PL EN


2020 | 33 | 2 |
Article title

Znaczenie intelektualnych i osobowościowych korelatów osiągnięć szkolnych

Authors
Content
Title variants
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
W artykule omówiono zagadnienie intelektualnych i osobowościowych uwarunkowań sukcesów szkolnych i wyników egzaminacyjnych. Analizie poddano argumenty na rzecz tezy, że zdolności poznawcze warunkują osiągnięcia szkolne. W efekcie podjętych rozważań sformułowano wniosek, że inteligencja stanowi potencjał, którego znaczenie zależy od etapu edukacyjnego – mocniej koreluje z osiągnięciami szkolnymi we wczesnych etapach kształcenia. Na wyższych poziomach edukacji istotniejszy jest nie sam poziom inteligencji ogólnej, lecz specyficzne zdolności poznawcze i ich dopasowanie do wymagań zadania. Co więcej, realizacja potencjału poznawczego w postaci wysokich wyników akademickich nie jest dana sama z siebie oraz wymaga pracy i wytrwałości. Zależy więc od czynników osobowościowych, w tym przede wszystkim od sumienności uwzględnionej w modelu tzw. Wielkiej Piątki.
EN
The article discusses the issue of intellectual and personality factors affecting school performance and exam results. Arguments for the claim that cognitive abilities condition academic achievements were analyzed. In result it was concluded that intelligence constitute a kind of potential which significance depends on education level – stronger relations are observed in case of early stages of education. At the higher ones more significant is not the level of general intelligence but particular kind of intellectual abilities and their relevance to the exam task. Moreover analysis demonstrated that realization of intellectual potential is not given as such but depends on work and persistence determined by personality factors such as conscientiousness included in the so-called Big Five model.
Year
Volume
33
Issue
2
Physical description
Dates
published
2020
online
2020-06-29
Contributors
References
  • Akomolafe, M.J. (2013). Personality Characteristics as Predictors of Academic Performance of Secondary School Students. Mediterranean Journal of Social Sciences, 4(2), 656–664.
  • Boryszewska, J.K. (2008). Źródła sukcesu szkolnego młodzieży licealnej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
  • Chamorro-Premuzic, T., Furnham, A. (2003). Personality traits and academic examination performance. European Journal of Personality, 17(3), 237–250. DOI: https://doi.org/10.1002/per.473
  • Chamorro-Premuzic, T., Furnham, A. (2008). Personality, intelligence, and approaches to learning as predictors of academic performance. Personality and Individual Differences, 44(7), 1596–1603. DOI: https://doi.org/10.1016/j.paid.2008.01.003
  • Conard, M.A. (2006). Aptitude is not enough: How personality and behavior predict academic performance. Journal of Research in Personality, 40(3), 339–346. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jrp.2004.10.003
  • Conrad, N., Party, M.W. (2012). Conscientiousness and Academic Performance: A Mediational Analysis. International Journal for the Scholarship of Teaching and Learning, 6(1), 1–14. DOI: https://doi.org/10.20429/ijsotl.2012.060108
  • Costa, P.T., McCrae, R.R. (1992). Four ways five factors are basic. Personality and Individual Differences, 13(6), 653–665. DOI: https://doi.org/10.1016/0191-8869(92)90236-I
  • Czerniawska, E., Zawadzki, B. (2010). Aktywność strategiczna jako czynnik pośredniczący w relacji osobowość – osiągnięcia w nauce. W: A.E. Sękowski, W. Klinkosz (red.), Zdolności człowieka w ujęciu współczesnej psychologii (s. 15–31). Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
  • Davidson, J., Sternberg, R. (1984). The role of insight in intellectual giftedness. Gifted Child Quarterly, 28(2), 58–64. DOI: https://doi.org/10.1177/001698628402800203
  • Dyrda, B. (2000). Syndrom nieadekwatnych osiągnięć jako niepowodzenie szkolne uczniów zdolnych. Diagnoza i terapia. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
  • Eysenck, H.J. (1992). Personality and education: The influence of extraversion, neuroticism and psychoticism. Zeitschrift für Pädagogische Psychologie, 6, 133–144.
  • Furnham, A., Chamorro-Premuzic, T., McDougall, F. (2003). Personality, cognitive ability, and beliefs about intelligence as predictors of academic performance. Learning and Individual Differences, 14(1), 49–66. DOI: https://doi.org/10.1016/j.lindif.2003.08.002
  • Furnham, A., Chamorro-Premuzic, T. (2004). Personality and intelligence as predictors of statistics examination grades. Personality and Individual Differences, 37(5), 943–955. DOI: https://doi.org/10.1016/j.paid.2003.10.016
  • Kamińska, A. (2017). Psychologiczne i społeczne uwarunkowania osiągnięć osób zdolnych – analiza i wskazówki dla nauczycieli i rodziców pracujących z osobami zdolnymi. Studia Paedagogica Ignatiana, 20(3), 101–118. DOI: https://doi.org/10.12775/SPI.2017.3.006
  • Karwowski, M. (2004). Inteligencja „akademicka”, emocjonalna i zdolności twórcze uczniów o różnych osiągnięciach szkolnych. Studia Psychologica UKSW, (5), 103–115.
  • Kossowska, M. (2004). Psychologiczne uwarunkowania osiągnięć szkolnych. W: A.E. Sękowski (red.), Psychologia zdolności. Współczesne kierunki badań (s. 47–62). Warszawa: PWN.
  • Kossowska, M., Schouwenburg, H.C. (2000). Inteligencja, osobowość i osiągnięcia szkolne. Przegląd Psychologiczny, 43(1), 81–101.
  • Matczak, A., Jaworowska, A., Ciechanowicz, A., Stańczak, J. (1995). Bateria testów APIS-Z. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
  • Nęcka, E. (2000). Inteligencja. W: J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki. Psychologia ogólna (T. 2; s. 721–760). Gdańsk: GWP.
  • Nęcka, E. (2005). Inteligencja: geneza, struktura, funkcje. Gdańsk: GWP.
  • Nęcka, E. (2012). Czy IQ się liczy? Wykład wygłoszony na spotkaniu „Granice Nauki” w ramach Copernicus Festiwal. Pobrane z: www.copernicusfestival.com/wydarzenia/edward-necka-czy-iq-sie-liczy-35559?language=pl (dostęp: 10.03.2020).
  • Piotrowska, A. (1992). Różnicowanie się inteligencji ogólnej w zależności od profilu kształcenia. Psychologia Wychowawcza, (5), 326–336.
  • Poropat, A.E. (2016). Beyond the shadow: The role of personality and temperament in learning. W: L. Corno, E.M. Anderman (eds.), Handbook of Educational Psychology (s. 172–185). New York: Routledge.
  • Roth, B., Becker, N., Romeyke, S., Schäfer, S., Domnick, F., Spinath, F.M. (2015). Intelligence and school grades: A meta-analysis. Intelligence, 53, 118–137. DOI: https://doi.org/10.1016/j.intell.2015.09.002
  • Spielberger, Ch.D. (1980). Test Anxiety Inventory: Preliminary Professional Manual. Palo Alto: Consulting Psychologists Press.
  • Sternberg, R.J. (1985). Beyond IQ: A Triarchic Theory of Human Intelligence. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Sternberg, R.J. (2001). Próba weryfikacji teorii inteligencji sprzyjającej powodzeniu życiowemu poprzez operacje konwergencyjne. Przegląd Psychologiczny, 44(4), 375–403.
  • Turska, D. (2006). Prymusi o niskim poziomie zdolności intelektualnych – w poszukiwaniu przyczyn ocen „za wysokich”. Psychologia Rozwojowa, 11(1), 31–45.
  • Turska, D. (2008). Niezdolny prymus? W poszukiwaniu wyjaśnienia pozornego absurdu. Psychologia w Szkole, (2), 87–93.
  • Vedel, A. (2014). The Big Five and tertiary academic performance: A systematic review and meta-analysis. Personality and Individual Differences, 71, 66–76. DOI: https://doi.org/10.1016/j.paid.2014.07.011
  • Zawadzki, B., Strelau, J., Szczepaniak, P., Śliwińska, M. (1998). NEO-FFI. Inwentarz Osobowości Paula Costy i Roberta McCrae. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Document Type
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_j_2020_33_2_25-34
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.