of-violence; dostęp: 04.01.2018.
  • Duffy M. 1980. The Military Revolution and the State, 1500–1800, University of Exeter Press.
  • Ellis R. 2015. ‘Sapiens’ by Yuval Noah Harari, „Middle Way Society”. http://www.middlewaysociety.org/books/science-and-social-science-books/sapiens-by-yuval-noah-hariri/; dostęp: 08.01.2018.
  • Epstein R. 2011. Book Review: The Better Angels of Our Nature: Why Violence Has Declined, „Scientific American”. https://www.scientificamerican.com/article/bookreview-steven-pinker-the-better-angels-of-our-nature-whyviolence-has-declined/#; dostęp: 04.01.2018.
  • Falk D., Hildebolt C. 2017. Annual War Deaths in Small-Scale versus State Societies Scale with Population Size Rather Than Violence, „Current Anthropology”, t. 58, nr 6, s. 805–813.
  • Ferguson R.B. 2013. Pinker’s List. Exaggerating Prehistoric War Mortality, [w:] War, Peace, and Human Nature. The Convergence of Evolutionary and Cultural Views, red. D. Fry, Oxford University Press, s. 112–131.
  • Forbes P. 2014. Sapiens by Yuval Noah Harari, book review: Eloquent history of what makes us human. http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/sapiens-by-yuval-noah-harari-book-review-eloquenthistory-of-what-makes-us-human-9712106.html; dostęp: 11.01.2018.
  • Fuentes A. 2017. Get the Science Right!, „Psychology Today”. https://www.psychologytoday.com/blog/busting-myths-about-human-nature/201707/get-the-science-right; dostęp: 10.01.2018.
  • Fukuyama F. 1992. The End of History and the Last Man, Free Press.
  • Future shock. The bestselling Israeli historian looks at where mankind is heading. 2016. „The Economist”. https://www.economist.com/news/books-andarts/21707180-bestselling-israeli-historian-looks-where-mankind-headingfuture-shock; dostęp: 08.01.2018.
  • Gray J. 2011. Delusions of Peace, „Prospect”. https://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/john-gray-steven-pinker-violence-review; dostęp: 05.01.2018.
  • Goodheart E. 2005. Is History a Science?, „Philosophy and Literature”, t. 29, nr 2, s. 477–488.
  • Hallpike C.R. 2017. A Response to Yuval Harari’s ‘Sapiens: A Brief History of Humankind’, „New English Review”. http://www.newenglishreview.org/custpage.cfm?frm=189085&sec_id=189085; dostęp: 09.01.2018.
  • Harari Y.N. 2014. Sapiens: A Brief History of Humankind [oryg. wyd. hebrajskie 2011], Penguin.
  • Harari Y.N. 2016. Homo Deus: A Brief History of Tomorrow [oryg. wyd. hebrajskie 2015], Penguin.
  • Harari Y.N. 2017. Sapiens. Od zwierząt do bogów, tłum. J. Hunia, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Harari Y.N. 2018. Homo deus. Krótka historia jutra, tłum. M. Romanek, Wydawnictwo Literackie.
  • Harris S. 2017. Reality and the Imagination. A Conversation with Yuval Noah Harari. https://www.samharris.org/podcast/item/reality-and-the-imagination; dostęp: 12.01.2018.
  • Hart D.B. 2012. The Precious Steven Pinker, „First Things”. https://www.firstthings.com/article/2012/01/the-precious-steven-pinker; dostęp: 04.01.2018.
  • Herman E.S., Peterson D. 2012. Steven Pinker on the Alleged Decline of Violence, „International Socialist Review”, nr 86. https://isreview.org/issue/86/steven-pinker-alleged-decline-violence; dostęp 05.01.2018.
  • Izdebski A. 2014. Konwergencja nauk przyrodniczych i historycznych: teoretyczny potencjał i praktyczne trudności, „Historyka. Studia metodologiczne”, t. 44, s. 67–94.
  • Jervis R. 2011. Review: Pinker the Prophet, „The National Interest”, nr 116, s. 54–64.
  • Kolbert E. 2011. Peace in Our Time, „The New Yorker”. https://www.newyorker.com/magazine/2011/10/03/peace-in-our-time-elizabeth-kolbert; dostęp: 06.01.2018.
  • Kranzberg M. 1986. Technolog y and History: „Kranzberg’s Laws”, „Technology and Culture”, t. 27, nr 3, s. 544–560.
  • Kroeber C.B. 1996. Theory and History of Revolution, „Journal of World History”, t. 7, nr 1, s. 21–40.
  • Kuhn T. 1962. The Structure of Scientific Revolutions, University of Chicago Press.
  • Laws B. 2011. Theory Beyond the Codes, „CTheory”. http://www.ctheory.net/articles.aspx?id=702; dostęp: 04.01.2018.
  • LeDrew S. 2016. The Evolution of Atheism: The Politics of a Modern Movement, Oxford University Press.
  • Lerner C.S. 2012. Have a Nice Millenium, „The Claremont Review of Books”. http://www.claremont.org/crb/article/have-a-nice-millennium/; dostęp: 05.01.2018.
  • Lewis C.S. 2017. Crisis Rhetoric, Stigma Play: The Contested Status of Humanities Majors on an Elite University Campus, „Symbolic Interaction”, t. 40, nr 3, s. 378–395.
  • Mann C.C. 2015. How Humankind Conquered the World, „The Wall Street Journal”. https://www.wsj.com/articles/book-review-sapiens-a-brief-historyof-humankind-by-yuval-noah-harari-1423261230; dostęp: 09.01.2018.
  • Mitzen J. 2013. The Irony of Pinkerism, „American Political Science Association”, t. 11, nr 2, s. 525–528.
  • Morales A. 2017. Renascent pragmatism: Studies in law and social science, Taylor & Francis.
  • Ni N. 2008. The Pop-Science Paradox, „The Harvard Crimson”. http://www.thecrimson.com/article/2008/5/2/the-pop-science-paradox-on-the--first/; dostęp: 09.01.2018.
  • Perez C. 2009. Technological revolutions and techno-economic paradigms, Working Papers in Technology Governance and Economic Dynamics, Working Paper No. 20, Norway and Tallinn University of Technology.
  • Pinker S. 2011a. The Better Angels of Our Nature: Why Violence Has Declined, Penguin Books.
  • Pinker S. 2011b. Frequently Asked Questions about The Better Angels of Our Nature: Why Violence Has Declined. https://stevenpinker.com/pages/frequently-asked-questions-about-better-angels-our-nature-why-violence-hasdeclined; dostęp: 08.01.2018.
  • Pinker S. 2013. Science is Not Your Enemy, „New Republic”. https://newrepublic.com/article/114127/science-not-enemy-humanities; dostęp: 07.01.2018.
  • Pinker S. 2014. The Sense of Style: The Thinking Person’s Guide to Writing in the 21st Century, Penguin Books.
  • Pinker S. 2015. Zmierzch przemocy. Lepsza strona naszej natury, tłum. T. Bieroń, Wydawnictwo Zysk i S-ka.
  • Sailer S. 2015. Pinker v. Singularity Think. The Unz Review. http://www.unz.com/isteve/pinker-v-singularity-think/; dostęp: 08.01.2018.
  • Sanderson C. 2014. Yuval Noah Harari: Interview, „The Bookseller”. https://www.thebookseller.com/profile/yuval-noah-harari-interview; dostęp: 09.01.2018.
  • Sexton J. 2015. A Reductionist History of Mankind, „The New Atlantis”, t. 47, s. 109–120.
  • Schaff A. 1973. Marxist Theory on Revolution and Violence, „Journal of the History of Ideas”, t. 34, nr 2, s. 263–270.
  • Shermer M. 2017. Scientific Naturalism: A Manifesto for Enlightenment Humanism, „Theology and Science”, t. 15, nr 3, s. 220–230.
  • Skocpol T. 1979. States and Social Revolutions, Cambridge University Press.
  • Sorokin P. 1925. Sociolog y of Revolution, J.B. Lippincott.
  • Strawson G. 2014. Sapiens: A Brief History of Humankind by Yuval Noah Harari – review, „The Guardian”. https://www.theguardian.com/books/2014/sep/11/sapiens-brief-history-humankind-yuval-noah-harari-review; dostęp: 08.01.2018.
  • Taleb N. 2012. The ‘Long Peace’ Is a Statistical Illusion. https://www.fooledbyrandomness.com/pinker.pdf; dostęp: 04.01.2018.
  • Tegmark M. 2017. Life 3.0: Being Human in the Age of Artificial Intelligence, Knopf.
  • Tilly C. 1978. From Mobilization to Revolution, McGraw-Hill.
  • Towards a Greater Synthesis: Steven Pinker on How to Apply Science to the Humanities. 2016. „Farnam Street”. https://www.farnamstreetblog.com/2016/03/steven-pinker-science-humanities/; dostęp: 10.01.2018.
  • True J. 2015. Winning the Battle but Losing the War on Violence. A Feminist Perspective on the Declining Global Violence Thesis, „International Feminist Journal of Politics”, t. 17, nr 4, s. 554–572.
  • Tuschman A. 2015. How humans became human, „The Washington Post”. https://www.washingtonpost.com/opinions/our-kind-of-people/2015/03/13/78404422-b84c-11e4-aa05-1ce812b3fdd2_story.html?utm_term=.830680f30ef6; dostęp: 08.01.2018.
  • Wieseltier L. 2013. Crimes Against Humanities, „New Republic”. https://newrepublic.com/article/114548/leon-wieseltier-responds-steven-pinkersscientism; dostęp: 10.01.2018.
  • Załęska M. 2016. Retoryczne aspekty popularyzacji naukowej, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, t. 31, nr 1, 59–70.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.mhp-8b5b7a38-39ed-44dc-8702-b90e509ad385
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.