PL EN


Journal
2014 | 5 |
Article title

„Musimy to zapamiętać”. Wiesława Kulikowskiego imperatyw pamięci

Authors
Content
Title variants
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
W poezji Wiesława Kulikowskiego pamięć chroni osobę mówiącą przed utratą własnej tożsamości, a historię przed zapomnieniem. Stąd też podmiot liryczny, który możemy utożsamiać z autorem, tworzy mit własnej genezy, utrwala pamięć o drugiej wojnie światowej i dociera do początków swojego istnienia. Wiedząc, że uchwycenie chwili w jej niezmienności jest niemożliwe, rejestruje nie tylko wspomnienia, ale także zmiany swojej świadomości. Zmienność nakładających się na siebie wizji odwzorowują w sposób najpełniejszy wizje oniryczne, które uzewnętrzniają zarówno lęki, jak i pragnienia. Autor podejmuje lub tworzy nieprzebraną ilość metafor wyrażających odczucia związane z dotarciem do przeszłości. Są nimi np. wędrówka w głąb labiryntu, rozświetlanie obrazu, wysuwanie szuflady, otwieranie albumu ze zdjęciami, cofnięcie taśmy filmowej. Znamienne okazują się schody i głębina studni. Tymczasem drobiazgowe gromadzenie nawet najmniejszych fragmentów wspomnień wiedzie do ich spalenia, a więc do symbolicznego pozbycia się. Jednak całkowite wyzwolenie od raniących obrazów nie jest zamiarem bohatera mówiącego, który, mimo bólu, pragnie zachować pamięć o przeszłości i wyrazić w ten sposób szacunek dla historii.
EN
In the poetry of Wiesław Kulikowski the memory protects the speaker from losing his own identity and the history from sinking into oblivion. Therefore, the lyrical subject that can be identified with the author, creating the myth of his own genesis in the poems, preserves the memory of the Second World War and traces the origins of his existence. Being aware that it is impossible to capture the moment in its invariability, he records the memories as well as the changes of his consciousness. The changeability of visions, overlapping mutually, completely imitate the dreamlike visions which manifest both fears and desires. The author uses, or forms, countless metaphors showing the impressions related to reaching the past. They are, for example: going inside a maze, illuminating a picture, pulling out a drawer, opening a photo album or rewinding a film. Stairs and depths of a well turn out to be characteristic here. Yet, a detailed accumulation of even the slightest recollections results in burning them down, and therefore, their symbolic destruction. Still, a total liberation from hurting images is not the intention of the speaking character who, in spite of pain, wishes to keep the memories of the past and, this way, expresses his regard for the history.
Keywords
Journal
Year
Volume
5
Physical description
Dates
published
2014
online
2015-05-20
Contributors
References
  • Buczyńska-Garewicz H., Metafizyczne rozważania o czasie. Idea czasu w filozofii i literaturze, Kraków 2003.
  • Chrostek M., Mit Raju utraconego i jego kompromitacja w kontekście losów powracających do ojczyzny zesłańców, [w:] Mity, mitologie, mityzacje: nie tylko w literaturze, red. L. Wiśniewska, Bydgoszcz 2005.
  • Czapliński P., Wzniosłe tęsknoty. Nostalgie w prozie lat dziewięćdziesiątych, Kraków 2001.
  • Czechowicz J., Ballada z tamtej strony, [w:] Pisma zebrane, t. 1: Wiersze i poematy, oprac. J.F. Fert, Lublin 2012.
  • Drewnowski T., Walka o oddech – bio-poetyka. O pisarstwie Tadeusza Różewicza, Kraków 2002.
  • Eliade M., Aspekty mitu, przeł. P. Mrówczyński, Warszawa 1998.
  • Gazda G., Nowy Romantyzm, [w:] Słownik europejskich kierunków i grup literackich
  • XX wieku, wyd. 2, Warszawa 2009.
  • Grzęda E., Funkcja i estetyka motywów drzewa i lasu w twórczości Juliusza Słowackiego, Wrocław 2000.
  • Halisz J., Mielec w starej fotografii z klisz Augusta i Wiktora Jadernych, Mielec 1998.
  • Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 1990.
  • Koryl J., Liryczne okruchy, „Super Nowości” 1998, nr 3.
  • Kozicka D., Wędrowcy światów prawdziwych. Dwudziestowieczne relacje z podróży,
  • Kraków 2003.
  • Krajewski K., Łabuszewski T., Białostocki Okręg AK-AKO, VII 1944 − VIII 1945, War-
  • szawa 1997.
  • Kunce A., Zlokalizować tożsamość!, [w:] Dylematy wielokulturowości, red. W. Kalaga,
  • Kraków 2004.
  • Lisak-Gębala D., Literackie świadectwa kresowej melancholii, [w:] W kręgu melancholii,
  • red. A. Małczyńska [et al.], Opole − Wrocław 2010.
  • Lisowski K., „Przypomnij. Zapomnij”, „Profile” 1980, nr 4.
  • Lisowski K., Poeta z Mielca, „Rzeczpospolita” 1997, nr 198.
  • Małczyńska A., W kręgu melancholii. Fragmenty historii, [w:] W kręgu melancholii, red.
  • A. Małczyńska [et al.], Opole − Wrocław 2010.
  • Ostasz G., Słowa, które dotykają muzyki, „Fraza” 2010, nr 3−4.
  • Ostasz G., W pejzażu zmagań o niepodległość. „Mazowsze” Krzysztofa Baczyńskiego, [w:] „Przeciwko smokom, jadom, kulom...”. O poezji polskiej 1939−1945, Rzeszów 1998.
  • Przybylski R., Mityczna przestrzeń naszych uczuć, Warszawa 2002.
  • Radion E., Samotność poety. Między oryginalnością a pustką, [w:] Samotność –
  • rzeczywistość czy fikcja?, red. J. Zimny, Stalowa Wola 2013.
  • Rżany R., Jeden wiersz i królestwo, „Nowiny” 1997, nr 181.
  • Skórczewski D., Melancholia dyskursu kresoznawczego, [w:] Teoria – literatura – dyskurs. Pejzaż postkolonialny, Lublin 2013.
  • Sontag S., O fotografii, przeł. S. Magala, Warszawa 1986.
  • Śliwiński P., Świat na brudno. Szkice o poezji i krytyce, Warszawa 2007.
  • Uliasz S., Literatura Kresów – kresy literatury. Fenomen Kresów Wschodnich w literaturze polskiej dwudziestolecia międzywojennego, Rzeszów 1994.
  • Vattimo G., Ponowoczesność i kres historii, przeł. B. Stelmaszczyk, [w:] Postmodernizm. Antologia przekładów, wybrał i oprac. R. Nycz, Kraków 1997.
  • Zaleski M., Formy pamięci. O przedstawianiu przeszłości w polskiej literaturze
  • współczesnej, Warszawa 1996.
  • Zalewski C., Pragnienie, poznanie, przemijanie. Fotograficzne prezentacje w literaturze
  • polskiej, Kraków 2010.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_ah_2014_5_67
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.