The Image of Souls Climbing a Mountain in the Bychowiec Chronicle: An Echo of Pagan Customs in Renaissance Literature?

• Authors: Marius Ščavinskas

Abstracts

EN

Historiography has thus far focused primarily on the pagan rituals and burial customs of Lithuanians (Balts). However, the image of souls climbing a mountain, depicted in the Bychowiec Chronicle (likely from the first half of the sixteenth century), has not received specific attention. Traditionally, this image has been presented in the historiography as a pagan rite, associated with pre-Christian burial customs of the Balts. To determine whether this image genuinely is of pagan origin, it is necessary to begin the research with the earliest written sources describing funeral customs of the Balts from the tenth to fifteenth centuries. This article examines how the burial customs of Lithuanians and other Balts, as recorded in medieval sources, correlate with the information provided by the Bychowiec Chronicle. It becomes clear that the motif of souls climbing a mountain does not appear in any earlier written sources. This absence suggests that the image in the Bychowiec Chronicle may have originated from other influences, either from ancient Indo-European traditions or from the Christian Scripture, with the latter being the more likely source.

Keywords

EN

Bychowiec Chronicle; soul; eschatology; paganism; Lithuanians; Balts; funeral rites; medieval sources

• Publisher: Towarzystwo Naukowe w Toruniu
• Journal: Zapiski Historyczne
• Year: 2024
• Volume: 89
• Issue: 4
• Pages: 33-56

Dates

published

2024

Contributors

author

Marius Ščavinskas

• Institute of Baltic Region History and Archaeology, Klaipėda University

• https://orcid.org/0000000239843123

References

• Afanas’yev, Aleksandr N. Poeticheskiye vozzreniya slavyan na prirodu. Opyt sravnitel’nogo izucheniya slavyanskikh predaniy i verovaniy, v svyazi s mificheskimi skazaniyami drugikh rodstvennykh narodov, vol. 1. Moskva: Sovremenny pisatel’, 1995.
• Arbusow, Leonid and Albert Bauer, eds. Henrici chronicon Livoniae. Hannoverae: Hansche Buchhandlung, 1955.
• Bately, Janet. “Wulfstan’s Voyage and His Description of Estland: The Text and the Language of the Text.” In Wulfstan’s Voyage: The Baltic Sea Region in the Early Viking Age as Seen from Shipboard, edited by Anton Englert and Athena Trakadas, 14–28. Roskilde: Viking Ship Museum, 2009.
• Beresnevičius, Gintaras. Baltų religinės reformos. Vilnius: Taura, 1995.
• Beresnevičius, Gintaras. Dausos. Pomirtinio gyvenimo samprata senojoje lietuvių pasaulėžiūroje. Vilnius: Taura, 1990.
• Biegeleisen, Henryk. U kolebki, przed ołtarzem, nad mogiłą. Lwów: Instytut Stauropigjański, 1929.
• Burkert, Walter. Griechische Religion der archaischen und klassischen Epoche. Stuttgart, Berlin, Köln, Mainz: W. Kohlhammer, 2010.
• Cywiński, Piotr M. A. “Ślady szamanizmu w religijności wczesnośredniowiecznych Prusów.” Przegląd Historyczny 92/1 (2001): 85–92.
• Dąbrowski, Dariusz and Adrian Jusupović, eds. Kronika halicko-wołyńska (Kronika Romanowiczów). Kraków, Warszawa: Polska Akademia Umiejętności, Instytut Historii PAN, 2017.
• Duczko, Władysław. Viking Rus: Studies on the Presence of Scandinavians in Eastern Europe. Leiden, Boston: Brill, 2004.
• Dunn, Marilyn. The Christianization of Anglo-Saxons, c. 597 – c. 700: Discourses of Life, Death and Afterlife. London, New York: Continuum, 2009.
• Eliade, Mircea. Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy. Princeton: Princeton University Press, 2020.
• Emadinia, Arash. “The Soul in the Afterlife: Individual Eschatological Beliefs in Zoroastrianism, Mandaeism and Islam.” PhD diss., Georg-August-Universität Göttingen, 2017.
• Gamkrelidze, Tamaz and Vyacheslav Ivanov. Indoyevropeyskiy yazyk i indoyevropeytsy. Rekonstruktsiya i istoriko-tipologicheskiy analiz prayazyka i protokul’tury, vol. 2. Tbilissi: Izdatel’stvo Tbilisskogo universiteta, 1984.
• Gieysztor, Aleksander. Mitologia Słowian. Introduced by Karol Modzelewski, afterword by Leszek P. Słupecki, edited by Aneta Pieniądz. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2006.
• Gordiyenko-Mitrofanova, Iya V. and Vasiliy S. Aksenov. Yazychestvo vostochnykh slavyan (VIII–X vv. n.e.). Kiyev: Millennium, 2003.
• Griffith, Ralph T. H., ed. Hymns of the Rigveda, vol. 1–2. Harvard: Harvard University Press, 1889.
• Gudmantas, Kęstutis. “Hipotetinė ‘Aleksandro istorija’ ir kai kurie ginčytini Bychoveco kronikos genezės klausimai.” In Lietuvos didysis kunigaikštis Aleksandras ir jo epocha, edited by Daiva Steponavičienė, 199–209. Vilnius: Vilniaus pilių valstybinio kultūrinio rezervato direkcija, 2007.
• Gudmantas, Kestutis. “Legendarnyye istoki Litvy po versiyam litovskikh letopisey.” In Predaniya i mify o proiskhozhdenii vlasti epokhi Srednevekov’ya i rannego Novogovremeni, 46–50. Moskva: Indrik, 2010.
• Gudmantas, Kęstutis. “Legendinė Lietuvos pradžia. Lietuvos metraščių versijos.” In Saeculo primo. Romos imperijos pasaulis peržengus „naujosios eros“ slenkstį, edited by Darius Alekna, 373–396. Vilnius: Vilniaus universiteto leidykla, 2008.
• Gudmantas, Kęstutis. “Lietuvių kilmės iš romėnų teorijos genezė ir ankstyvosios Lietuvos vardo etimologijos.” In Literatūros istorija ir jos kūrėjai, edited by Sigitas Narbutas, 245–269. Vilnius: Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas, 2004.
• Gudmantas, Kęstutis. “Valdovo ir dinastijos įvaizdžiai vėlyvuosiuose metraščiuose.” Acta Academiae Artium Vilnensis 65–66 (2012): 51–73.
• Günther, Hans K. F. The Religious Attitudes of the Indo-Europeans. London: Clair P. Press, 1967.
• Hirsch, Theodor, ed. “Die Chronik Wigands von Marburg.” In Scriptores rerum Prussicarum, edited by Theodor Hirsch, Max Töppen and Ernst Strehlke, 453–662. Leipzig: S. Hirzel, 1863.
• Homer. The Iliad. Edited by Peter Green. Oakland: University of California Press, 2015.
• Hultgård, Anders. “Óðinn, Valhǫll and the Einherjar: Eschatological Myth and Ideology in Late Viking Period.” In Ideology and Power in the Viking and Middle Ages: Scandinavia, Iceland, Ireland, Orkney and the Faeroes, edited by Gro Steinsland, Jón V. Sigurðsson, Jan E. Rekdal and Ian Beuermann, 297–328. Leiden, Boston: Brill, 2011.
• Inwood, Brad. “Empedocles metempsychôsis: The Critique of Diogenes of Oenoanda.” In Body and Soul in Ancient Philosophy, edited by Dorothea Frede and Burkhard Reis, 71–86. Berlin, New York: Walter de Gruyter, 2009.
• Jakštas, Juozas. “Das Balticum in der Kreuzzugsbewegung des 14. Jhs. Die Nachrichten Philipps de Mézières über die baltischen Gebiete.” Commentationes Balticae 6–7 (1959): 159–183.
• Jaroszewicz, Józef. Obraz Litwy pod względem jej cywilizacyi, od czasów najdawniejszych do końca wieku XVIII., vol. 1: Litwa pogańska. Wilno: R. Rafałowicz, 1844.
• Jučas, Mečislovas. Lietuvos ir Lenkijos unija (XIV a. vid. – XIX a. pr.). Vilnius: Aidai, 2000.
• Jučas, Mečislovas. Lietuvos metraščiai ir kronikos. Vilnius: Aidai, 2002.
• Kajkowski, Kamil. “Slavic Journeys to the Otherworld: Remarks on the Eschatology of Early Medieval Pomeranians.” Studia mythologica Slavica 18 (2015): 15–34.
• Kanapariusz, Jan. Świętego Wojciecha żywot pierwszy. Translated by Kazimierz Abgarowicz, annotated by Jadwiga Karwasińska. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria, 2009.
• Kawiński, Paweł. Sacrum w wyobrażeniach pogańskich Prusów. Próba interpretacji na pograniczu historii i etnologii religii. Olsztyn: Towarzystwo Naukowe Pruthenia, 2018.
• Kyrychenko, Kateryna. “Halyts’ko-Volyns’kyy litopys i stvorennya lehendarnoyi chastyny 2-ho zvodu litopysiv VKL.” Ukrayins’kyy istorychnyy zhurnal (2012) issue 6: 111–129.
• Kyrychenko, Kateryna. “Metody roboty ukladachiv legendarnoyi chastyny litopysiv Velykoho knyazivstva Lytovs’koho: na prykladi zapozychen’ iz tekstu Ipatiyivs’koho litopysu.” Ukrayins’kyy istorychnyy zhurnal (2014) issue 2: 177–203.
• Lappenbergii, Iohann M., ed. Thietmari Merserburgensis episccopi Chronicon. Hannoverae: Impensis Bibliopolii Hahniani, 1889.
• Laurinkienė, Nijolė. Senovės lietuvių dievas Perkūnas kalboje, tautosakoje, istoriniuose šaltiniuose. Vilnius: Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas, 1996.
• Lemeshkin, Il’ya. “Prostrannaya redaktsiya Khroniki Ioanna Malaly po rukopisi I. Ye. Zabelina no. 436.” In Rýžoviště zlata a doly drahokamů…: Sborník pro Václava Huňáčka, 513–542. Praha: Pavel Mervart, 2006.
• Lemeškin, Ilja. Sovijaus sakmė ir 1262 m. Chronografas pagal Archyvinį, Varšuvos, Vilniaus ir I.J. Zebelino nuorašus. Vilnius: Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas, 2009.
• Levkiyevskaya, Yelena Ye. Mify russkogo naroda. Moskva: Astrel’ AST, 2000.
• Lhotsky, Alphons. “Apis Colonna. Fabeln und Theorien über die Abkunft der Habsburger.” In Alphons Lhotsky. Aufsätze und Vorträge, vol. 2: Das Haus Habsburg, 7–102. Wien: R. Oldenbourg, 1971.
• Mažeika, Rasa and Loïc Chollet. “Familiar Marvels? French and German Crusaders and Chroniclers Confront Baltic Pagan Religions.” Francia. Forschungen zur Westeuropäischen Geschichte 43 (2016): 41–62.
• Meyer, Leo, ed. Livländische Reimchronik. Paderborn: F. Schöning, 1876.
• Murinius, Marcin. Kronika mistrzów pruskich. Edited by Zbigniew Nowak. Olsztyn: Wydawnictwo Pojezierze, 1989.
• Narbutas, Sigitas. “Lietuvių kilmės iš romėnų legenda kultūrinės integracijos šviesoje.” In Literatūros istorija ir jos kūrėjai, edited by Sigitas Narbutas, 286–315. Vilnius: Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas, 2004.
• Narbutt, Teodor. Dzieje starożytne narodu litewskiego, vol. 1: Mitologia litewska. Wilno: A. Marcinowski, 1835.
• Narbutt, Teodor, ed. Pomniki do dziejów litewskich. Wilno: R. Rafałowicz, 1846.
• Nikžentaitis, Alvydas. Gediminas. Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1989.
• Ochmański, Jerzy. “Nad Kroniką Bychowca.” Studia Źródłoznawcze 12 (1967): 155–163.
• Pender, Elizabeth. “The Rivers of Tartarus: Plato’s Geography of Dying and Coming-Back-to-Life.” In Plato and Myth: Studies on the Use and Status of Platonic Myth, edited by Catherine Collobert, Pierre Destrée and Francisco J. Gonzalez, 199–233. Leiden, Boston: Brill, 2012.
• Petrauskas, Rimvydas. “Socialiniai ir istoriografiniai lietuvių kilmės iš romėnų teorijos aspektai.” In Literatūros istorija ir jos kūrėjai, edited by Sigitas Narbutas, 270–285. Vilnius: Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas, 2004.
• Philippe de Mézières. Le Songe du Viel Pelerin, vol. 1. Edited by Joël Blanchard. Genève: Librairie Droz, 2015.
• Philippi, Rudolf and Karl P. Woelky, eds. Preußisches Urkundenbuch, vol. 1/1. Königsberg: Hartnungsche Verlagsdruckerei, 1882.
• Piotr z Dusburga. Kronika ziemi pruskiej. Edited by Jarosław Wenta and Sławomir Wyszomirski. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 2007.
• Plato. Phaedo. Translated and edited by David Gallop. Oxford: Oxford University Press, 1975.
• Plato. The Republic. Translated by Reginald E. Allen. New Haven, London: Yale University Press, 2006.
• Puhvel, Jaan. “‘Meadow of the Otherworld’ in Indo-European tradition.” Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung 83/1 (1969): 64–69.
• Roesdahl, Else. “Princely Burial in Scandinavia at the Time of Conversion.” In Voyage to the Other World: The Legacy of Sutton Hoo, edited by Calvin B. Kendall and Peter S. Wells, 157–162. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1992.
• Rosik, Stanisław. The Slavic Religion in the Light of 11th- and 12th-Century German Chronicles (Thietmar of Merseburg, Adam of Bremen, Helmold of Bosau): Studies on the Christian Interpretation of Pre-Christian Cults and Beliefs in the Middle Ages. Leiden, Boston: Brill, 2020.
• Rowell, Stephen C. “Amžinos pretenzijos, arba kaip turime skaityti elitinę literatūrą.” In Seminarai. Straipsnių rinkinys, edited by Alvydas Jokubaitis and Antanas Kulakauskas, 7–29. Vilnius: Vyturys, 1998.
• Saxo Grammaticus. Gesta Danorum / Dzieje Duńczyków. Translated by Henryk Pietruszczak. Warszawa: Henryk Pietruszczak, 2018.
• Saxo Grammaticus. Gesta Danorum / The History of the Danes, vol. 1. Edited by Karsten Friis-Jensen, translated by Peter Fisher. Oxford: Oxford University Press, 2015.
• Schmeidler, Bernhard, ed. Magistri Adam Bremensis Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum. Hannoverae, Lipsiae: Impensis Bibliopolii Hahniani, 1917.
• Sedley, David. “Three Kinds of Platonic Immortality.” In Body and Soul in Ancient Philosophy, edited by Dorothea Frede and Burkhard Reis, 145–161. Berlin, New York: Walter de Gruyter, 2009.
• Skjaervø, Oktar. “Afterlife in Zoroastrianism.” In Jenseitsvorstellungen im Orient, vol. 2, edited by Predrag Bukovec and Barbara Kolkmann-Klampt, 311–349. Hamburg: Verlag Dr. Kovac, 2013.
• Smith, Jerry C. and William L. Urban, transl. The Livonian Rhymed Chronicle. Bloomington: Indiana University Press, 1977.
• Stryjkowski, Maciej. Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi, vol. 1. Warszawa: G. L. Glücksberg, 1846.
• Stryjkowski, Maciej. O początkach, wywodach, dzielnościach, sprawach rycerskich i domowych sławnego narodu litewskiego, żemojdzkiego i ruskiego, przedtym nigdy od żadnego ani kuszone, ani opisane, z natchnienia Bożego a uprzejmie pilnego doświadczenia. Edited by Julia Radziszewska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1978.
• Sturluson, Snorri. Edda. Translated by Anthony Faulkes. Oxford: Oxford University Press, 1991.
• Suchocki, Jerzy. “Geneza litewskiej legendy etnogenetycznej. Aspekty polityczne i narodowe.” Zapiski Historyczne 52/1 (1987): 27–67.
• Szczepański, Seweryn. “Od Homera do Wulfstana – wyścigi jako motyw honorowania zmarłych u ludów indoeuropejskich (I czy tylko zmarłych?).” Komunikaty Mazursko-Warmińskie (2014) issue 3: 313–326.
• Szczepański, Seweryn. Pomezania. Na styku świata pogańskiego i chrześcijańskiego (studia z dziejów). Olsztyn: Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2019.
• Toporov, Vladimir N. “Gora.” In Mify narodov mira, vol. 1, 311–315. Moskva: Sovetskaya entsiklopediya, 1981.
• Toporov, Vladimir N. “Konnyye sostyazaniya na pokhoronakh.” In Issledovaniya v oblasti balto-slavyanskoy dukhovnoy kul’tury. Pogrebal’nyy obryad, 12–47. Moskva: Nauka, 1990.
• Toporov, Vladimir N. “Vilnius, Wilno, Vil’na: Gorod i mif.” In Balto-slavyanskiye etnoyazykovyye kontakty, 3–71. Moskva: Nauka, 1980.
• Ulashchik, Nikolay N. Vvedeniye i izucheniye belorussko-litovskogo letopisaniya. Moskva: Nauka, 1985.
• Ulashchik, Nikolay N., ed. Polnoye Sobraniye Russkikh Letopisey, vol. 32: Khroniki Litovskaya i Zhmoytskaya, i Bykhovtsa. Moskva: Nauka, 1975.
• Ulashchik, Nikolay N., ed. Polnoye Sobraniye Russkikh Letopisey, vol. 35: Letopisi Belorussko-Litovskiye. Moskva: Nauka, 1980.
• Uvarov, Aleksey S., ed. Trudy Pervogo Arkheologicheskogo syezda v Moskve 1869. Moskva: V sinodal’noy tipografii na Nikol’skoy ulitse, 1871.
• Vėlius, Norbertas. “Bychovco kronika.” In Baltų religijos ir mitologijos šaltiniai, vol. 2: XVI amžius. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2001.

Identifiers

DOI

10.15762/ZH.2024.28

Biblioteka Nauki

61521192