PL EN


2019 | 66 | 1 |
Article title

Próby zdefiniowania pojęć „administracja” i „prawo administracyjne” w piśmiennictwie prawno-administracyjnym przełomu XIX i XX w.

Authors
Content
Title variants
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Rozwój nowożytnych nauk prawno-administracyjnych w XIX w. pociągnął za sobą konieczność określenia ich przedmiotu badawczego oraz zdefiniowania podstawowych pojęć. Wśród tych ostatnich centralnym zagadnieniem stało się zdefiniowanie pojęć „administracja” i „prawo administracyjne” wraz z określeniem ich podstawowych cech i funkcji. Największe trudności napotykały próby zdefiniowania pojęcia „administracja” i określenia jego istoty prawnej. W literaturze przedmiotu dominowało dwojakie podejście do tego zagadnienia. Administrację próbowano określać od strony podmiotowej – jako osoby lub zespoły osób wykonujące funkcje administracyjne, organy i inne jednostki administrujące, lub od strony przedmiotowej (funkcjonalnej) – wiążąc pojęcie administracji z aktywnością tych osób, ich zespołów, organów i jednostek administrujących lub też z działalnością państwa i innych podmiotów władzy publicznej. Definicje podmiotowe łączyły pojęcie administracji z zespołem ludzi powiązanym w pewną całość organizacyjną z uwagi na wspólne cele, wyposażonym w pewien zakres uprawnień władczych. W ujęciu tym punktem wyjścia był człowiek działający w ramach szczególnego układu organizacyjnego. W ramach definicji przedmiotowych nawiązywano natomiast do różnych sfer aktywności państwa, podkreślając, że administracja to nie tylko wykonywanie ustaw, ale także działalność twórcza, będąca jedną z form realizacji funkcji państwa, polegającą na bezpośrednim, praktycznym wykonywaniu zadań państwa.
EN
Development of modern legal-administrative sciences in the 19th century entailed the necessity of specifying their research subject and defining the basic terms. Among the latter ones, defining the terms “administration” and “administrative law”, along with specifying their basic features and functions, became the central issue. Attempts to define the term “administration” and specifying its legal essence came across the greatest difficulties. In the subject literature, the twofold approach to this matter was dominating. On tried to define “administration” in terms of object – as individuals or teams of individuals performing administrative functions, bodies or other administrating units, or in terms of subject (functional) – associating the term “administration” with the activity of these individuals or their teams, bodies and administrating units or with the activity of the state and other entities of public authorities. Definitions in terms of subject associated the term “administration” with the team of individuals combined into a certain organizational entirety due to common goals, entrusted with some range of governing powers. In this approach, the starting point was a man acting within a framework of a specific organizational structure. Whereas under the subject definitions, references were made to various spheres of state activity, emphasising that administration is not only an implementation of acts but also a creative activity, being one of the forms of performing the state function, consisting in the direct, practical performance of state tasks.
Year
Volume
66
Issue
1
Physical description
Dates
published
2019
online
2019-07-17
Contributors
author
References
  • Andrejewskij I.J., Policejskoje prawo, Sankt Petersburg 1874.
  • Aucoc L., Conferences sur l’administration et le droit administratif, Vol. 1, Paris 1869.
  • Batbie A.-P., Introduction generale au droit public et administratif, Paris 1876.
  • Batbie A.-P., Precis du cours de droit public et administratif, Paris 1876.
  • Bernatzik E., Rechtssprechung und materielle Rechtskraft, Wien 1896.
  • Cormenin L.-M., Droit administrative, Paris 1840.
  • Duguit L., Transformations du droit public, Paris 1913.
  • Duniewska Z., Jaworska-Dębska B., Michalska-Badziak R., Olejniczak-Szalowska E., Stahl M., Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2000.
  • Dziadzio A., Koncepcja państwa prawa w XIX wieku – idea i rzeczywistość, „Czasopismo Prawno-Historyczne” 2005, nr 1.
  • Fleiner F., Institutionen des Deutschen Verwaltungsrechts, Heidelberg 1911.
  • Gérando J.-M. de, Institutes de droit administratif français, Vol. 1, Paris 1842.
  • Gneist R., Der Rechtsstaat und die Verwaltungsgerichte in Deutschland, Berlin 1879.
  • Gromadzka-Grzegorzewska M., Narodziny polskich nauk administracyjnych, Warszawa 1985.
  • Gumplowicz L., Rechtsstaat und Sozialismus, Innsbruck 1881.
  • Hernritt R.H. von, Grundlehren des Verwaltungsrechts, Tübingen 1921.
  • Hernritt R.H. von, Handbuch des Osterreichischen Verfassungrecht, Tübingen 1909.
  • Hernritt R.H. von, Oesterreichisches Verwaltungsrecht, Tübingen 1925.
  • Iwanowskij W.W., Uczebnik administratiwnago prawa, Kazań 1908.
  • Izdebski H., Historia administracji, Warszawa 1997.
  • Izdebski H., Kulesza M., Administracja publiczna. Zagadnienia ogólne, Warszawa 1999.
  • Jelistratow A.I., Osnownyje naczała administratiwnogo prawa, Moskwa 1914.
  • Jellinek W., Verwaltungsrecht, Kiel 1927.
  • Jeżewski J., Dekoncentracja terytorialna administracji jako zasada prawa administracyjnego we Francji, Wrocław 2004.
  • Kasparek F.K., Prawo polityczne ogólne z uwzględnieniem austriackiego, razem ze wstępną nauką ogólną o państwie, t. 2, Kraków 1881.
  • Korman K., Grundzüge eines allgemeinen Teils des öffentlichen Rechts, Berlin 1911.
  • Korman K., Wörterbuch des deutschen Staats- und Verwaltungsrecht, Berlin 1914.
  • Laferrière É., Cours de droit public et administratif, Vol. 1, Paris 1854.
  • Langrod J., Instytucje prawa administracyjnego. Zarys części ogólnej, Kraków 1948.
  • Langrod J., La science de l’administration publique en France aux XIX e. et XX e. siecles, « Revue Administrative » 1961.
  • Leoński Z., Nauka administracji, Warszawa 2000.
  • Longchamps de Bérier F., Współczesne kierunki w nauce prawa administracyjnego na zachodzie Europy, Wrocław 1968.
  • Lonning E., Lehrbuch des Deutsche Verwaltungsrechts, Leipzig 1884.
  • Macarel L.-A., Cours d’administration et de droit administratif, Vol. 1–2, Paris 1852.
  • Malec D., Malec J., Historia administracji i myśli administracyjnej, Kraków 2000.
  • Malec J., Narodziny polskiego prawa administracyjnego, [w:] idem, Studia z dziejów administracji nowożytnej, Kraków 2003.
  • Mayer O., Deutsches Verwaltungsrecht, Bd. 1, Leipzig 1883.
  • Mayer O., Deutsches Verwaltungsrecht, Bd. 1–2, Leipzig 1895–1896.
  • Mayer O., Theorie des franzosischen Verwaltungsrecht, Leipzig 1886.
  • Meyer G., Lehrbuch des deutsche Verwaltungsrechts, Bd. 1–2, Leipzig 1883–1886.
  • Nolde B.E., Oczerki russkago gosudarstwiennago prawa, Sankt Petersburg 1911.
  • Oczapowski J., Policyści zeszłego wieku i nowożytna nauka administracji, Warszawa 1882.
  • Oczapowski J., Recenzja pracy Lorenza von Steina Die Verwaltungslehre, „Czasopismo Poświęcone Prawu i Umiejętnościom Politycznym” 1865.
  • Okolski A., Wykład prawa administracyjnego oraz prawa administracyjnego obowiązującego w Królestwie Polskim, t. 1, Warszawa 1880.
  • Stein L. von, Handbuch der Verwaltungslehre, Stuttgart 1865–1884.
  • Sternegg I. von, Verwaltungslehre in Umrissen, Innsbruck 1870.
  • Tarasow I.T., Kratkij oczerk nauki administratiwnogo prawa, Jarosław 1888.
  • Tarasow I.T., Uczebnik nauki policejskago prawa, Moskwa 1891.
  • Ulbrich J. von, Lehrbuch des osterreichischen Verwaltungsrechts, Wien 1903–1904.
  • Vivien A.-F., Etudes du droit administratif, Vol. 1, Paris 1859.
  • Witkowski W., Historia administracji w Polsce 1764–1989, Warszawa 2007.
  • Zimmermann M., Pojęcie administracji publicznej a „swobodne uznanie”, Poznań 1959.
Document Type
Publication order reference
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_g_2019_66_1_363-377
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.