PL EN


Journal
2016 | 3 | 3 | 55-67
Article title

Retoryka dramatu socrealistycznego na przykładzie "Zwycięstwa" Janusza Warmińskiego, "Zwykłej sprawy" Adama Tarna i "Brygady szlifierza Karhana" Vaška Kani

Authors
Content
Title variants
EN
The rhetoric of the socialistic drama on the example of Zwycięstwo by Janusz Warmiński, Zwykła sprawa by Adam Tarn and Brygada szlifierza Karhana by Vašek Kania
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Tekst poświęcony został retoryce dramatu socrealistycznego. Analizę oparto na trzech przykładach: Zwycięstwie Janusza Warmińskiego, Zwykłej sprawie Adama Tarna oraz Brygadzie szlifi erza Karhana Vaška Kani. W dramatach z początku lat 50. stosowane są środki językowe charakterystyczne dla przemówień propagandowych. Funkcja estetyczna ograniczona jest do minimum i w pełni podporządkowana celowi perswazyjnemu. Ten z kolei osiągany jest za pomocą wyrazistego wartościowania. Większość zabiegów językowych ma charakter niejawny i manipulacyjny, jak choćby wykorzystywanie arbitralnie narzuconych znaczeń wyrazów. Język dramatów socrealistycznych cechuje niezwykle wysoki stopień rytualizacji. Takie składowe jak dwuwartościowość świata przedstawionego, elementy doktryny socjalistycznej wplecione w fabułę, obecność wroga klasowego, motyw spisku oraz walki, a także optymistyczne zakończenie stanowią składniki obowiązkowe i nienaruszalne. Większość z nich łączy dramat socrealistyczny z gatunkiem bajki, czego zwieńczeniem jest całkowity brak odniesień do rzeczywistości – funkcja przedstawieniowa zastąpiona jest magiczną.
EN
This sketch is dedicated to analyzing the rhetoric of socrealistic drama on the example of Zwycięstwo by Janusz Warmiński, Zwykła sprawa by Adam Tarn and Brygada szlifierza Karhana by Vašek Kania. In those texts the linguistic means typical of propaganda are used. The aesthetic function is entirely subordinated to ideological considerations. The techniques of persuasion most often are hidden or indirect and include the tendency to impose arbitrary meanings on words. The language of socrealistic drama is highly ritual. Such devices as dichotomous division of the represented world, the elements of the socialist doctrine, class enemy and struggle, a motif of plot and the optimistic ending are its indispensable components. Most of them make the radically ideological drama similar to a fairy tale genre. Furthermore, the representational function is minimized, while the magical function dominates.
Journal
Year
Volume
3
Issue
3
Pages
55-67
Physical description
Dates
published
2016
Contributors
  • Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego
References
  • Andrzejewski, Jerzy. 1952. Partia i twórczość pisarza. Warszawa: Czytelnik.
  • Aronson, Elliot. 1978. Człowiek – istota społeczna, tłum. Józef Radzicki. Warszawa: PWN.
  • Bobrownicka, Maria. 1965. Dramat czeski i słowacki na scenach polskich. Wrocław: Ossolineum.
  • Bralczyk, Jerzy. 2003. O języku polskiej polityki lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych.Warszawa: Trio.
  • Bralczyk, Jerzy. 2001. O języku polskiej propagandy politycznej lat siedemdziesiątych. Warszawa: Trio.
  • Głowiński, Michał. 2009. Nowomowa i ciągi dalsze. Szkice dawne i nowe. Kraków: Universitas.
  • Kośka, Leszek. 1994. Zachrypnięta tuba realizmu. Postulaty i diagnozy pierwszego dziesięciolecia. W: Dramat i teatr po roku 1945, red. Jacek Popiel. Wrocław: Wiedza o Kulturze.
  • Jakubowska-Branicka, Iwona. 2013. O dogmatycznych narracjach. Studium nienawiści. Warszawa: Trio.
  • Klementewicz, Tadeusz. 1982. Poradnik manipulatora: środki językowe. „Edukacja polityczna” 1: 247−260.
  • Kronika. 1997. Kronika XX wieku, red. Marian Michalik. Warszawa: Kronika.
  • Łapiński, Zdzisław. 1988. Jak współżyć z socrealizmem. Szkice nie na temat. Londyn: Polonia.
  • Ożóg, Kazimierz. 2014. Rytualizacja w języku władzy komunistycznej PRL. „Oblicza Komunikacji” 7: 37−50.
  • Schopenhauer, Artur. 1986. Erystyka czyli sztuka prowadzenia sporów, tłum. Bolesław i Łucja Konorscy. Warszawa: Almapress.
  • Szydłowski, Roman. 1949. Dwa teatry. „Teatr” 5: 31−40.
  • Thom, Francois. 1990. Drewniany język, tłum. Izabela Bielicka. Warszawa: Wydawnictwo CDN.
  • Wierzbicki, Piotr. 1987. Struktura kłamstwa. Londyn 1987: Aneks.
  • Włodarczyk, Wojciech. 1991. Socrealizm. Sztuka polska w latach 1950–1954. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
  • Kaňa, Vašek. 1950. Brygada szlifierza Karhana, oprac. Kazimierz Dejmek, Janusz Warmiński, tłum.Helena Walicka. Warszawa: Książka i Wiedza.
  • Tarn, Adam. 1950. Zwykła sprawa. Warszawa: Czytelnik.
  • Warmiński, Janusz. 1951. Zwycięstwo. Warszawa: Czytelnik.
Document Type
Publication order reference
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17380_rr_2016_3_5
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.