PL EN


2017 | 2 | 107-122
Article title

Batowski jako krytyk polskiego przekładu wiersza Friedricha Schillera Die Ideale

Content
Title variants
DE
Aleksander Batowski als Kritiker der polnischen Übersetzung von Friedrich Schillers Gedicht Die Ideale
EN
Alexander Batowski's Criticism of the Polish Translation of Friedrich Schiller's Poem, Die Ideale
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Punktem wyjścia artykułu jest wypowiedź krytyczna na temat przekładu - napisana przez Aleksandra Batowskiego w roku 1831 na temat polskiego tłumaczenia wiersza Friedricha Schillera Die Ideale autorstwa Jana Nepomucena Kamińskiego. W pierwszej części artykułu pokazano odmienne od dzisiejszego rozumienie przekładu w początkach XIX w., przedstawione zostają także osoby krytyka i tłumacza, postaci dzisiaj zapomniane. Analiza krytyki Batowskiego stara się zrekonstruować motywy oraz podstawy, na których opiera on swoją argumentację. Na tym tle pokazane jest, jak Batowski ocenia przekład Kamińskiego pod kątem jego stylistyki oraz języka. Artykuł ukazuje również sposób recepcji dzieł Schillera w Polsce w XIX w., daje także wgląd w problematykę przekładu i krytyki przekładu w ich wymiarze historycznym.
EN
The primary purpose of this article is to present a practical example of translation criticism through the use of Alexander Batowski's 1831 critique of Jan Nepomucen Kamiński's translation of Friedrich Schiller's poem, Die Ideale. The first part of the article discusses the differences between the 19th century's concept of translation and current trends; it also presents an introduction to the work of both a long-forgotten translator and his critic. Through analysis of Batowski's criticism, there is an attempt first of all to separate the critic's motivation, and then, to define the principles he uses to support his arguments. From this perspective, the article shows the way in which Batowski judges language and stylistic elements in Kamiński's translation. Through the article's historical approach to the problem of translation and translation criticism, it is possible to gain insight into the reception of Schiller's work in Poland in the 19th century.
DE
Im Zentrum des Artikels steht eine Übersetzungskritik, die Aleksander Batowski im Jahre 1831 zur polnischen Übersetzung von Friedrich Schillers Gedicht Die Ideale (von Jan Nepomucen Kamiński) verfasste. Im ersten Teil des Artikels wird dabei auf die im Vergleich zu heute unterschiedliche Übersetzungskonzeption des frühen 19. Jahrhunderts hingewiesen, außerdem werden Kritiker und Übersetzer - beide heute weitgehend in Vergessenheit geraten - kurz vorgestellt. Die Analyse von Batowskis Kritik selbst versucht insbesondere seine Motive und seine Grundlagen, auf die er seine Argumente stützt, herauszuarbeiten. Vor diesem Hintergrund wird beschrieben, wie er Kamińskis Übersetzung sprachlich und stilistisch bewertet. Der Artikel erlaubt somit nicht nur einen Einblick in die Rezeption Schillers im Polen des frühen 19. Jahrhunderts, sondern ermöglicht außerdem eine Annäherung an die Problematik von Übersetzung und Übersetzungskritik in ihrer historischen Dimension.Schlüsselwörter: Aleksander Batowski, Jan Nepomucen Kamiński, Friedrich Schiller, Übersetzungskritik 19. Jahrhundert, literarische Übersetzung 19. Jahrhundert.
Year
Volume
2
Pages
107-122
Physical description
Dates
published
2017-12-31
Contributors
References
  • Apel F., Kopetzki A., Literarische Übersetzung, J.B. Metzler, Stuttgart –Weimar 2003.
  • Ballady i pieśni Fryderyka Szyllera, übers. von J.N. Kamiński, K. Wild, Lwów 1820.
  • Batowski A., List do ś.p. Xa. Franciszka Siarczyńskiego z rozbiorem przekładu pieśni Szyllera: Die Ideale, „Czasopismo naukowe od Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich wydawane“ 1831, H. 4, S. 64–66.
  • Batowski A., O Pieśni Szyllera (die Ideale) i o jej przekładzie, pióra Pana J.N. Kamińskiego, „Czasopismo naukowe od Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich wydawane“ 1831, H. 4, S. 67–88.
  • Gedichte von Friedrich Schiller. Erster Theil, Ludwig Christian Kehr, Kreuznach 1804.
  • Jabłoński Z., Kamiński Jan Nepomucen Michał, [in:] Polski Słownik Biograficzny, Bd. 11, hrsg. von W. Konopczyński u.a., Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław u.a. 1990, S. 563–566.
  • Kamiński J.N., Przekłady i ulotne wiersze, P. Piller, Lwów 1828.
  • Lasocka B., Kamiński Jan Nepomucen (1777–1855), [in:] Bibliografia Literatury Polskiej. Nowy Korbut, t. 5: Oświecenie: hasła osobowe I–O, hrsg. von E. Aleksandrowska u.a., PIW, Warszawa 1967, S. 52–65.
  • Lewicki K., Aleksander Konstanty Batowski (1799–1862). Historyk-wydawca. Bibliofil-kolekcjoner, „Roczniki Biblioteczne“ 1970, Jg. XIV, H. 1–2, S. 251–293.
  • Lewicki K., Batowski Aleksander, [in:] Polski Słownik Biograficzny, hrsg. von W. Konopczyński u. a., Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław u.a. 1989, S. 354–355.
  • Linde S.B., Słownik języka polskiego, Bd. 1, Teil II: G–L, Drukarnia XX Piiarów, Warszawa 1808.
  • Musen-Almanach für das Jahr 1796, hrsg. von F. Schiller, Michaelis, Neustrelitz 1796.
  • Pietrusiński L., Jan Nepomucen Kamiński, [in:] K.W. Wójcicki, Życiorysy znakomitych ludzi wysławionych w różnych zawodach, J. Bernstein, Warszawa 1851, S. 349–371.
  • Reiß K., Möglichkeiten und Grenzen der Übersetzungskritik. Kategorien und Kriterien für eine sachgerechte Beurteilung von Übersetzungen, Max Hueber, München 1986.
  • Rulikowski M., Autobiografja J.N. Kamińskiego, „Ruch Literacki” 1926, H. 10, S. 299–301.
  • Szyller F., Ideały, aus dem Deutschen von J.N. Kamiński, „Pamiętnik Lwowski“ 1816, Bd. 2, S. 172–175.
  • Triller E., Batowski Aleksander Konstanty, [in:] Słownik pracowników książki polskiej, hrsg. von I. Treichel, PWN, Warszawa 1972, S. 43–44.
  • Trzynadlowski J., Zakład Narodowy imienia Ossolińskich 1817–1967. Zarys dziejów, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław u.a. 1967.
  • Vergil, Landbau, übers. von J.H. Voß, URL: http://gutenberg.spiegel.de/buch/landliche-gedichte-2622/8 [letzter Zugriff: 28.04.2017].
  • Vergilius Maro P., Georgicon liber quartus, URL: http://www.thelatinlibrary.com/vergil/geo4.shtml [letzter Zugriff: 28.04.2017].
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_16926_trs_2017_02_05
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.