PL EN


2019 | 31 |
Article title

Jak historia odkłada się w pamięci, jak pamięć odkłada się w języku

Content
Title variants
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
 Tematem artykułu jest zakreślenie ram pola badawczego tworzonego przez trzy tytułowe pojęcia: historia, pamięć, język. Ponieważ każde z nich jest wieloznaczne, a na dodatek w różnych sytuacjach odnoszone są do różnych porządków ontologicznych (do rzeczywistości pozajęzykowej i do rzeczywistości tekstowej, narracyjnej), autor stara się doprecyzować znaczenia odnośnych wyrazów i pokazać złożone relacje, jakie występują zarówno między poszczególnymi znaczeniami każdego z wyrazów oddzielnie (a więc pomiędzy „historią1” i „historią2” z jednej strony oraz między „pamięcią1” i „pamięcią2” – z drugiej), jak też, w układzie „horyzontalnym”, między „historią1” i „pamięcią1” oraz między „historią2” a „pamięcią2”. Autor uważa, że każdy z tych porządków rzeczy ma odrębną charakterystykę językową, istnieje jednak pięć cech, które między trzema konstruktami: „historią2” (tj. historiografią), „pamięcią2” (relacjonowaniem zawartości pamięci) i językowo-kulturowym obrazem świata stanowią wspólny mianownik; to podmiotowość, narracyjność, selektywność, interpretacyjność i ujęzykowienie. Ten wspólny mianownik pozwala na zestawianie i konfrontowanie z sobą zróżnicowanych obrazów tego samego wycinka przeszłości.
EN
The article attempts to lay out the research area of three major concepts: history, memory, and language. Because each of them is polysemous and can relate to different ontological domains in different situations (extralinguistic reality, textual or narrative reality), an attempt is made to add precision to the semantics of the words that express these concepts. There are complex relationships between the meanings of each of the words (i.e., between history1 and history2, or memory1 and memory2) and in the “horizontal” aspect between history1 and memory1 or history2 and memory2. Each of these arrangements has a unique linguistic characterization but there are also five features that function as the common denominator between the three constructs of history2 (i.e., historiography), memory2 (accounts of the content of memory), and the linguacultural worldview: subjectivity, narration, selectivity, interpretation, and “languaging”. That common denominator makes it possible to juxtapose and compare the diverse pictures of the same section of reality.
RU
нАвтор ставит своей задачей обозначить границы исследовательского поля, создаваемого тремя понятиями: история, память, язык. Каждое из них многозначно, и в разных ситуациях их относят к разным онтологическим порядкам: к внеязыковой действительности и к действительности текста. Поэтому автор старается уточнить значения данных слов и показать сложные отношения между ними. Автор считает, что каждый из названных онтологических порядков отличается по отношению к истории и памяти своей отдельной языковой характеристикой, существует, онако, пять признаков, которые образуют их общий знаменатель; это: субъектность, нарративность, селективность, интерпретативность и оязыковление. Этот знаменатель позволяет сопоставлять друг с другом различные картины одного и того же фрагмента прошлого.
Year
Volume
31
Physical description
Dates
published
2019
online
2019-10-11
Contributors
References
  • Appleby Joyce, Hunt Lynn, Jacob Margaret, 2000, Powiedzieć prawdę o historii, tłum. Stefan Amsterdamski, Poznań.
  • Bartmiński Jerzy, 2006, Językowe podstawy obrazu świata, Lublin.
  • Bartmiński Jerzy, 2013, The Cognitive Definition as a Text of Culture, [w:] The Linguistic Worldview: Ethnolinguistics, Cognition, and Culture, ed. by Adam Głaz, David S. Danaher, Przemysław Łozowski, London, s. 161-180.
  • Bartmiński Jerzy, 2014, Narracyjny aspekt definicji kognitywnej, [w:] Narracyjność w języku i kulturze, red. Dorota Filar, Dorota Piekarczyk, Lublin, s. 99-115.
  • Chlebda Wojciech, 2005, Szkice o skrzydlatych słowach. Interpretacje lingwistyczne, Opole.
  • Chlebda Wojciech, 2007, Tezy o niepamięci zbiorowej, „Prace Filologiczne” LIII, s. 71-78.
  • Chlebda Wojciech, 2011, Szkice do językowego obrazu pamięci. Pamięć jako wartość, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” 23, s. 83-98.
  • Chlebda Wojciech, 2012, Pamięć ujęzykowiona, [w:] Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej, red. Jan Adamowski, Marta Wójcicka, Lublin, s. 109-119.
  • Chlebda Wojciech, 2017, Nad kartami prac profesora Witolda Mańczaka. Notatki z marginesów, „LingVaria”, numer specjalny, s. 7-17.
  • Cyngot Dorota, 2012, Archeologia a językoznawstwo, [w:] Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji, red. Stanisław Tabaczyński, Arkadiusz Marciniak, Dorota Cyngot, Anna Zalewska, Poznań, s. 791-802.
  • Czerwiński Maciej, 2014, Archiwum znaków – semiotyka pamięci kulturowej, „Tekst i Dyskurs. Text und Diskurs” 7, s. 31-48.
  • Dobrosielski Paweł, 2017, Spory o Grossa. Polskie problemy z pamięcią o Żydach, Warszawa.
  • Gajewski Krzysztof, 2018, Historiografia jako praktyka dyskursywna, „Nauka” nr 2, s. 43-59.
  • Górny Maciej, 2013, Historiografia w pamięci i pamięć w historiografii, [w:] Polskoniemieckie miejsca pamięci, red. Robert Traba, Hans Henning Hahn, współpr. Kornelia Kończal. Tom 4: Refleksje metodologiczne, Warszawa, s. 187-200.
  • Lavabre Marie-Claire, 2014, Między historią a pamięcią: w poszukiwaniu metody, [w:] (Kon)teksty pamięci. Antologia, red. Kornelia Kończal, Warszawa, s. 53-63.
  • Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów, red. nacz. Jerzy Bartmiński, t. 2. Europa, red. Wojciech Chlebda, Lublin--Opole 2018; t. 3. Praca, red. Jerzy Bartmiński, Małgorzata Brzozowska, Stanisława NiebrzegowskaBartmińska, Lublin 2016.
  • Linde-Usiekniewicz Jadwiga, 2003, Uwagi o pewnych niebezpieczeństwach związanych z kontrastywnym badaniem językowego obrazu świata, [w:] Studia z semantyki porównawczej, cz. II, red. Renata Grzegorczykowa, Krystyna Waszakowa, Warszawa, s. 357-370.
  • Marciniak Arkadiusz, 2012, Przedstawianie i narratywizm w archeologii, [w:] Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji, red. Stanisław Tabaczyński, Arkadiusz Marciniak, Dorota Cyngot, Anna Zalewska, Poznań, s. 162-177.
  • Menz Mariusz, 2014, Pamięć historyczna, [w:] Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, red. Magdalena Saryusz-Wolska, Robert Traba, współpr. Joanna Kalicka, Warszawa, s. 328-330.
  • Minta-Tworzowska Danuta, 2012, Źródło / Ślad / Artefakt / Rzecz / Przedmiot, [w:] Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji, red. Stanisław Tabaczyński, Arkadiusz Marciniak, Dorota Cyngot, Anna Zalewska, Poznań, s. 137-161.
  • Napiórkowski Marcin, 2016, Powstanie umarłych. Historia pamięci 1944-2014, Warszawa.
  • Pajdzińska Anna, 2007, Pamięć jako wartość, [w:] Człowiek wobec wyzwań współczesności. Upadek wartości czy walka o wartość?, red. Jan Mazur, Agata Małyska, Katarzyna Sobstyl, Lublin, s. 253-261.
  • Pajdzińska Anna, 2005, Pajdzin’ska Anna, 2005, Obraz pamjati v pol’skom jazyke, [w:] Memory and Text. Cognitive and Cultural Aspects. Pamjat’ i tekst. Kognitivnye i kulturologičeskie aspekty, red. Teresa Dobrzyńska, Rajya Kuncheva, Sofia, s. 189-200.
  • Pamięć w ujęciu lingwistycznym. Zagadnienia teoretyczne i metodyczne, red. Waldemar Czachur, Warszawa 2018.
  • Praca ludzka w perspektywie interdysycyplinarnej, red. Arkadiusz Bagłajewski, Jerzy Bartmiński, Monika Łaszkiewicz, Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska, Lublin 2018.
  • Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji, red. Stanisław Tabaczyński, Arkadiusz Marciniak, Dorota Cyngot, Anna Zalewska, Poznań 2012.
  • Roniker Jerzy, 2002, Mit i historia. Mitotwórcze funkcje podręczników szkolnych, Kraków.
  • Szacka Barbara, 2006, Czas przeszły, pamięć, mit, Warszawa.
  • Szpociński Andrzej, 2006, Formy przeszłości a komunikacja społeczna, [w:] Andrzej Szpociński, Piotr T. Kwiatkowski, Przeszłość jako przedmiot przekazu, Warszawa, s. 7-66.
  • Tabakowska Elżbieta, 2018, Gramatyka i historiografia, czyli językowy obraz świata w relacji historyka, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury”, t. 30, s. 55-68.
  • Tokarski Ryszard, 2013, Światy za słowami. Wykłady z semantyki leksykalnej, Lublin.
  • Topolski Jerzy, 1998a, Wprowadzenie do historii, Poznań.
  • Topolski Jerzy, 1998b, Jak się pisze i rozumie historię. Tajemnice narracji historycznej, Warszawa.
  • Zalewska Anna, 2012, Archeologia jako forma kreowania, pielęgnowania i odzyskiwania pamięci, [w:] Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji, red. Stanisław Tabaczyński, Arkadiusz Marciniak, Dorota Cyngot, Anna Zalewska, Poznań, s. 1178-1189.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_et_2019_31_55
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.