Józef Tischner jako hermeneuta (literatury). Studium przypadku

• Authors: Cezary Zalewski

Title variants

EN

Józef Tischner as a Hermeneutic (of Literature): A Case Study

Abstracts

EN

The article analyzes the interpretation of Witold Gombrowicz’s The Wedding by Józef Tischner, the founder of the philosophy of drama. It distinguished and describes three stages of exegesis. It also explores what hermeneutics defines as pre-understanding of the text. In Tischner's case, there are four constitutive assumptions of his own philosophy of drama. The article also points to the passages of the text that were omitted by the philosopher and explains the reasons for this decision. The most important of these is the ambiguous status of such concepts as mimesis, reciprocity and desire, which Gombrowicz developed in the drama.

PL

Artykuł analizuje interpretację Ślubu Witolda Gombrowicza dokonaną przez twórcę filozofii dramatu Józefa Tischnera. Wyróżniono i opisano trzy etapy egzegezy tekstu. Badany jest także ich związek z tym, co hermeneutyka określa jako przedrozumienie. W przypadku Tischnera składają się na nie cztery podstawowe tezy jego własnej filozofii dramatu. W zakończeniu wskazane zostają fragmenty tekstu pominięte przez filozofa wraz z uzasadnieniem tej decyzji. Najważniejszym z nich jest niejednoznaczny status takich pojęć jak mimesis, wzajemność i pragnienie, które Gombrowicz rozwinął w swoim dramacie.

Keywords

EN

philosophy of drama; hermeneutics; interpretation; Józef Tichner; Witold Gombrowicz

PL

filozofia dramatu; hermeneutyka; interpretacja; Józef Tichner; Witold Gombrowicz

• Publisher: Uniwersytet w Białymstoku. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku
• Journal: Białostockie Studia Literaturoznawcze
• Year: 2023
• Issue: 23
• Pages: 101-123

Dates

published

2023

Contributors

author

Cezary Zalewski

• Wydział Polonistyki. Uniwersytet Jagielloński

• https://orcid.org/0000000163418592

References

• Bonowicz Wojciech (2005), Nota wydawcy, w: J. Tischner, Myślenie w żywiole piękna, wyb. W. Bonowicz, Kraków: Wydawnictwo ZNAK.
• Derrida Jacques (1993), Dissemination, transl. by B. Johnson, London: The Athlone Press.
• Dybel Paweł (2012), Tischner i hermeneutyka, w: P. Dybel, Oblicza hermeneutyki, Kraków: Universitas.
• Gombrowicz Witold (1986), Dramaty, Kraków: Wydawnictwo Literackie.
• Hamerton-Kelly Robert (1994), A Girardian Reading of the Hegelian Problematic of Desire, w: R. Hamerton-Kelly, Sacred Violence: Paul’s Hermeneutic of the Cross, Minneapolis: Fortress.
• Heidegger Martin (1998), Nietzsche, t. 1. przeł. A. Gnizadowski, P. Graczyk, W. Rymkiewicz, M. Werner, C. Wodzinśki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Jagiełło Jarosław (2020), From Axiology to Agathology: Józef Tischner’s Philosophy of Man, w: Józef Tischner, ed. by J. Jagiełło. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum.
• Kojeve Alexandre (1975), Hegel. Eine Vergegenwärtigung seines Denkens: Kommentar zur «Phänomenologie des Geistes», Stuttgart: Kohlhammer.
• Kojeve Alexandre (1982), Łączny komentarz do sześciu pierwszych rozdziałów „Fenomenologii ducha”, przeł. T. Gadacz, Kraków: Wydawnictwo PAT.
• Kot Dobrosław (2016), Myślenie dramatyczne, Kraków: Copernicus Center Press.
• Lance Daniel (2000), Au-delà du désir. Litterature, sexulalités et éthique, Paris: Editions L’Harmattan.
• Michalski Maciej (2010), Filozof jako pisarz. Kołakowski – Skarga – Tischner, Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria.
• Popiel Magdalena (2018), Świat artysty. Modernistyczne estetyki tworzenia, Kraków: Universitas.
• Ripa Cesare (2004) Ikonologia, przeł. I. Kania, Kraków: Universitas.
• Sabot Phillipe (2002), Philosophie et littérature. Approches et enjeux d'une question, Paris: P.U.F., Collection “Philosophies”.
• Szondi Peter (1987), Theory of the modern drama. A critical edition, ed. and transl. by M. Hays, Cambridge Polity Press; Oxford: Basil Blackwell.
• Scheler Max (1966), Der Formalismus in der Ethik und die materiale Wertethik, Bern-München: Francke Verkag.
• Tischner Józef (1989), Filozofia współczesna. Kraków: Instytut Teologiczny Księży Misjonarzy.
• Tischner Józef (1992), Sprawa osoby – wstępne przybliżenia, „Logos i Etos” nr 2, s. 5-19.
• Tischner Józef (1998), Filozofia dramatu. Wprowadzenie, Kraków: Wydawnictwo ZNAK.
• Tischner Józef (1998), Spór o istnienie człowieka, Kraków: Wydawnictwo ZNAK.
• Tischner Józef (2005), Myślenie w żywiole piękna, wyb. W. Bonowicz. Kraków: Wydawnictwo ZNAK.
• Tischner Józef (2008), Etyka a historia. Wykłady, oprac. D. Kot, Kraków: Instytut Myśli Józefa Tischnera.
• Tischner Józef (2012), Współczesna filozofia ludzkiego dramatu. Wykłady, oprac. D. Kot, A. Węgrzecki, Kraków: Instytut Myśli Józefa Tischnera.
• Tischner Józef (2016), Spowiedź rewolucjonisty. Czytając „Fenomenologię ducha” Hegla, Kraków: Wydawnictwo ZNAK.
• Tischner Józef (2019), Filozofia człowieka. Wykłady, oprac. Z. Stawrowski, A. Workowski, Kraków: Instytut Myśli Józefa Tischnera.
• Tischner Józef (2021), Filozofia poznania. Wykłady, oprac. Z. Stawrowski, Kraków: Instytut Myśli Józefa Tischnera.

Identifiers

DOI

10.15290/bsl.2023.23.07

Biblioteka Nauki

59346476