PL EN


2015 | 40 | 2 |
Article title

Zmedykalizowana psychiatria jako przykład „geokultury”? Propozycja zastosowania analizy systemów-światów Immanuela Wallersteina w krytycznej socjologii medycyny

Content
Title variants
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Rozdzierana wewnętrznymi sporami i zewnętrzną krytyką amerykańska psychiatria w szóstej i siódmej dekadzie XX w. przeżywała głęboki kryzys. Na skutek rewolucyjnej zmiany paradygmatu (porzucenia psychoanalizy i psychoterapii na rzecz biologicznych koncepcji zaburzeń psychicznych i farmakoterapii) zdołała się zamienić w hojnie finansowaną ze środków publicznych i korporacyjnych, dynamicznie rozwijającą się dyscyplinę medyczną, której przedmiotem badań są choroby mózgu. Co więcej, nowa, zmedykalizowana psychiatria rozprzestrzeniła się na cały świat. U podłoża sukcesu amerykańskiej psychiatrii i jej „flagowego” dokonania – klasyfikacji zaburzeń psychicznych (DSM), leży „wyjście naprzeciw” potrzebom neoliberalnej, zglobalizowanej gospodarki i większa „kompatybilność” z interesami korporacji farmaceutycznych, dla których leki psychiatryczne stanowią jedno z głównych źródeł zysków. Co więcej, można się również pokusić o ukazanie współczesnej psychiatrii i DSM jako elementu Wallersteinowskiej „geokultury” wspierającej i legitymizującej dominację kapitału pochodzącego z centrum kapitalistycznego systemu-świata. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie dominacji amerykańskiej psychiatrii oraz próba jej ujęcia jako synergicznego efektu współpracy firm farmaceutycznych z amerykańskimi psychiatrami, która doprowadziła do eksportu amerykańskiej nozologii zaburzeń psychicznych.
EN
In the 6th and the 7th decade of the 20th century, American psychiatry, torn by internal disputes and external criticism, was experiencing a deep crisis. As a result of the revolutionary paradigm shift (the abandonment of psychoanalysis and psychotherapy for the biological concept of mental disorders and pharmacotherapy) psychiatry managed to turn into a generously financed from public and corporate resources, dynamically developing medical discipline whose subject of study are diseases of the brain.Moreover, the new medicalised psychiatry spread all over the world. The success of American psychiatry and its “flagship” achievement – the classification of mental disorders (DSM), is the result of meeting the expectations of neoliberal, globalized economy and greater compatibility with the interests of pharmaceutical companies (for which psychiatric drugs are one of the main sources of profits). Modern psychiatry and DSM will also be shown as a part of Wallerstein’s “geoculture” that supports and legitimizes the domination of capital from the center of the capitalist world-system. Therefore, the aim of this article is to present the global dominance of an American psychiatry as a synergistic effect of cooperation between American psychiatrists and pharmaceutical companies, which has led to export of the American nosology of mental disorders.
Year
Volume
40
Issue
2
Physical description
Dates
published
2015
online
2016-03-11
Contributors
References
  • Angell M., Prawda o firmach farmaceutycznych, „Aptekarz” 2005, nr 13 (suplement).
  • Applbaum K., Pharmaceutical Marketing and the Invention of the Medical Consumer, “PloS Medicine” 2006, No. 3(4).
  • Baer H.A., Singer M., Susser I., Medical Anthropology and the World System, 2nd ed., Westport 2003.
  • Barbaro B. de, Tożsamość psychiatrii?, „Postępy Psychiatrii i Neurologii” 2010, Vol. 19, nr 4.
  • Brodniak W.A., Czy psychiatrom jest potrzebna socjologia zaburzeń psychicznych?, [w:] W stronę socjologii zdrowia, red. W. Piątkowski, A. Titkow, Lublin 2002.
  • Brodniak W.A., Społeczno-kulturowe uwarunkowania zaburzeń psychicznych. Próba syntezy, [w:] Zdrowie, choroba, społeczeństwo. Studia z socjologii medycyny, red. W. Piątkowski, Lublin 2004.
  • Clarke A.E., Mamo L., Fishman J.R., Shim J.K., Fosket J.R., Biomedicalization: Technoscientific Transormations of Health, Illness, and U.S. Biomedicine, “American Sociological Review” 2003, No. 68.
  • Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 3rd ed., Washington 1980.
  • Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4th ed., Washington 2000.
  • Fitzpatrick M., The Tyranny of Health: Doctors and the Regulation of Lifestyle, London 2001.
  • Fugh-Berman A.J., The Haunting of Medical Journals: How Ghostwriting Sold ‘‘HRT’’, “PloS Medicine” 2010, No. 7(9).
  • Ghaemi N., Letter to a Foreign Psychiatrist, “Psychiatric Times” 2013, www.psychiatrictimes.com/letter-foreign-psychiatrist [dostęp: 05.12.2013].
  • Goldacre B., Złe leki. Jak firmy farmaceutyczne wprowadzają w błąd lekarzy i krzywdzą pacjentów, Katowice 2013.
  • Górski A., Letkiewicz S., “Medical Writing” and Ghostwriting as Ethical Challenges in Medical Communication, “Transplantation Proceedings” 2010, No. 42(8).
  • Harvey D., Neoliberalizm: historia katastrofy, Warszawa 2008.
  • Heitzman J., Łoza B., Kosmowski W., Klasyfikacja zaburzeń psychicznych – koncepcyjne założenia ICD-11, „Psychiatria Polska” 2011, Vol. XLV, nr 6.
  • Horwitz A.V., Wakefield J.C., The Medicalization of Sadness: How Psychiatry Transformed a Natural Emotion into a Mental Disorder, “Salute e Società” 2009, Vol. VIII, No. 2.
  • Hunt C.W., Migrant Labor and Sexually Trasnmitted Disease: AIDS in Africa, “Journal of Health and Social Behavior” 1989, Vol. 30, No. 4, DOI: dx.doi.org/10.2307/2136985.
  • Hyde M., Rosie A., World Systems Theory and the Epidemiological Transition, [w:] Contemporary Theorists for Medical Sociology, ed. G. Scambler, Abington, Oxon 2012.
  • Jung B., Kapitalizm postmodernistyczny, „Ekonomista” 1997, nr 5.
  • Kirsch I., Deacon B.J., Huedo-Medina T.B., Scoboria A., Moore T.J. [et al.], Initial Severity and Antidepressant Benefits: a Meta-Analysis of Data Submitted to the Food and Drug Administration, “PLoS Medicine” 2008, No. 5(2).
  • Lane C., Shyness. How Normal Behavior Became a Sickness, New Haven & London 2007.
  • Leo J., Lacasse J.R., The Media and the Chemical Imbalance Theory of Depression, “Society” 2007, No. 45.
  • Letter of Resignation from the American Psychiatric Association, www.moshersoteria.com/articles/resignation-from-apa [dostęp: 14.06.2012].
  • Maturo A., Discussion. Medicalization, Multiplication of Diseases and Human Enhancement. Round table with Kristin Barker, Ivo Quaranta, Martijntje Smits and Louis Francois Vedelago, “Salute e Società” 2009, Vol. VIII, No. 2.
  • Mayes R., Horwitz A.V., DSM-III and the Revolution in the Classification of Mental Illness, “Journal of the History of the Behavioral Sciences” 2005, Vol. 41(3), DOI: dx.doi.org/10.1002/jhbs.20103.
  • Mohyuddin A., Mamonah A., Naveed J., Ahmad D., World System Analysis of Biomedical Hegemony, “Advances in Anthropology” 2014, No. 4.
  • Mosher L.R., Boyle M., Rethinking in Mental Health Industry, “Ethical Human Psychology and Psychiatry” 2004, Vol. 6, No. 3.
  • Moynihan R., Cassels A., Selling Sickness. How Drug Companies are Turning Us All Into Patients, Crow Nest, NSW, Australia 2005.
  • Moynihan R., Heath I., Henry D., Selling Sickness: the Pharmaceutical Industry and Disease Mongering, “British Medical Journal” 2002, No. 324(7342).
  • Nowakowski M., Krytycy współczesnej medycyny. Proces medykalizacji w perspektywie nauk społecznych, [w:] Lekarz – historia i wyzwania zawodu, red. E. Anczyk, Sosnowiec 2010.
  • Polak P., Nowe formy korupcji. Analiza socjologiczna sektora farmaceutycznego w Polsce, Kraków 2011.
  • Rosenhan D.L., Being Sane in Insane Places, “Science” 1973, No. 179(4070).
  • Schacht W.H., The Bayh-Dole Act: Selected Issues in Patent. Policy and the Commercialization of Technology, “CRS Report of Congress” 2012, March 16, RL32076.
  • Shorter E., Before Prozac: the Troubled History of Mood Disorders in Psychiatry, New York 2009.
  • Smith R., Medical Journals are an Extension of the Marketing Arm of Pharmaceutical Companies, “PLoS Medicine” 2005, No. 2(5).
  • Wallerstein I., Analiza systemów-światów. Wprowadzenie, Warszawa 2007.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_i_2015_40_2_37
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.