PL EN


2019 | 37 | 1 |
Article title

Etymologia i analiza semantycznego rozwoju nazwiska mitologicznego Ockopirmus

Content
Title variants
Languages of publication
EN
Abstracts
EN
The article deals with the etymological analysis of the mythonym Ockopirmus found in the Yatvigian Book. The etiology of the mythologeme is justified by the diversification of the authentic and innovative (i.e., late) ethno-mythological features predetermined by the convergence process. In summing up the results of the examination of the mythonym Ockopirmus, the following main conclusion is proposed: a pseudo-compound of the tatpuruṣa type Yatv. *(K)okupirmas / *(K)ukupirmas with the protosememe *"first in the rank of devils / sovereign of the familliars" is not a particular theonym, but an epithet of the deity Swayxtix "Lucifer".
PL
W niniejszym artykule, odwołując się do analizy etymologicznej, przedstawiona została nowa hipoteza o pochodzeniu nazwiska mitologicznego Jaćwingów Ockopirmus znajdującego się w Sudauerbüchlein. Przywołana analiza dotyczy opisu derywacji i rozwoju semantycznego tego mitonimu. Podsumowując wyniki przeprowadzonej analizy, można stwierdzić, że nazwisko mitologiczne Ockopirmus należy do typu pseudozłożenia tatpuruṣa, tj. *(K)okupirmas / *(K)ukupirmas *"pierwszy spomiędzy diabłów / władca demonów", który oznacza epitet bóstwa Swayxtix "Lucifer".
Year
Volume
37
Issue
1
Physical description
Dates
published
2019
online
2019-12-27
Contributors
References
  • Balys, Jonas, Biezais, Haralds. (1973). Baltische Mythologie. In: Hans Wilhelm Haussig. Götter und Mythen im Alten Europa (Wörterbuch der Mythologie. Abteilung 1: Die alten Kulturvölker. Band 2) (pp. 375–454). Stuttgart: Ernst Klett Verlag.
  • Balys, Jonas. (2000). Raštai 2. Vilnius: Lietuvių literatūros ir tautosakos institutas.
  • Bender, Joseph. (1867). Zur altpreuß. Mythologie u. Sittengeſchichte. Altpreussische Monatsschrift, 4, pp. 1–27, 97–135.
  • Běťáková Marta, Eva, Blažek, Václav. (2012). Encyklopedie baltské mytologie. Praha: Libri.
  • Bezzenberger, Adalbert. (1876). Die Bildung der altpreussischen Personennamen. Altpreussische Monatsschrift, 13, pp. 385–435.
  • Bojtár, Endre. (1999). Foreword to the Past. A Cultural History of the Baltic People. New York: Central European University Press.
  • Boryś, Wiesław. (2005). Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
  • Brückner, Aleksander. (1904). Starożytna Litwa. Ludy i bogi. Warszawa: Druk K. Kowalewskiego.
  • Brückner, Aleksander. (1918). Mitologia słowiańska. Kraków: Akademia Umiejętności.
  • Brückner, Aleksander. (1922). Osteuropäische Götternamen. Ein Beitrag zur vergleichenden Mythologie. Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung auf dem Gebiete der indogermanischen Sprachen, 50(3/4), pp. 161–197.
  • Būga, Kazimieras. (1959). Rinktiniai raštai 2. Vilnius: Valstybinė politinės ir mokslinės literatūros leidykla.
  • David, M. Lucas. (1812). M. Lucas David’s Preuſſische Chronik 1. Königsberg: in der Hartungſchen Hofbuchdrukkerei.
  • Diefenbach, Lorenz, Wülcker, Ernst. (1885). Hoch- und nieder-deutsches Wörterbuch der mittleren und neueren Zeit. Basel: Benno Schwabe Verlagsbuchhandlung.
  • Eckert, Rainer. (2004). Zum Analytismus in den baltischen Sprachen. In: Uwe Hinrichs (ed.), Die europäischen Sprachen auf dem Wege zum analytischen Sprachtyp (pp. 399–417). Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
  • Endzelīns, Jānis (ed.). (1923–1932). K. Mǖlenbacha Latviešu valodas vārdnīca 1–4. Rīga: Izglītības ministerija (sj. 1); Kultūras fonds (sj. 2–4).
  • Frischbier, Hermann. (1883). Preussisches Wörterbuch. Ost- und Westpreussische Provinzialismen in alphabetischer Folge 2. Berlin: Verlag von Th. Chr. Fr. Enslin.
  • Gerullis, Georg. (1921). Ʒur Sprache der Sudauer=Jatwinger. In: Feſtſchrift Adalbert Beʒʒenberger ʒum 14. April 1921 dargebracht von ſeinen Freunden und Schülern (pp. 44–51). Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht.
  • Gerullis, Georg. (1922). Die altpreußischen Ortsnamen. Berlin und Leipzig: Vereinigung wissenschaftlicher Verleger.
  • Kaukienė, Audronė. (2004). Prūsų kalbos tyrinėjimai. Klaipėda: Klaipėdos universiteto leidykla.
  • Kawiński, Paweł, Szczepański, Seweryn. (2016). Szkice o religii Prusów. Olsztyn: Towarzystwo Naukowe Pruthenia.
  • Kregždys, Rolandas. (2015). On the Origin of Old Prussian aglo ‘rain’ E 47, gabawo ‘toad’ E 779, mosla ‘Viscus; Glue’ GrG 73. Pruthenia. 10. Journal of the history of Prussians and the Baltic Nations, 10, pp. 135–149.
  • Kregždys, Rolandas. (2016). Gotfrydo Ostermejerio “Kritischer Beytrag zur Altpreußischen Religionsgeschichte” (1775) mitonimų etimologijos svarstymai. Senoji Lietuvos literatūra, 41, pp. 83–114.
  • Kregždys, Rolandas. (2017). Sūduvių knygelės etnomitologinė faktografija: mitonimų Deywoty Zudwity, Ockopirmus etimologinė raida ir semantinė transformacija. Baltu Filoloģija, 26(2), pp. 37–94.
  • Kregždys, Rolandas. (2018a). Sūduvių knygelės nuorašų formalioji analizė bei analitinė eksplikacija. Archivum Lithuanicum, 20, pp. 89–124.
  • Kregždys, Rolandas. (2018b). Sūduvių knygelės etnomitologinė faktografija: jtv. Pockols funkciniai alternantai (mitonimų v. dial. [RPr.] Aitwars, lie. áitvaras formalioji ir etimologinė analizė). Prace Bałtystyczne, 7, pp. 83–113.
  • Lewy, Ernst. (1904). Die alpreussischen Personennamen. Breslau: Buchdruckerei H. Fleischmann.
  • Lietuvos TSR administracinio-teritorinio suskirstymo žinynas 2. (1976). Vilnius: Mintis.
  • Łowmiański, Henryk. (1979). Religia Słowian i jej upadek (w VI–XIII). Warszawa: PWN.
  • Lübben, August, Walther, Christoph (1888). Mittelniederdeutsches Wörterbuch. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft.
  • MacLeod, Sharon Paice. (2014). The Divine Feminine in Ancient Europe: Goddesses, Sacred Women and the Origins of Western Culture. Jefferson & London: McFarland & Company, Inc.
  • Mannhardt, Wilhelm. (1936). Letto-Preussische Götterlehre. Riga: Herausgegeben von der Lettisch-Literärischen Gesellschaft.
  • Mažiulis, Antanas. (1975). OKOPIRMAS. In: Simas Sužiedėlis, Antanas Kučas (eds.), Encyclopaedia Lituanica 4 (p. 111). Boston: Juozas Kapočius.
  • Mažiulis, Vytautas. (1988–1997). Prūsų kalbos etimologijos žodynas 1–4. Vilnius: Mokslas (Vol. 1), Mokslo ir enciklopedijų leidykla (Vol. 2, 3), Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas (Vol. 4).
  • Mažiulis, Vytautas. (2004). Prūsų kalbos istorinė gramatika. Vilnius: Vilniaus universiteto leidykla.
  • Mützell, Alexander August. (1821–1825). Neues topographisch-statistisch-geographisches Wörterbuch des Preussischen Staats, 1–6. Halle: bei Karl August Kümmel.
  • Okulicz-Kozaryn, Łucja. (1983). Życie codzienne Prusów i Jaćwięgów w wiekach średnich (IX–XIII w.). Warszawa: PIW.
  • Ostermeyer, Gottfried. (1775). Pastors zu Trempen im Amte Nordenburg. kritischer Beytrag zur Altpreußischen Religionsgeschichte. Marienwerder: in der Königl. Westpreuß. Hofbuchdruckerey bey Johann Jacob Kanter.
  • Plāķis, Juris. (1939). Latvijas vietu vārdi un latviešu pavārdi. II. Zemgales vārdi. In: Latvijas universitātes raksti V(5) (pp. 213–528). Rīga: Latvijas universitāte.
  • Przybytek, Rozalia. (1993). Ortsnamen baltischer Herkunft im südlichen Teil Ostpreußens. Stuttgart: Franz Steiner Verlag.
  • Puhvel, Jaan. (1974). Indo-European Structure of the Baltic Pantheon. In: Gerald J. Larson (ed.), Myth in Indo-European Antiquity (pp. 75–85). Berkeley & London: University of California Press.
  • Rymut, Kazimierz, Czopek-Kopciuch, Barbara (eds.). (1996–2015). Nazwy miejscowe Polski. 1–12. Historia. Pochodzenie. Zmiany. Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN.
  • Schlieff, Valentin (ed.). (1742). [Hieronymus Meletius]. Wahrhaftige Beſchreibung der Sudawen auf Samland, ſammt ihrem Bockheiligen und Ceremonien. In: Erleutertes Preußens 5, herausgegeben von Einigen Liebhabern der Geschichte des Vaterlandes (pp. 701–721). Königsberg: gedruckt bey Johann Heinrich Hartung.
  • Słownik polszczyzny XVI wieku. Vol. 1–36. (1966–2012). Wrocław–Kraków: Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
  • Toporov, Vladimir Nikolaevič. (1972). Zametki po baltijskoj mifologii. In: Vladimir Nikolaevič Toporov (ed.), Balto-slavânskij sbornik (pp. 289–314). Moskva: Nauka. [Топоров, Владимир Николаевич. (1972). Заметки по балтийской мифологии. In: Владимир Николаевич Топоров (ред.), Балто-славянский сборник (c. 289–314). Москва: Наука.]
  • Toporov, Vladimir. (2000). Baltų mitologijos ir ritualo tyrimai. Vilnius: Aidai.
  • Trautmann, Reinhold. (1974). Die altpreußischen Personennamen. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht.
  • Trusmanʺ, Georgij Georgievič. (1884). Vvedenie hristianstva vʺ Liflândii. S.-Peterburgʺ: Tipografiâ F. Eleonskago i K°. [Трусманъ, Георгий Георгиевич. (1884). Введенiе христiанства въ Лифляндiи. С.-Петербургъ: Типографiя Ф. Елеонскаго и К°.]
  • Urbańczyk, Stanisław (ed.). (1953–2002). Słownik staropolski. Vol. 1–11. Warszawa–Wrocław–Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich; Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
  • Waisselius, Matthäus. (1599). Chronica Alter Preuſſcher, Eifflendiſcher vnd Curlendiſcher Hiſtorien. Königsberg: bey Georgen Oſterbergern.
Document Type
Publication order reference
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_ff_2019_37_1_209-221
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.