PL EN


2017 | 35 | 1 |
Article title

(Auto)kreacje pamięci. Kilka uwag o "Matka odchodzi" Tadeusza Różewicza

Authors
Content
Title variants
Languages of publication
EN
Abstracts
EN
The main topic of this paper is a book entitled Mother Departs (1999) by Tadeusz Różewicz – a kind of polyphonic palimpsest, a memoir (with narrative prose, poems, photographies, etc.). In this article, the author analyzes statuses of many “authors” and lyrical subjects in Różewicz’s works and verifies a hypothesis about autobiographism of this book (in Lejeune’s understanding). It is also shown that there is no one coherent subject (identical with the real author) and the texts are, at the same time, fictional and nonfictional. Therefore, it is regarded that Tadeusz Różewicz creates a kind of “unique genre” (a term by E. Balcerzan), which is a literary form of his memory processes. For this reason, its construction is unavailable for an external reader.
PL
Tematem artykułu jest wspomnieniowy tom Matka odchodzi (1999) Tadeusza Różewicza – książka wyjątkowa, polifoniczna, palimpsestowa i niespójna. W pracy dokonano analizy obecnych w dziele podmiotów autorskich, a także zweryfikowano przeświadczenie o autobiograficzności tekstu (według terminologii Lejeuene’a). Lektura wykazała, iż w tomie Różewicza brak jednego, spójnego, równoznacznego z rzeczywistym autorem podmiotu mówiącego oraz że umieszczone w książce teksty mają często podwójny, zależny od kontekstu, status (fikcjonalny/niefikcjonalny). Uznano więc, że Różewicz tworzy swoisty „gatunek jednorazowy” (termin Balcerzana) – wyjątkowo intymny i nieprzejrzysty, będący zapisem jego procesu wspominania, a więc niejako (pod względem wglądu do jego konstrukcyjnych reguł) niedostępny zewnętrznemu czytelnikowi.
Year
Volume
35
Issue
1
Physical description
Dates
published
2017
online
2018-02-23
Contributors
References
  • Balcerzan, Edward. (2006). Przez znaki. Granice autonomii sztuki poetyckiej na materiale polskiej poezji współczesnej. Gdańsk: Tower Press.
  • Barthes, Roland. (2008). Światło obrazu. Uwagi o fotografii. Tłum. Jacek Trznadel. Warszawa: Aletheia.
  • Cieślak, Robert. (2013). Widzenie Różewicza. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
  • Drewnowski, Tadeusz. (1990). Walka o oddech. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.
  • Drzewucki, Janusz. (1999). Matka poety i poeta. Rzeczpospolita, 255, s. 4.
  • Gębala, Stanisław. (2000). Oczy matki i suche oczy poety. Twórczość, 4, s. 98–101.
  • Genette, Gérard. (1996). Palimpsesty. Literatura drugiego stopnia. W: Henryk Markiewicz (red.). Współczesna teoria badań literackich za granicą. Antologia. T. 4, cz. 2. Przeł. Aleksander Milecki. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
  • Głowiński, Michał, Kostkiewiczowa, Teresa, Okopień-Sławińska, Aleksandra, Sławiński, Janusz (red.). (1988). Słownik terminów literackich. Wrocław: Ossolineum.
  • Kruszewski, Wojciech. (2010). Rękopisy i formy. Lublin: Wydawnictwo KUL.
  • Lejeune, Philippe. (2007). „Pakt autobiograficzny”. W: Regina Lubasz-Bartoszyńska (red.). Wariacje na temat pewnego paktu. O autobiografii (s. 21–56). Tłum. Aleksander Labuda. Kraków: Universitas.
  • Nycz, Ryszard. (1996). Sylwy współczesne. Kraków: Universitas.
  • Okopień-Sławińska, Aleksandra. (1985). Semantyka wypowiedzi poetyckiej (preliminaria). Wrocław: Ossolineum.
  • Ritz, German. (2002). „Tadeusz Różewicz: Matka odchodzi – początek lektury psychopoetyckiej”. W: Nić w labiryncie pożądania. Gender i płeć w literaturze polskiej od romantyzmu do postmodernizmu (s. 246–259). Tłum. Małgorzata Łukasiewicz. Warszawa: Wiedza Powszechna.
  • Różewicz, Tadeusz. (1988). Poezja 1–2. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
  • Różewicz, Tadeusz. (1990). Proza 1–2. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
  • Różewicz, Tadeusz. (2004). Matka odchodzi. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.
  • Różewicz, Tadeusz. (2004a). Proza 4. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.
  • Różewicz, Tadeusz. (1988). Teatr 1. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
  • Różewicz, Tadeusz. (1985). Echa leśne. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
  • Różewicz, Tadeusz. (1999). Teraz. Twórczość, 10, s. 3–7.
  • Skrendo, Andrzej. (2002). Tadeusz Różewicz i granice literatury. Poetyka i etyka transgresji. Kraków: Universitas.
  • Skrendo, Andrzej. (2000). Żebracze treny Tadeusza Różewicza. Kultura, 3, s. 146–152.
  • Sontag, Susan. (2009). O fotografii. Tłum. Sławomir Magala. Kraków: Karakter.
  • Szczukowski, Dariusz. (2008). Tadeusz Różewicz wobec niewyrażalnego. Kraków: Universitas.
  • Wołk, Marcin. (2014). Autobiografia i powtórzenie. Zagadnienia Rodzajów Literackich, 2, s. 87–98.
  • Zaworska, Helena. (1999). Treny Różewicza. Gazeta Wyborcza, 232, s. 14–15.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_ff_2017_35_1_101
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.