Afera Roseline Gadek „Rose” – przykład działalności polskiego wywiadu wojskowego we Francji w dobie odprężenia

• Authors: Anna Maria Jackowska

Title variants

EN

The Affair of Roseline Gadek, aka ‘Rose’: An Example of the Polish Military Intelligence’s Activity in France in the Era of Détente

Abstracts

EN

This article aims to present the work of Polish military intelligence in the era of détente. To illustrate the conditions in which it functioned, the case of the agent Roseline Gadek alias ‘Rose’ was chosen, who worked at the Bibliothèque Centrale du Centre de Documentation de l’Armement – Central Library of the Armament Documentation Centre (CEDOCAR) in Paris and borrowed from the Library the documents needed by the Polish Ministry of Defence. In 1979, this led to the arrest of two officers working for Polish military intelligence.

PL

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie pracy polskiego wywiadu wojskowego w dobie odprężenia. Aby zilustrować uwarunkowania, w jakich działał, wybrano sprawę agentki Roseline Gadek „Rose”, która pracowała w CEDOCAR (Bibliothèque centrale du centre de documentation de l’armement – Centralna Biblioteka Ośrodka Dokumentacji Uzbrojenia) w Paryżu i wyniosła stamtąd dokumenty potrzebne polskiemu Ministerstwu Obrony Narodowej. W 1979 r. jej historia zakończyła się aresztowaniem dwóch funkcjonariuszy polskiego wywiadu wojskowego. Ze względu na dobre wzajemne relacje postanowiono tego faktu nie nagłaśniać medialnie.

Keywords

PL

CEDOCAR; wywiad wojskowy; szpiegostwo; zbrojenia; odprężenie

EN

CEDOCAR; military intelligence; espionage; armaments; détente period

• Publisher: Polska Akademia Nauk. Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN w Warszawie
• Journal: Dzieje Najnowsze
• Year: 2024
• Volume: 56
• Issue: 2
• Pages: 153-178

Dates

published

2024

Contributors

author

Anna Maria Jackowska

• https://orcid.org/0009000226749119

References

• Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie: /11455, 2602/11492, 2602/11608, 2602/11609, 2602/11613, 2602/11642, 2602/114492, 2602/12457, 2602/12825, 2602/12839, 2602/12955, 2602/17419, 2602/17882, 2602/2006, 2602/21755, 2602/23194, 2602/25318, 2602/25381, 2602/28078, 2602/28082, 2602/28084, 2602/28184, 2602/28185, 2602/28201, 2602/28253, 2602/28287, 2602/28288, 2602/28311, 2602/668, 2602/6934, 2602/7267
• Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych: /84, D IV Fr 220-6-79
• Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych: /84, D IV Fr 220-15-79
• Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych: Wyciąg korespondencyjny nr 5890 z Paryża dn. 19.5.1959 r.
• Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych: Zespół 8, w. 74, nr teczki 1035
• Bagieński W., Wywiad cywilny Polski Ludowej w latach 1945–1961, t. I–II, Warszawa 2017.
• Baszkiewicz J., Francja, Warszawa 1997.
• Bosak H., Wnuk generała. Z tajemnic polskiego wywiadu 1977–1979, Warszawa 2000.
• Cenckiewicz S., Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943–1991, Warszawa 2009.
• Gołębiewicz M., Sprawa zabójstwa oficera wywiadu PRL Władysława Mroza: zbrodnia – śledztwo – konsekwencje, „Dzieje Najnowsze” 2022, nr 1, s. 121–151.
• Jarosz D., Pasztor M., Polska – Francja 1970–1980. Relacje wyjątkowe?, Warszawa 2006.
• Jarosz D., Pasztor M., Robineau, Bassaler i inni. Z dziejów stosunków polsko-francuskich w latach 1948–1953, Toruń 2001.
• Jarosz D., Pasztor M., Stosunki polsko-francuskie 1944–1980, Warszawa 2008.
• Jusińska-Choma M., „Sprawa Charzewskiego” – redakcja i współpracownicy „Niezależnego Pisma Młodych Katolików Spotkania” jako obiekt działania Służby Bezpieczeństwa (1977–1979), „Res Historica” 2007, t. XXV, s. 85–123.
• Jusińska-Choma M., Współpraca środowiska „Spotkań” z emigracją na Zachodzie. Przyczynek do badań, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2010, nr 1 (15), s. 187–210.
• Kania D., Targalski J., Marosz M., Resortowe dzieci. Służby, Warszawa 2015.
• Koper S., Wywiad nie wybacza zdrady – Władysław Mróz, w: idem, Polscy szpiedzy 2, Warszawa 2020, s. 129–153.
• Kowalsky B. (w rozmowie z Krzysztofem Pyzią), Ile oni wiedzą o Tobie? Szpiedzy i podsłuchy w Polsce, Warszawa 2019.
• Kubiak K., Nuklearna suwerenność. Jak Francja stała się atomowym mocarstwem?, „Polityka. Pomocnik Historyczny” 2023, nr 3, s. 116–117.
• Pasztor M., „Gry wywiadów” a stosunki polsko-francuskie w latach 1956–1968, w: Europa Środkowa i Wschodnia w XX w. Studia ofiarowane Wiesławowi Balcerakowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. A. Koryn, P. Łossowski, Warszawa–Łowicz 2004, s. 299–311.
• Pasztor M., Między Paryżem, Warszawą a Moskwą. Stosunki polsko-francuskie w latach 1954–1969, Toruń 2003.
• Pawlikowicz L., Tajny front zimnej wojny. Uciekinierzy z polskich służb specjalnych 1956–1964, Warszawa 2004.
• Persak K., Sprawa Henryka Hollanda, Warszawa 2006.
• Piekałkiewicz J., Dzieje szpiegostwa, Warszawa 1999,
• Sikora M., Black Box. Wywiad jako instrument transferu technologii i wsparcia decyzji ekonomicznych w PRL 1955–1990, Katowice–Warszawa 2021.
• Stempin A., Sypiając z wrogiem, „Historia. Uważam Rze” 2022, nr 5 (122), s. 14–15.
• Stosunki dyplomatyczne Polski. Informator, t. I: Europa 1918–2006, red. K. Szczepanik, A. Herman-Łukasik, B. Janicka, Warszawa 2007.
• Wolton Th., Le KGB en France, Paris 1986.
• Zychowicz P., Żydzi. Opowieści niepoprawne politycznie, Poznań 2016.

Identifiers

DOI

10.12775/DN.2024.2.07

Biblioteka Nauki

59622581