PL EN


2020 | 33 | 2 |
Article title

Zaburzenia funkcji poznawczych w schizofrenii – wybrane aspekty

Content
Title variants
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Badania nad znaczeniem dysfunkcji poznawczych w schizofrenii prowadzone są w zaawansowanym stopniu od kilkudziesięciu lat, chociaż ich ważność została zauważona już w XIX w. Zakres badań jest coraz szerszy, a rezultaty – coraz bardziej szczegółowe. Celem artykułu było przedstawienie spostrzeżeń dotyczących istoty zaburzeń poznawczych w przebiegu schizofrenii oraz dostrzeżenie ich konsekwencji w procesie chorobowym. Dysfunkcje kognitywne, uważane niegdyś za zaburzenia wtórne wobec podstawowego procesu psychopatologicznego, obecnie traktowane są jako odrębny aspekt schizofrenii. Należy mieć także na uwadze różnice, jakie pojawiają się w dysfunkcjach poznawczych widocznych zarówno w objawach prodromalnych, ostrym epizodzie, jak i remisji choroby. Interesującym zagadnieniem badawczym jest obniżenie wglądu, które (w umiarkowanym lub znacznym nasileniu) dotyczy znaczącej liczby chorych na schizofrenię. Uznaje się, że podłożem ograniczenia wglądu również mogą być deficyty poznawcze. W artykule podkreślono konieczność zwrócenia uwagi na dokładną i szczegółową diagnostykę psychologiczną. Należy pamiętać, że nietrafna diagnoza zaburzeń funkcji poznawczych może prowadzić do przeoczenia lub świadomego zbagatelizowania (!) ich wpływu na funkcjonowanie pacjenta, a co za tym idzie do podjęcia nieodpowiednich działań terapeutycznych. Spostrzeżenia zawarte w artykule mogą być podstawą do formułowania dalszych wniosków i hipotez oraz poszukiwania możliwości terapeutycznych.
EN
Advanced research of cognitive disfunctions in schizophrenia has been carried out for several decades. However, their significance has been noticed already in 19th century. The extend of the research broadens, and their results become more detailed. The aim of this article was to present observations related to the nature of cognitive disorders and to recognize and understand their consequences in the disease process. Cognitive disfunctions, previously threated as secondary in relation to the basic psychopathological process, nowadays are recognized as separate aspect of schizophrenia. It has to be taken into account that there are differences in cognitive disfunctions manifesting in prodromal symptoms, acute episode and in remissions. An interesting research problem is decrease in the insight which – in moderate to severe degree – affects majority of patients with schizophrenia. It is recognized that cognitive disfunctions may be the background of the decrease in the insight. The article underscores the necessity of drawing attention to precise and detailed psychological diagnostics. It has to be remembered that incorrect diagnosis of cognitive disfunctions may lead to oversight or even conscious marginalizing their impact on patient’s behavior, which further leads to undertaking inappropriate therapeutic activities. Observations expressed it the article may form basis to formulate further conclusions and possible therapeutic research.
Year
Volume
33
Issue
2
Physical description
Dates
published
2020
online
2020-06-29
Contributors
References
  • Andrzejewska, M., Bodnar, A. (2013). Zaburzenia funkcji poznawczych w schizofrenii i chorobie afektywnej dwubiegunowej. 8. Poznańskie forum kognitywistyczne. Teksty Pokonferencyjne, (7), 4–10.
  • Borkowska, A., Rybakowski, J. (2001). Porównanie wpływu typowych i atypowych neuroleptyków na zaburzenia funkcji poznawczych w schizofrenii. Farmakoterapia w Psychiatrii i Neurologii, (1), 141–154.
  • Borkowska, A., Rybakowski, J. (2005). Deficyty poznawcze w schizofrenii. W: A. Borkowska (red.), Zaburzenia funkcji poznawczych w chorobach psychicznych (s. 7–30). Kraków: Biblioteka Psychiatrii Polskiej.
  • Borkowska, A., Dróżdż, W. (2012). Znaczenie dysfunkcji poznawczych w schizofrenii. W: A. Borkowska (red.), Zaburzenia funkcji poznawczych w schizofrenii. Aspekty neuropsychiatryczne i neuropsychologiczne (s. 5–12). Kraków: Biblioteka Psychiatrii Polskiej.
  • Borkowska A., Hintze, B. (2012). Obszary zaburzeń poznawczych w schizofrenii. W: A. Borkowska (red.), Zaburzenia funkcji poznawczych w schizofrenii. Aspekty neuropsychiatryczne i neuropsychologiczne (s. 13–18). Kraków: Biblioteka Psychiatrii Polskiej.
  • Carson, R.C., Butcher, J.N., Mineka, S. (2003). Psychologia zaburzeń. Sopot: GWP.
  • Cummings, J.L., Mega, M.S. (2005). Neuropsychiatria. Wrocław: Elsevier Urban & Partner.
  • Drat-Ruszczak, K. (2013). Psychologia schizofrenii. W: H. Sęk (red.), Psychologia kliniczna (s. 75–99). Warszawa: PWN.
  • Hanuszkiewicz, I., Cechnicki, A., Kalisz, A. (2007). Związek deficytów poznawczych z przebiegiem schizofrenii. Badania wstępne uczestników programu rehabilitacyjnego. Psychiatria Polska, 41(4), 539–550.
  • Hintze, B. (2012). Dysfunkcje poznawcze we wczesnej schizofrenii. W: A. Borkowska (red.), Zaburzenia funkcji poznawczych w schizofrenii. Aspekty neuropsychiatryczne i neuropsychologiczne (s. 32–35). Kraków: Biblioteka Psychiatrii Polskiej.
  • Jarema, M. (2010). Leksykon schizofrenii. Poznań: Termedia.
  • Jędrasik-Styła, M., Ciołkiewicz, A., Denisiuk, M., Linke, M., Parnowska, D., …, Wichniak, A. (2012). Bateria testów MATRICS – standard oceny funkcji poznawczych w badaniach klinicznych w schizofrenii. Psychiatria Polska, 46(2), 261–271.
  • Kałwa, A. (2012). Zaburzenia funkcji poznawczych w przewlekłej schizofrenii. W: A. Borkowska (red.), Zaburzenia funkcji poznawczych w schizofrenii. Aspekty neuropsychiatryczne i neuropsychologiczne (s. 36–41). Kraków: Biblioteka Psychiatrii Polskiej.
  • Kopyciński, Z., Czernikiewicz, A. (2011). Wpływ deficytów poznawczych na jakość życia w schizofrenii. Current Problem of Psychiatry, 12(4), 415–419.
  • Krzystanek, M., Krzywda, P., Klasik, A., Krupka-Matuszczyk, I. (2013). Treningi kognitywne jako nowa forma terapii w schizofrenii. Postępy Psychiatrii i Neurologii, 22(3), 193–199.
  • Mak, M., Tybura, P., Bieńkowski, P., Karakiewicz, B., Samochowiec, J. (2013). Skuteczność rehabilitacji neuropsychologicznej z wykorzystaniem programów RehaCom u pacjentów z rozpoznaną schizofrenią. Psychiatria Polska, 47(2), 213–223. DOI: https://doi.org/10.12740/PP/17946
  • Makarewicz, A., Karakuła-Juchnowicz, H., Łobejko, Ł. (2017). Neuropsychological dimension of schizophrenia – evaluation possibilities and therapeutic implications. Current Problems of Psychiatry, 18(1), 51–61. DOI: https://doi.org/10.1515/cpp-2017-0005
  • Mosiołek, A. (2014). Metody badań funkcji poznawczych. Psychiatria, 11(4), 215–221.
  • Niedźwiedzka, I., Kühn-Dymecka, A., Wciórka, J. (2008). Wgląd w chorobę a funkcjonowanie poznawcze osób chorych na schizofrenię. Psychiatria Polska, 42(6), 943–957.
  • Perkins, D., Miller-Andersen, L., Lieberman, J. (2011). Przebieg kliniczny i czynniki pozwalające na jego przewidywanie. W: J. Lieberman, T. Stroup, D. Perkins (eds.), Schizofrenia. The American Psychiatric Publishing. Budapest: Oriold & Co. Ltd.
  • Rabe-Jabłońska, J., Kotlicka-Antczak, M. (1997). Zaburzenia procesów poznawczych u osób chorych na schizofrenię. Postępy Psychiatrii i Neurologii, (6), 209–216.
  • Seidel, S. (2019). Funkcjonowanie w sferze ekonomicznej chorujących na schizofrenię. Katowice: Uniwersytet Śląski (Praca doktorska).
  • Seligman, M.E.P., Walker, E.F., Rosenhan, D.L. (2003). Psychopatologia. Poznań: Zysk i S-ka.
  • Sęk, H., Steuden, S. (2016). Psychologia schizofrenii. W: L. Cierpiałkowska, H. Sęk (red.), Psychologia kliniczna (s. 321–344). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Wciórka, J. (2011). Psychozy schizofreniczne, zaburzenia schizotypowe i schizoafektywne. W: S. Pużyński, J. Rybakowski, J. Wciórka (red.), Psychiatria kliniczna (T. 2; s. 195–285). Wrocław: Elsevier Urban & Partner.
Document Type
Publication order reference
YADDA identifier
bwmeta1.element.ojs-doi-10_17951_j_2020_33_2_271-283
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.