Full-text resources of CEJSH and other databases are now available in the new Library of Science.
Visit https://bibliotekanauki.pl

PL EN


Journal

2009 | 13(22) | 19-54

Article title

„Tutaj jest bardzo zimno…”. Życie codzienne niemieckiej urzędniczki w Poznaniu opisane na widokówkach z lat 1941-1944

Content

Title variants

EN
“It’s cold round here…”. Everyday life of a German office worker in Poznań as described in her postcards sent home between 1941 and 1944

Languages of publication

PL

Abstracts

PL
W jednej z największych w Polsce kolekcji pocztówek, znajdującej się w ikonograficznych zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, znalazło się prawie sto kartek od jednego nadawcy, Wery V. – niemieckiej urzędniczki Stowarzyszenia Rolników Kraju Warty (Landesbauernschaft Wartheland), do tego samego odbiorcy – jej matki zamieszkałej w Hamburgu, wysyłanych z Poznania w latach 1941-1944. Początkowo Poznań był dość atrakcyjnym i spokojnym miejscem pracy w porównaniu z często bombardowanym Hamburgiem – pensja bez podatku, niektóre artykuły reglamentowane w Rzeszy tu bez kartek dla urzędników niemieckich, trzy naloty alianckie. W miarę upływu wojny pogarszały się warunki życia i pracy Wery. Prawdopodobnie obawa przed cenzurą i autocenzurą sprawiły, że nie ujawniła swego stosunku do narodowego socjalizmu. Jej postawę wobec Polaków trudno uznać za wrogą. Czas wolny przeznaczała przede wszystkim na korespondencję, poszukiwanie artykułów trudnych do zdobycia w głębi Rzeszy, wysyłanie paczek ze zdobyczami lub praniem czy ubraniami do przerobienia. Rzadko bywała w kinie, kawiarni, teatrze i operze – jeśli tak, to często z powodu zimna. Dużo pisała o pogodzie, niewiele o swej pracy. Dopiero od sierpnia 1944 roku, kiedy zapanował chaos, informowała o zmianach w jej biurze i o zamykaniu oddziałów zamiejscowych.Pisane przez nią widokówki były uzupełnieniem listów do matki. Lektura całej ko-respondencji pozwoliłaby na pełniejsze odtworzenie życia codziennego Wery V.w Poznaniu.
EN
One of the largest postcard collection in Poland, housed in Poznań University Library iconographic collection, includes a set of nearly a hundred postcards written by just one person, Wera V., a German clerk working for the German administration of the occupied region in Poznań, in the Agricultural Workers’ Association (Landesbauernschaft Wartheland), and sent to the same recipient – her mother in Hamburg in the years 1941-1944. Initially, the new town , Poznań, turned out for the woman to be fairly attractive and a peaceful working place as compared to frequently bombed Hamburg, with such advantages as a tax-free salary, or certain commodities that were rationed in the Reich here obtainable for the German state service office workers without coupons, and just three air raids. However, in the course of the war, the living and working conditions for the Germans began to deteriorate considerably. Wera’s choice of law with which to comply, most likely the fear of the Nazi censorship regulations and, plainly, her self-censorship, made her not reveal her true feelings towards the National Socialism. However, her attitude towards the Poles can hardly be called hostile. Wera V. spent her free time mostly on writing letters, searching for commodities hard to obtain back in the Reich, and sending home parcels with trophies, dirty linen and clothes to be redone. She hardly ever went to the cinema, a cafe, the theatre or the opera – the reason being, more often than not, the cold she found hard to endure. She wrote much about weather, much less about her work. It was only from August 1944, when chaos started to prevail, that she started to write about the changes going on in her office and about shutting down of non-Poznań-based departments. The picture postcards written by Wera V. complemented the letters written to her mother. A closer inspection to Wera’s epistolary output could make it possible to reconstruct her everyday life in Poznań more fully.

Journal

Year

Issue

Pages

19-54

Physical description

Dates

published
2009-01-01

Contributors

  • dr, Instytut Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

References

  • Aksjosemiotyka karty pocztowej, red. P. Banaś, Wrocław 1992.
  • Aksjosemiotyka karty pocztowej II, red. P. Banaś, Wrocław 2004.
  • Banaś P., Orbis Pictus: świat dawnej karty pocztowej, Wrocław 2005.
  • Baranowska M., Posłaniec uczuć: prywatna historia pocztówki, Warszawa 2003.
  • Kotłowski J., Dawne pocztówki: historia – ikonografia – kolekcjonerstwo, Warszawa 1998.
  • Miasto na pocztówce. Poznań na tle porównawczym, red. R. Jaworski, W. Molik, Poznań 1999.
  • Warkoczewska M., Poznań wczoraj, Gliwice 1998.
  • Zieliński J., Historia karty pocztowej, Krosno 1999.
  • Kotłowski J., Toruń w dawnej pocztówce. Katalog pocztówki toruńskiej z lat 1890-1945 z Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu, Toruń 1991.
  • Zieliński J., Pozdrowienie z Krakowa, Krosno 2005.
  • Bogucka M., Życie codzienne – spory wokół profilu badań i definicji, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 1996, nr 3.
  • Hoff J., Pocztówka jako źródło historyczne do dziejów kultury życia codziennego i obyczajowości w XIX wieku, „Prace Humanistyczne” 1986, nr 26.
  • Postkarten erzählen Geschichte: Die Stadt Posen 1896-1918. Pocztówki opowiadają historię: Miasto Poznań 1896-1918, red. S. Kemlein, Lüneburg 1997.
  • Skutecki J., Poznań na dawnych widokówkach, cz. 1: Widokówki z lat 1896-1905, Poznań 1995.
  • Skutecki J., Poznań na dawnych widokówkach, cz. 2.1-2.5: Widokówki z lat 1905-1918, Poznań 1995-1997.
  • Poznań na widokówkach z lat 1893-1918: ze zbiorów ikonograficznych Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, Poznań 2000.
  • Ulicami Poznania, red. J. Skutecki, M. Jańczak, T. Piskorski, Poznań 2003.
  • Skutecki J., Warte Poznania, Poznań 2007.
  • Łuczak C., Dzień po dniu w okupowanym Poznaniu: 10 września 1939-23 lutego 1945, Poznań 1989.
  • Arani M.Y., Fotografische Selbst- und Fremdbilder von Deutschen und Polen im Reichsgau Wartheland 1939-45. Unter besonderer Berücksichtigung der Region Wielkopolska, Hamburg 2008.
  • Łuczak C., Pod niemieckim jarzmem (Kraj Warty 1939-1945), Poznań 1996.
  • Lexikon des internationalen Films: das komplette Angebot in Kino und Fernsehen seit 1945: 21 000 Kurzkritiken und Filmographien, t. 3: G-H, red. K. Brüne, Reinbek 1991.
  • Dutkiewicz P., Tramwaje w Poznaniu, Poznań 2005.
  • Porzycki W., Posłuszni aż do śmierci: niemieccy urzędnicy w Kraju Warty 1939-1945, Poznań 1997.
  • Olszewski M., Naloty bombowe zachodnich aliantów na Poznań w 1941 i 1944 roku. Część pierwsza, „Kronika Miasta Poznania” 1967, nr 2.
  • Okupowany Poznań i Wielkopolska w niemieckich fotografiach i dokumentach (1939-1941): ze zbiorów Instytutu Zachodniego w Poznaniu, red. M. Rutowska, M. Tomczak, Poznań 2005.
  • Kalendarium wydarzeń 1939-1945, Poznań 1993.
  • Reimer U., Alltag unterm Hackenkreutz, t. 1: Wie die Nazis das Leben der Deutschen veränderten. Ein aufklärendes Lesebuch, Reinbek 1991.
  • Kitchen M., Nazistowskie Niemcy w czasie wojny, Warszawa 1997.
  • Lasak Z., Kilka uwag o działalności Komisji generała von Unruh na Śląsku (1943-1944), nr XXVII, „Biuletyn Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce” 1977.
  • Burleigh M., Trzecia Rzesza. Nowa historia, Warszawa 2002.
  • Serwański E., Wielkopolska w cieniu swastyki, Warszawa 1970.

Document Type

Publication order reference

Identifiers

YADDA identifier

bwmeta1.element.ojs-doi-10_14746_b_2009_13_2
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.