Full-text resources of CEJSH and other databases are now available in the new Library of Science.
Visit https://bibliotekanauki.pl

PL EN


2023 | 28 | 59-75

Article title

Fulbe z północnego Kamerunu w drodze od Kadirijji do Tidżanijji

Content

Title variants

EN
The Fulbe of northern Cameroon on their way from Qadiriyya to Tijaniyya

Languages of publication

Abstracts

EN
In northern Nigeria in the 19th century, the Fulbe cleverly exploited Islam as a motivating and justifying factor in their war against the local Muslim rulers. In this way, they managed to establish a regional power – the caliphate (sultanate) of Sokoto, which for a long period dominated the feudal structures of the Fulani in northern Cameroon. Britain and then Germany aided in the downfall of the power and unity of the Sokoto caliphate. However, neither Germany nor later on France succeeded in eradicating Fulbe dominance over other peoples (Kirdi) in northern Cameroon. This was facilitated by the adoption of an indirect system of government. No change was brought about during Cameroon's years of independence. The Fulbe retained control of the state administration and beyond. Their influence, however, was challenged at the turn of the 20th century by new radical Muslim groups. These new Muslim groups embraced some of the ideas and practices that the Fulbe had previously used as weapons against them.
PL
W XIX wieku w północnej Nigerii Fulbe umiejętnie wykorzystywali islam jako siłę motywującą i usprawiedliwiającą walkę z lokalnymi muzułmańskimi władcami. W ten sposób udało im się ustanowić regionalną potęgę - kalifat (sułtanat) Sokoto, który na długi czas podporządkował sobie feudalne struktury Fulanów w północnym Kamerunie. Do upadku potęgi i jedności kalifatu Sokoto przyczyniła się Wielka Brytania, a następnie Niemcy. Jednak w północnym Kamerunie ani Niemcom, ani później Francji nie udało się wyeliminować dominacji Fulbe nad innymi ludami (Kirdi). Przyczynił się do tego przyjęty pośredni system rządów. Nie zmieniło się to w latach niepodległości Kamerunu. Fulbe nadal pozostawali u władzy w administracji państwowej i poza nią. Jednak na przełomie XIX i XX wieku ich władza została zakwestionowana przez nowe radykalne grupy muzułmańskie. Te nowe grupy muzułmańskie de facto odwoływały się do niektórych idei i praktyk, których Fulbe używali wcześniej jako własnej broni.

Keywords

PL
Fulbe   Kirdi   islam   Kamerun   Sokoto  
EN
Fulbe   Kirdi   Islam   Cameroon   Sokoto  

Year

Volume

28

Pages

59-75

Physical description

Dates

published
2023

Contributors

  • Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Wydział Teologiczny

References

  • Baskouda, Jean Baptiste. Kirdi est mon nom. Yaoundé: Saint-Paul, 1993.
  • Brakoniecka, Sabina. Boko Haram: koncepcja reformy islamu w północnej Nigerii. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa, 2018.
  • Cuoq, Joseph M. Les musulmans en Afrique. Paris: Maisonneuve et Larose, 1975.
  • Danecki, Janusz. Podstawowe wiadomości o islamie. T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog, 1998.
  • Dictionary of the Kanuri language. Red. Norbert Cyffer i John Hutchison. University of Maiduguri, Dordrecht, Holland, Providence, RI, U.S.A: Foris Publications, 1990.
  • Kurek, Antoni. Wierzenia i obrzędy Gidarów, ludu północnokameruńskiego. Studium historyczno-hermeneutyczne. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej, 1988.
  • Kuś, Maciej. Boża ścieżka i jej rozstaje. Dżihad Usmana dan Fodio i dzieje emiratów fulańskich. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2003.
  • Lacroix P.-F. Le puel. W: Les langues dans le monde ancien et moderne. Red. Jean Perrot. T. 1. Paris: Éditions du Centre National de la Recherche Scientifique, 1981. 19-31.
  • Nosowski, Jerzy. Wstęp. W: Qušairī, ‘Abd-al-Karīm Ibn-Hawāzin-al-. Ar-Risāla al-Qušayriyya czyli Traktat o sufizmie imama Abū al-Qāsima al-Qušarīego (986-1072). Tłum. Jerzy Nosowski. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog, 1997. 7-12.
  • Piłaszewicz, Stanisław. „Bractwo Tidżanijja w Afryce Zachodniej.” Euhemer (1976) 4: 29-42.
  • Piłaszewicz, Stanisław. Potęga Księgi i Miecza Prawdy. Religia, cywilizacja i kultura islamu w Afryce Zachodniej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994.
  • Saad, Hamman Tukur. Abba, Isa Alkali. „Islamic scholarship across the Nigeria Cameroon border: The case of the old Adamawa Emirate.” Frankfurt am Mainer Afrikanistische Blätter (1994) 6: 23-52.
  • Santerre, Renaud. Mercier-Tremblay, Céline. La Quête du savoir. Essais pour une anthropologie de l’éducation camerounaise. Montréal: Presses de l’Université de Montréal, 1982.
  • Seignobos, Christian. Tourneux, Henry. Le Nord-Cameroun à travers ses mots. Dictionnaire de termes anciens et modernes. Province de l’Extrême-Nord. Paris: IRD Karthala, 2002.
  • Seydou, Christiane. Dictionnaire pluridialectal des racines verbales du peul: peul - franis - anglais - A Dictionary of Verb Roots in Fulfulde Dialects: Fulfulde - French - English. Paris: Karthala, 1998.
  • Siwierska, Ewa. Bractwo Tidżanijja w świetle piśmiennictwa hausa. Warszawa: Instytut Orientalistyczny Uniwersytetu Warszawskiego, 2007.
  • Tourneux, Henry. Daïrou, Yaya. Vocabulaire peul du monde rural: Maroua-Garoua (Cameroun), Paris; Karthala DPGT, 1999.
  • Wehr, Hans. A Dictionary of Modern Written Arabic. Wiesbaden: Harrassowitz, 1979.

Document Type

Publication order reference

Identifiers

Biblioteka Nauki
29519404

YADDA identifier

bwmeta1.element.ojs-doi-10_14746_amp_2023_28_4
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.